استویا شیرین‌تر از قند

استویوزید Steviosid یا قند تهیه شده از گیاه استویا ۳۰۰ بار شیرینتر از قند ساخارز تهیه شده از چغندر است. اساس ساختمانی این ماده شیرین که از برگهای گیاه استویا ریباودیانا تهیه میشود، بر پایه مولکولهای پیچیده الکلی ترکیبی با واحدهای ساختمانی گلوکز میباشد. این مولکولها باعث شیرینی بیش از حد گیاه مزبور شده و به این ترتیب آن را از زیان آفات نباتی در امان میدارند. دکتر رالف پوده متخصص علم کشاورزی از دانشگاه بن در مورد کشت این گیاه تحقیقات گستردهای انجام داده و خواص مثبت آن را اینگونه وصف میکند: "اولاً اثر آن به عنوان یک دارو، پیش از همه برای افراد مبتلا به بیماری قند است. همچنین آزمایشات نشان دادهاند که به کمک این ماده میتوان با بیماریهای پوستی مبارزه کرد و مقادیر زیاد آن را در مقابله با پوسیدگی دندان به کار گرفت.

مطالعات گستردهای در ژاپن، چین و کره در این زمینه انجام گرفتهاند. از سوی دیگر این گیاه نوع دیگری از مواد مشابه شیرین را در خود جای داده است.

مقدار کمتر از نیم گرم از قند گیاه استویا بدون داشتن کالری، میتواند مصرف روزانه یک فرد اروپایی، یعنی رقم میانگین ۱۳۰ گرم را تامین نماید. آنچه که در کشورهای آسیایی مدتهاست ارزش خود را نشان داده است، بایستی اینک همچنین در اروپا به کار گرفته شود. اما این گیاه چند ساله، که موطن آن امریکای لاتین است، نمیتواند به سادگی در شمال اروپا کاشته شود. استویا در آب و هوای بومی خود، هر ساله قابل بهرهبرداری است. اما در دمای زیر صفر اروپا، دچار سرمازدگی شده و به همین علت، باید هر سال مجدداً کشت گردد. به همین دلیل دکتر پوده قصد دارد گونههای مقاومتر این گیاه در برابر یخبندان و سرما را در گلخانههای مخصوص، با دمای قابل کنترل به صورت هدفمند پرورش دهد.

دکتر پوده میگوید: "از این مطالعات نتیجه میگیریم که آیا شرایط آب و هوایی گوناگون به رشد این گیاه کمک کرده یا برای آن زیانآور است. به این ترتیب که شمار اندکی از گیاهان جوان در قفسههای کوچک و با تغییر درجه به درجه دما، مورد آزمون قرار میگیرد. سپس بررسی میگردد که آیا آنها در مقابل سرما مقاومند و در عین حال آیا از قند بیشتری برخوردارند یا نه."

برای اینکه کشت گیاه استویا از هماکنون در اروپا ممکن گردد، دکتر رالف پوده فنآوری جدیدی برای کشت این گیاه به کار میگیرد. که بایستی کار پرورش و تکثیر گیاهان ثمردهنده را بهبود بخشد. به گفته او: " از آنجایی که گیاه استویا را تا کنون از طریق قلمههای کوچک تهیه شده از گیاهان مسنتر تکثیر میکردیم و این عمل بسیار دشوار است، به نتیجه خوبی نمیرسیدیم. به همین دلیل اکنون از راه تکثیر بافت گیاهی، در این جهت تلاش میکنیم. در این روش تنها چند سلول از گیاه مادر گرفته میشوند که در یک محلول تغذیهکننده قرار میگیرند. در این محیط ابتدا بخشهای فوقانی گیاه استویا رشد میکنند. این جوانهها سپس با احتیاط تمام به یک محیط مغذی دیگر انتقال یافته و در آن ریشه میدوانند. نهالهای به دست آمده از این طریق، رشد خود را در گلخانههای مخصوص ادامه میدهند. به این ترتیب میتوان از یک گیاه یک میلیون نهال مشابه به دست آورد. اما پیش از آنکه کشت گسترده گیاه استویا در اروپا ممکن گردد، کمیته کارشناسان، بایستی به بررسی آن و تاثیرش بر بدن انسانها بپردازد.

