بسمه‏تعالي

پيشگفتار

استاندارد ملاس چغندر و نيشكر ـ ويژگي‏ها كه نخستين بار در سال 1346 تهيه گرديد براساس پيشنهادهاي رسيده و بررسي و تاييد كميسيون فني خوراك دام و طيور براي اولين بار مورد تجديدنظر قرار گرفت و در هفتاد و هشتمين جلسه كميته ملي استاندارد فرآورده‏هاي كشاورزي و غذايي مورخ 67/12/21 تصويب شد , اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذرماه 1349 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر گرديد .

براي حفظ همگامي و همآهنگي با پيشرفت‏هاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استاندارد برسد در تجديدنظر بعدي مورد توجه واقع خواهد شد .

بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديدنظر آنها استفاده كرد .

در تهيه و تجديدنظر اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

لذا با بررسي امكانات و مهارت‏هاي موجود و اجراي آزمايش‏هاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است :

1- Animal feeding and nutrition M.H jurgens 1982 fifth edition



2 ـ استاندارد ويژگي‏هاي ملاس چغندر قند ايران شماره .319

3 ـ نشريه شماره 7 سنديكاي كارخانجات قند شكر ايران 1360

4 ـ كنترل آزمايشگاهي كارخانه قند اصول كنترل كار بر كارخانه‏هاي قند آقاي دكتر شيخ الاسلامي .

5 ـ تكنولوژي توليد شكر از چغندر قند و تصفيه شكر از پي ـ ام ـ سيلنن ـ ترجمه مهندس باقر پورسيد , مهندس اكبر سجادي سال .1362

ويژگي‏هاي ملاس چغندر قند و نيشكر

1 ـ هدف

هدف از تدوين اين استاندارد تعيين ويژگي‏ها , بسته‏بندي , نشانه‏گذاري , نمونه‏برداري روش‏هاي آزمون و شرايط نگهداري ملاس چغندر قند و نيشكر مورد مصرف در تغذيه دام و طيور و صنايع ديگر مي‏باشد .

2 ـ تعريف

ملاس عبارت است از باقيمانده شربت چغندر قند و نيشكر كه حداكثر قند قابل تبلور آن گرفته و استخراج شده باشد .

3 ـ ويژگي‏ها

3 ـ 1 ـ ويژگي‏هاي فيزيكي :

3 ـ 1 ـ 1 ـ رنگ : رنگ ملاس از قهوه‏اي روشن تا قهوه‏اي مايل به سياه متغير است .

3 ـ 1 ـ 2 ـ بو : ملاس داراي بوي مخصوص به خود مي‏باشد .

3 ـ 1 ـ 3 ـ وزن مخصوص : وزن مخصوص ملاس بستگي به ماده خشك آن دارد .

3 ـ 2 ـ ويژگي‏هاي شيميايي

ويژگي‏هاي شيميايي ملاس چغندر قند و نيشكر بايد طبق جدول باشد .


4 ـ شرايط حمل نشانه‏گذاري

چون اكثرا ملاس به وسيله تانكر حمل مي‏شود احتياج به بسته‏بندي خاصي ندارد لكن ضروري است قبل از يادگيري داخل تانكر كاملا با بخار آب و مواد شوينده شسته شود همراه هر تانكر بايد اطلاعات زير نوشته يا برچسب شود .

4 ـ 1 ـ اسم كارخانه توليد كننده ملاس .

4 ـ 2 ـ وزن خالص به كيلوگرم .

4 ـ 3 ـ تاريخ توليد محصول .

4 ـ 4 ـ نام و نوع كالا .

5 ـ نمونه‏برداري

عمل نمونه‏برداري براي تهيه نمونه جهت تحويل به آزمايشگاه به كمك پيمانه‏هاي استوانه‏اي شكل كه مجهز به دسته بلندي هستند و حجم پيمانه كاملا مشخص و در روي آن حك شده است انجام مي‏گيرد . براي اين عمل در صورتي‏كه بخواهند از ظروف استوانه‏اي شكل نظير بشكه‏هاي 200 ليتري نمونه‏برداري شود به كمك پيمانه 3 الي 5 نمونه از عمق‏هاي مختلف نمونه‏برداري شده پس از مخلوط كردن آنها نمونه نهايي به وزن حداقل يك ليتر به دست آيد .