تهیه کننده محمدعلی اردهالی عضو علمی انجمن متخصصین صنایع غذائی آمریکا

چهاردهمين همايش ملي برنج کشور اسفند ماه برگزار مي‌شود.

به گزارش خبرنگار كشاورزي خبگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، چهاردهمين همايش ملي برنج کشور به ميزباني دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي ساري و با همکاري دفتر امور صنايع کشاورزي معاونت آب و خاک و صنايع وزارت جهاد كشاورزي، استانداري مازندران، پژوهشکده برنج و مرکبات، سازمان جهاد کشاورزي مازندران و موسسه برنج و مرکبات طي روزهاي نهم و دهم اسفندماه سال جاري در محل دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي ساري برگزار خواهد شد.

گفته مي‌شود از مهمترين محورهاي اين همايش مي توان به برنج، فرصت‌ها، تهديدها و راهکارها، مهندسي و مديريت شاليزارها، صنايع تبديلي، تکميلي و فرآورده‌هاي جانبي برنج اشاره كرد.

براساس اين گزارش در اين همايش، مقالات تخصصي پيرامون موضوعات مطروحه ارائه خواهد شد و مديركل دفتر امور صنايع کشاورزي معاونت آب و خاک و صنايع نيز در همايش ياد شده سخنراني خواهد داشت.

منبع خبر: ایران فود نیوز

قبولی در کنکور ارشد در رشته ی صنایع غذایی 1390 راحت تر از سالهای قبل

این یک پیام تبلیغاتی نیست و من به هیچ وجه به عنوان تبلیغ به این متن نگاه نمیکنم

این هدیه ی من به تمام دوستان ، همکاران ، پژوهندگان صنعت غذا و کاربران این وبلاگ هستش که از طریق میل یا نظرات وبلاگ و یا گاها با تماس تلفنی از من خواستن که یه منبع خوب و جامع و مفید واسه کنکور ارشد بهشون معرفی کنم و من مطالعه ی این مجموعه رو به همه ی این عزیزان پیشنهاد میکنم و انشاالله مفید واقع خواهد شد.

و اینم اطلاعاتی که قولش رو داده بودم در مورد این موسسه و مجموعه ی آموزشی که زحمت کشیدن و آماده کردن:

کافیست بدانیم چه بخوانیم و چگونه بخوانیم
موسسه مطالعات صنایع غذایی ایران (foodiran) ارائه می دهد:
مرحله اول توزیع جزوات اساتید طراح سوال جهت شرکت در آزمون کارشناسی ارشد مهندسی علوم و صنایع غذایی سال 1390
به همراه برگزاری آزمونهای آزمایشی 7 مرحله ای استاندارد مشابه با آزمونهای کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی کشوری و ارائه کاملترین و تنها بانک سوالات آزمون های ارشد صنایع غذایی با پاسخ های تشریحی از سال 1370 تا 1389 (سراسری، آزاد و وزارت بهداشت)
تماس با ما از طریق:
 
آدرس: اصفهان- ص پ 387/81395
تلفن  : [phone]
ایمیل : [e-mail]    
وب سایت: www.foodiran.org

 

 

موسسه مطالعات صنایع غذایی ایران (foodiran)

از سال 1388 با هدف ارتقاء سطح دانش علمی دانشجویان رشته علوم و صنایع غذایی و کمک به متقاضیان کنکورهای کاردانی به کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی دانشگاههای سطح کشور و بهره گیری از جامعترین بانک اطلاعاتی صنایع غذایی کشور(در گرایشهای مختلف) شروع به فعالیتهای زیر نموده است:

 

-   ارائه جدید ترین و کاملترین کتاب مرجع کنکور کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی با نام:"19 سال کنکور کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی با پاسخهای کاملا" تشریحی" به تالیف آقای سجاد عبدی برای متقاضیان شرکت در آزمونهای کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی

-    ارائه خدمات مشاوره و راهنمایی به متقاضیان کنکورهای کاردانی به کارشناسی و کارشناسی ارشد صنایع غذایی

 -   ارائه جزوات مورد نیاز از "اساتید طراح سوال" جهت شرکت در آزمونهای کاردانی به کارشناسی و کارشناسی ارشد صنایع غذایی در قالب پکیج های آموزشی

-    ارائه سوالات آزمونهای برگزار شده دانشگاههای سراسری و آزاد کاردانی به کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی با پاسخنامه کاملا" تشریحی برای داوطلبان کنکورهای علوم و صنایع غذایی

-     برگزاری آزمونهای آزمایشی 7 مرحله ای استاندارد مشابه با آزمونهای کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی کشوری

-    ارائه سی دی "مجموعه 230 طرح توجیهی صنایع غذایی" همراه با راهنمایی طرح نویسی و معرفی شرکتهای تهیه کننده طرح توجیهی

-    ارائه سی دی "99 کتاب الکترونیکی صنایع غذایی(ebook)" برای دانشجویان، اساتید و صاحبنظران رشته علوم و صنایع غذایی

-    تحقیق و ارائه مقالات و سمینارهای علمی در زمینه های مختلف با موضوعیت علوم و صنایع غذایی(کلیه گرایشها)برای دانشجویان کلیه مقاطع رشته علوم و صنایع غذایی(کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد)

 و...

 

 

موسسه مطالعات صنایع غذایی ایران آماده پاسخگویی به تمامی سوالات شما و ارائه راهنمایی و مشاوره از طرق زیر می باشد:

 

تماس با ما از طریق:

 

آدرس: اصفهان- ص پ 387/81395

تلفن  : [phone]

ایمیل : [e-mail]     

وب سایت: www.foodiran.org

               

 

 

 

                                                                             

 

طرح آزادسازی قیمت آرد به ۳۰۰ تومان از نیمه دوم سال؛ عرضه نان با قیمت جدید

وزیر بازرگانی از طرح این وزارت خانه برای آزادسازی قیمت گندم و آرد به ۲۷۰ و ۳۰۰ تومان و افزایش قیمت نان پس از هدفمندی یارانه ها خبر داد و با تشریح آخرین وضعیت ذخیره سازی ۱۳ كالای اساسی، از طرح جدید ذخیره سازی استانی، تشدید بازرسی ها و تورم حاصل از هدفمندی یارانه ها گفت.

مهدی غضنفری در گفت وگوی حضوری و یك ساعته با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس در پاسخ به این سؤال كه آیا یارانه گندم و آرد و نان امسال هدفمند می شود یا خیر؟ اظهار داشت: در طرحی كه وزارت بازرگانی برای كارگروه تحول اقتصادی ارائه كرده، آمده است، گندم با قیمت های جهانی در اختیار كارخانجات آرد قرار بگیرد و آنها با یك قیمت عادلانه آنرا به نانوا بدهند و نان هم بر اساس قیمت های جدید آرد عرضه شود.

وی افزود: فكر می كنم در این طرح گندم به قیمت ۲۷۰ تومان و آرد هم به قیمت ۳۰۰ تومان توزیع شود. اتفاقی كه می افتد این است كه در حال حاضر گندم كیلویی ۳۰۰ تا ۳۵۰ تومان برای خودمان تمام می شود ولی ما نمی خواهیم همه این پول را از بقیه حلقه های این فرآیند بگیریم بلكه می خواهیم گندم را به قیمت جهانی بفروشیم.

وزیر بازرگانی در پاسخ به این سوال كه گران تر خریدن گندم كشاورزان در راستای حمایت از تولید بوده است، گفت: دقیقا، اگر گرانتر هم خریده می شود در واقع نوعی یارانه است كه در همه جای دنیا به كشاورزان می دهند. خیلی هم بیشتر از ما می دهند و ما هم اندكی یارانه می دهیم. همه اینها طرح ماست ولی تا مصوبه كارگروه اخذ نكند قدرت اجرا پیدا نمی كند.