در صورتي‏كه از ملاس موجود در تانكر نمونه‏برداري شود تعداد نمونه‏برداري از شير و دريچه‏ها بيشتر خواهد بود و از شير تانكرها نمونه‏هاي مورد نياز تهيه مي‏شود .

6 ـ روش‏هاي آزمون

6 ـ 1 ـ تعيين مقدار رطوبت مطابق استاندارد شماره 321 ايران .

6 ـ 2 ـ تعيين مقدار پروتئين مطابق استاندارد شماره 457 ايران .

6 ـ 3 ـ روش اندازه‏گيري درصد ساكارز ( پلاريزاسيون .)

6 ـ 3 ـ 1 ـ دستگاه‏ها و وسايل مورد نياز .

6 ـ 3 ـ 1 ـ 1 ـ پلاريمتر با لوله 200 ميلي‏ليتري .

6 ـ 3 ـ 1 ـ 2 ـ حمام ماري ( بن ماري .)

6 ـ 3 ـ 1 ـ 3 ـ ترازوي حساس آزمايشگاهي .

6 ـ 3 ـ 1 ـ 4 ـ ساير وسايل معمولي آزمايشگاهي .

6 ـ 3 ـ 2 ـ مواد شيميايي و معرف‏هاي مورد نياز :

6 ـ 3 ـ 2 ـ 1 ـ استات سرب قليايي :

560 گرم استات هيدرواكسيد سرب دو ظرفيتي را در يك ليتر آب عاري از انيدريد كربنيك حل كنيد سپس به مدت 30 دقيقه مخلوط را جوشانيده بگذاريد . مواد معلق در آن ته‏نشين شود قسمت زلال مخلوط را با دقت جدا كرده آن را با 850 سانتي‏متر مكعب آب عاري از انيدريد كربنيك رقيق نماييد وزن مخصوص محلول حاصله برابر با 1/24 گرم در سانتي‏متر مكعب است .

6 ـ 3 ـ 3 ـ روش كار :

250 گرم از نمونه مخلوط شده ملاس را وزن كرده و 250 ميلي‏ليتر آب به آن اضافه كنيد و آن را به مدت 10 دقيقه در حمام آب گرم 80 درجه حرارت دهيد . براي اين كار يا از ظرف‏هاي در دار استفاده نموده و يا اين‏كه پس از سرد شدن مقدار آب تبخير شده را به مخلوط بيافزاييد . 26 گرم از محلول فوق را وزن كرده و به آن 8 ميلي‏ليتر استات سرب قليايي غليظ اضافه نموده و به حجم 100 ميلي‏ليتر برسانيد ( براي ملاسي كه درصد ماده خشك آن بيشتر از 80 باشد تقريبأ 10 ميلي‏ليتر استات سرب قليايي بايد مصرف نمود .)

مخلوط را صاف كرده با لوله 200 در دستگاه پلاريمتر درصد ساكارز را تعيين كنيد .

2 * عدد قرائت شده در پلاريمتر = درصد ساكارز

6 ـ 4 ـ روش اندازه‏گيري قند انورت :

مطابق استاندارد شكر شماره 69 تجديدنظر به روش انستيتو برلين انجام مي‏گيرد .

7 ـ شرايط نگهداري

ملاس را بهتر است در ظروف فلزي گالوانيزه نگهداري كرد . از آنجايي‏كه داخل مخازن نگهداري ملاس براي گرم كردن آن در حين بهره‏برداري در فصل سرما مجهز به گرمكن مخصوص مي‏باشد لازم است اين گرمكن‏ها را قبل از بارگيري مخازن كنترل نمود و اطمينان حاصل نمود كه سوراخي در آنها نباشد چه در غير اين صورت وجود سوراخ‏ها موجب ورود بخار آب در ملاس خواهد شد .

بايد توجه داشت كه مخازن كاملا پر نشوند زيرا ازدياد حجم ملاس باعث سر ريز شدن ملاس از مخازن مي‏شود و همچنين منجر به آلوده كردن محيط زيست مي‏شود .