● قیمت نان در هدفمندی یارانه ها ارزانتر از قیمت فعلی آزادپزها

وی در پاسخ به این سؤال كه با این طرح قیمت نان چه وضعیتی پیدا می كند گفت: در شرایط فعلی هزینه آرد كمتر از ۱۰ درصد كل قیمت تمام شده نان است یعنی در نان ۳۰۰ تومانی سهم آرد ۳۰ تومان هم نیست لذا سهم آرد سهم بزرگ در قیمت تمام شده نان نیست چرا كه هزینه های كارگری، اجاره، آب، برق و سایر هزینه ها بالاست و در واقع ما تنها درباره آرد این تغییر قیمت را دنبال می كنیم.

غضنفری گفت: در حال حاضر نانوایی های آزادپز آرد را ۴۰۰ تا ۴۵۰ تومان دریافت می كنند ولی تقریبا با یك فاصله خوبی نسبت به نانوایی های یارانه پز مشتری دارند و گاهی اوقات مشتریان بیشتری هم دارند علتش این است كه آزادپزها برای حفظ رقابت بر كیفیت تأكید می كنند. البته تأكید من بر نانهای سفارشی نیست. اگر آزادپزها به همان استاندارد یارانه پزها نان را عرضه كنند فاصله قیمتی آنها خیلی محدود است.

● آرد نانوایی ها پس از هدفمندی یارانه ها ۳۰۰ تومان

وی افزود: پیش بینی ما این است كه نان در طرح هدفمند كردن یارانه ها ارزان تر از نان آزاد پز خواهد بود علتش این است كه آزادپز از آرد ۴۰۰ تا ۴۵۰ تومانی استفاده می كند ولی ما در طرح هدفمند كردن یارانه ها، آرد را به قیمت ۳۰۰ تومان عرضه می كنیم.

وزیر بازرگانی در پاسخ به این سوال كه مطمئنا به لحاظ روانی شاهد افزایش قیمت خواهیم بود آیا برای این مرحله برنامه ای دارید؟، گفت: با اجرای این طرح فرصت خیلی خوبی برای رقابت ایجاد می شود چرا كه در حال حاضر یارانه پزها هیچ انگیزه ای برای رقابت ندارند چون بدون هیچ ابتكار صنعتی و فرآیندی به دلیل آرد ارزان قیمت جلو هستند لذا اسم این رقابت نیست. حال در نظر بگیرید كه همه نانوایی ها آرد با یك قیمت بگیرند ممكن است مشتری های خود را از دست بدهند. لذا این رقابت می تواند بركات زیادی داشته باشد.

● تشدید بازرسی ها برای اجرای طرح هدفمند كردن یارانه ها

وی افزود: ما برای آن مقطع كه به لحاظ روانی قیمت ها جهش پیدا می كنند طرح تشدید بازرسی ها را اجرا می كنیم كه جزئیات آن آماده شده است. شاید در آن مقطع ما و اصناف اذیت شویم اما بعد از آنكه بر ریل فصل رقابتی جدید قرار بگیریم آن وقت این واحدها هستند كه بدنبال ابتكارات جدید می روند تا مشتری بیشتری جذب كنند. چون دیگر آن مزیت آرد ارزان را ندارند. در شرایط هدفمندسازی یارانه ها این مشتری است كه انتخاب می كند چون بخشی از پول هدفمندسازی یارانه ها به مشتری داده می شود.

وزیر بازرگانی گفت: ما معتقدیم گندم، آرد و نان مقدس هستند لذا باید مراقبت بیشتری بر آن صورت گیرد لذا باید بیش از سایر كالاها در اسراف اینها مراقب باشیم و بد است كه در فضای اعتقادی ما نان مورد بی مهری قرار گیرد. ارزشمند شدن قیمت آرد شاید مقداری به قیمت نان بیفزاید ولی ملاحظات مصرف و تولید بهتر می شود. عده ای معتقدند كه ما وارد فضای جدیدی از تولید نان می شویم و حتی ممكن است دستگاه های پخت نان خانگی رواج پیدا كند.

وی افزود: اگر امروز كسی از ما سهم آردش را بخواهد ما چیزی نداریم بگوییم چرا كه سهم آرد همه مردم را به نانوایی ها می دهیم تا از نانوایی نان ارزان بخرند اما موقعی كه آرد به قیمت متعادل و واقعی عرضه شود تبدیل به یك كالای قابل تجارت می شود.

● ذخیره سازی ۱۳ قلم كالا در حال اجرا است

وزیر بازرگانی در ادامه این گفت و گو با فارس در خصوص اقدامات صورت گرفته برای ذخیره سازی كالاهای اساسی برای اجرای طرح هدفمند كردن یارانه ها، گفت: دولت سال ۸۷ مصوب كرد تا ۲هزار میلیارد تومان تسهیلات بانكی برای ذخیره سازی ۱۳ قلم كالا دریافت شود. این ۱۳ قلم كالا كه شامل انواع گوشت، مرغ، برنج، كره، پنیر، شكر، روغن، حبوبات و ماكارونی است، سهم ۱۲درصدی از كل هزینه ها، ۲۲درصدی هزینه های كالایی و ۳۵ درصدی هزینه های خوراكی خانواده ها را تشكیل می دهد و توسط مباشرین بخش خصوصی و بانكهای ملی و ملت این طرح ذخیره سازی در حال اجراست. روغن، شكر، گوشت و برنج از محل واردات و سایر كالاها از بازار داخل تأمین می شوند كه برخی گشایش اعتبار كرده اند و برخی دیگر در حال بررسی پرونده در شعب بانكها هستند.

وی گفت: مباشرین ما شامل سه گروه هستند. گروه اول تسهیلات را دریافت كرده و كالا را وارد كرده اند. گروه دوم پول را دریافت كرده اند هنوز كالا را تأمین نكرده اند و گروه سوم در حال اخذ تسهیلات هستند.

● ذخیره سازی استانی هم داریم

غضنفری گفت: البته تدبیری به خرج داده ایم و به استانها گفته ایم تا نوعی ذخیره سازی استانی شكل بگیرد كه كالاها در خود استان ذخیره شوند و با بانكها تعامل كرده ایم تا سهمی از این ۲ هزار میلیارد تومان در استانها ذخیره شوند. خوشبختانه در این زمینه مشكلی نداریم. از همه رسانه ها خواهش می كنم تا به این موضوع بپردازند كه در شرایط اجرای طرح هدفمند كردن یارانه ها قاعدتا نباید تهاجم عرضه و تقاضا داشته باشیم پس این دو عامل اصلی كه ایجاد افزایش قیمت می كنند بر اساس تحلیل های ظاهری ما تغییر پیدا نمی كند. در شرایط هدفمندسازی یارانه ها با افزایش یا كاهش تقاضا روبر نیستیم و با برنامه ریزی های صورت گرفته افزایش یا كاهش عرضه هم نداریم. پس چه چیزی باعث افزایش قیمت می شود كه مربوط به دغدغه ها و نگرانی هایی است كه از دانستن یا ندانستن ما حادث می شود لذا در این فضا نیازمند كمك رسانه ها هستیم.

● در شرایط اجرای هدفمند كردن یارانه ها بازار دچار چالش نمی شود

وی افزود: ما در شرایط اجرای هدفمند كردن یارانه ها ما با وفور كالا مواجه هستیم و به هیچ وجه كمبود كالا نداریم البته ممكن است برخی احتكار كنند و یا قیمت ها را بالا ببرند اما مكانیزم های اصل بازار دچار چالش نمی شوند.

وزیر بازرگانی گفت: برخی كارشناسان به ما می گویند خیلی ذخیره سازی نكنید ممكن است روی دست تان بماند. قرار نیست بازار ملتهب شود. لذا ما خیلی با احتیاط حركت می كنیم و مواظبیم مباشر ما ذخیره را نگه ندارد و باید مصرف كند. یعنی ذخیره ها مرتبا مصرف می شود و ما در واقع ذخیره در گردش كالا داریم. پیش از این ذخیره در گردش ما H۱ بود كه ما با انعقاد قرارداد با مباشرین حجم H۲ را بر روی این گذاشته ایم كه این ذخیره هم در حال گردش است.

● نگفتم تورم نداریم

وی در خصوص اینكه آیا هیچ قیمتی افزایش پیدا نمی كند و شما افزایش قیمت ها را كتمان می كنید، گفت: نه من هیچ گاه این حرف را نزدم. قاعدتا اگر كالایی ۳۰ درصد قیمتش انرژی باشد و این انرژی ۱۰ درصد گرانتر شود لذا ۱۰ درصد از ۳۰ درصد آن كالا یعنی حدود ۳ درصد آن كالا گران می شود و اگر ۲۰ درصد انرژی گران شود ۶ درصد آن كالا گران می شود.

غضنفری گفت: یعنی اگر قیمت انرژی ۲۰ درصد بالا برود قیمت كالا ۲۰ درصد بالا نمی رود. بلكه به اندازه سهم انرژی در آن كالا شاهد افزایش قیمت خواهیم بود.

وی در خصوص تورم هدفمند كردن یارانه ها و مقدار آن گفت: اطلاعات من از اطلاعات شما بیشتر نیست و قانون هدفمند سازی در خصوص قیمت حامل های انرژی پیش بینی می كند كه ۱۰۰ هزار میلیارد تومان در ۵ سال آزاد شود و یادمان نرود كه پیش بینی های تورمی درباره روزی صحبت می كند كه ۵ سال گذشته و ما ۱۰۰ هزار میلیارد تومان را آزاد كنیم.

● سناریوهای قیمتی را نمی دانم

وزیر بازرگانی گفت: اگر امسال ما یك پنجم یارانه ها را آزاد كنیم با تورمی كه در مطالعات آمده است مواجه نمی شویم چون همه یارانه ها را آزاد نكرده ایم. اینكه در سال اول یعنی ۶ ماه دوم امسال میزان برداشت از آزاد شدن انرژی و مبلغ برداشت شده از چه تركیبی از انرژی هاست، پاسخ این دو سوال را فقط رئیس جمهور می داند. چون من این جزئیات را نمی دانم حقیقتا نمی توانم پیش بینی كنم چه كالایی و چه قدر افزایش قیمت پیدا می كند لذا ما همه كالاهای اساسی را ذخیره سازی كردیم و بر روی كالای خاصی تأكید نكردیم.

وی افزود: بدلیل مطالعات خوبی كه در وزارت صنایع صورت گرفته است ما با وزارت صنایع هم هماهنگ كرده ایم كه اگر سناریوی نهایی بر روی كالای X افزایش قیمت داشت بلافاصله سازمان حمایت و وزارت صنایع در كنار هم قرار بگیرند تا آن افزایش قیمت ادعا شده را بپذیرند یا نپذیرند كه همه اینها آماده است. قاعدتا همه چیز به كارگروه تحول اقتصادی مربوط می شود تا در لحظه آخر اعلام كنند كه یارانه چه كالایی به چه اندازه ای هدفمند شود، چون پارامتر های مختلفی مطرح است.

به نقل از آفتاب

بسته بندی زیست فعال، تبدیل مواد غذایی به غذاهای سالم تر

رژیم غذایی به عنوان کانون اصلی در تدبیر سلامت عمومی برای دستیابی سلامتی در طول زندگی، از هجوم سریع بیماری های مزمن مانند ناهماهنگی های گوارشی، بیماری های قلبی - عروقی، سرطان، بیماری های استخوانی جلوگیری کرده و به خوبی زندگی سالم تری را فراهم می کند. با وجود این، ارتباط تنگاتنگ میان غذا و سلامتی هنوز به طور کامل درک نشده است ولی تحقیقات اخیر سخن از دستیابی به پیشرفت هایی در این مورد دارد.

 

افزایش آگاهی از سلامت مصرف کنندگان و بیشتر شدن تقاضا برای غذاهای سالم تر، نوآوری و توسعه محصولات جدید تولید بین المللی مواد غذایی را سبب شده است. در کل، اینگونه بیان می شود که یک ماده غذایی هنگامی وظیفه خود را انجام می دهد که، علاوه بر سود مغذی ذاتی، ثابت شود که یک یا چند وظیفه مورد نظر در بدن مرتبط با سلامتی یا کاهش خطر بیماری ها را ایفا می کند. پیشرفت غذاهای عملگر جدید فرصت خوبی برای توسعه کیفیت غذاهای در دسترس مصرف کنندگان برای سود رسانی در سلامتی و سالم بودن ایجاد می کند، و این تولیدات غذایی که ارزش بیشتری دارند باعث رشد صنعت و جامعه در جوامع مدرن می باشند. باید تمام مصرف کنندگان از عدم تعادل جدی در مواد غذایی خود آگاه باشند.

 

در طی چندین بررسی در اروپا بیان شده است که چندین زیر گروه مقدار رژیم غذایی لازم را به طور بین المللی (RDAS) دریافت نمی کنند. بیش از این، در بیشتر موارد، اختلاف بین مواد خوراکی حقیقی و مورد تقاضا قابل توجه است علاوه بر آن رواج مواد غذایی غیر مطلوب افزایش یافته است، بنابراین توسعه چنین غذاهای جدیدی بسیار مطلوب است. در یک کار گروهی که توسط مؤسسه علمی سلامت بین الملل در اروپا (ILSI Europe) اداره می شد، متخصصان دانشگاهی، نمایندگی های تنظیم کننده، صنعتگران و مصرف کنندگان از کشورهای کلیدی اروپا به این نتیجه رسیدند که افزودن مواد مغذی به غذا نتیجه مؤثر و مطمئن در توسعه مواد خوراکی مغذی دریافتی، توسط ذخیره مقداری را که از دست داده اند، یعنی فراهم کردن مواد غذایی کلیدی در غذاها می باشند. از طرف دیگر، جمعیت مبتلا به اضافه وزن در اکثر کشورهای اروپا ( سوئد، نیوزلند، بلژیک، دانمارک، انگلیس، ایتالیا ) در طی دوره 1998 تا 2000 به طور میانگین 20% افزایش یافته است. در نتیجه، غذاهای عملگر فروش عمده و افزایش اندک فرصت ها را به دنبال دارد.

 

سود افزایش غذاهایی که وظیفه خاصی بر عهده دارند 5 مرتبه بیشتر از حد بالای کنونی در طی چندین سال آینده در مقایسه با کل غذاهای بسته بندی شده بوده است. در اکثر غذاهای عملگر تجاری مقداری از ترکیبات زیست فعال که برای سلامت انسان مفید شناخته شده اند اضافه می شود. دیدگاه مهم این غذاهای عملگر فراهم کردن مقدار مناسبی از این اجزای زیست فعال برای داشتن سود وحذف اثرات سمی و مضر بر روی سلامت انسان است.

 

سود صنعتی: اخیراً در مورد اکثریت غذاهای عملگر که با ترکیبات زیست فعال سازگار با مواد غذایی ارائه می شوند، نظراتی وجود دارد که محدودیت و پیچیدگی هایی در طول مراحل تولید را تحمیل می کند. در توسعه تولید غذاهای عملگر در صنعت بعضی از تکنیک ها با مشکلاتی مواجه می شوند. کمبود وابستگی محصول در طی مراحل ذخیره یا تجارت وجود دارد. برای مثال تعداد باکتری های پروبیوتیک اساساً در طی تولید و ذخیره سازی محصولات، توسط اکسیداسیون و همچنین در طی عبور از مراحل گوارش کاهش می یابد. مواد عملگر معمولاً با محل پیدایش مواد خوراکی سازگاری ندارد. مثلاً در این رابطه می توان ناسازگاری ویتامین های محلول در چربی را در غذاهای آبدار را ذکر کرد. ترکیبات زیست فعال اضافه شده برای تولید یک محصول قابل قبول از نظر تجاری باید کنترل شده باشند. نیاز برای تنظیم خط تولید برای ماده ای جدید که تغییرات اساسی را در پارامترهای مراحل به همراه دارد ذکر می شود.

 

تغییرات مورد نیاز شامل سرمایه گذاری مالی قابل توجه معمولاً توسط گروه های بزرگ می باشد. در مورد دیگر، آنزیم ها با توجه به حساسیت در طی مراحل و در مقدار ماده تولیدی می توانند باعث تحریک در انسان شوند. آنزیم های نامحلول ممکن است عمر عملکرد کوتاهی داشته باشند یا بی اثر شوند. امروزه، معروفترین غذاهای عملگر آنهایی هستند که شامل پرو / پری بیوتیک می باشند ولی محدوده کاربرد آنها برای غذاهای مشخصی محدود است، که بیشتر شامل فرآورده های تخمیری شیر می باشد. که به دلیل مانع حقیق تکنولوژیکی مراحل تولید، این مواد زیست فعال، مورد توجه قرار گرفته است. با این حال در بیشتر فرآورده های ساخته شده، بررسی ها نشان می دهد که در تولید ماست، نوسانات بسیار و توانایی زیستی ضعیف باکتری های پروبیوتیک و به ویژه بیفیدوباکتری ها در طول انبار کردن فراورده یا در طی مراحل جذب بعد از مصرف مشاهده شده است.

 

اخیراً تقاضا برای بهبود تکنولوژی از نظر پایداری ترکیبات زیست فعال مواد غذایی همچنان باقی است. در این راه، تکنولوژی های جدید مانند میکرو و نانوکپسوله کردن به منظور اطمینان از بهبود ایجاد شده است. با وجود این، توسعه این گونه تکنولوژی ها هنوز در مرحله تحقیقات است و دور از مراحل نهایی مطلوب برای تولید تجاری می باشد. از طرف دیگر، در شاخه زیست دارویی توسعه برای کنترل تولید داروها و مواد زیست فعال هدف تحقیقات کنونی است. این دانش وسیع در شاخه های دارویی و درمانی برای توسعه غذاهای عملگر جدید قابل بهره برداری است.

 

دیدگاه بسته بندی زیست فعال از دیدگاه ما تکنولوژی های قدیمی بسته بندی مواد غذایِ دوباره طرح ریزی شده اند بنابراین درکل تکنولوژی جدیدی که می توان آن را به طور کلی بسته بندی زیست فعال نامید به وجود آمده است.

 

ماده بسته بندی زیست فعال قادر به نگهداری ترکیبات مورد نظر در شرایط مطلوب تا زمان استفاده احتمالی آن در فرآورده غذایی یا در طی انبار داری، یا دقیقاً قبل از مصرف می باشد و آن را تبدیل به غذای مفید یا به خصوصی برای رفع احتیاجات می نماید.

 

بهتر است تفاوت بین بسته بندی فعال و زیست فعال را نیز متذکر شویم. تفاوت اصلی بین بسته بندی فعال و زیست فعال این است که، تکنولوژی بسته بندی فعال اولیه با افزایش کیفیت و امنیت و عمر فرآورده بسته بندی شده ارتباط دارد و بسته بندی زیست فعال پیوستگی مستقیمی با سلامت مصرف کننده، توسط تولید غذاهای سالمتر بسته بندی شده دارد. بنابراین، هدف کار ارائه شده جمع آوری پایه و اساس روش هایی برای دستیابی به این تکنولوژی جدید که در آن نوآوری در بسته بندی مفید و یافتن راه حلی برای سدها و محدودیت های کنونی در تولید غذاهای عملگر مورد نظر است. در نظر گرفتن توسعه این دیدگاه جدید توسط موارد ذیل الذکر، منافع خود را در بهبود سلامتی در طی تبدیل به ترکیبات غذایی عملگر نشان می دهد.

 

الف) کنترل و یکپارچگی تولید اجزای زیست فعال یا نانویی از سیستم های بسته بندی دربردارنده

ب) کپسوله کردن به روش میکرو و نانوی این مواد فعال در فیلم های خوراکی

پ) بسته بندی به همراه آنزیم ها

 

پیشرفت چنین غذاهای هیبریدی مفیدی که شامل پروبیوتیک، پری بیوتیک، مواد فتوشیمیایی، روغن های دریایی، غذاهای فاقد لاکتوز، کپسوله کردن ویتامین ها و.. می شود، سود بیشتری و در بعضی موارد به معنای صنعتی مواد غذایی را فراهم می کند که ارتباط نزدیکی با افزایش سلامتی انسان در طی مصرف را دارد. تکمیل و کنترل پخش در میان مواد مفیدی که برای مصرف در دیواره های بسته بندی استفاده می شوند. مناسب ترین آنها مواد فتوشیمیایی، ویتامین ها، مواد غیر فیبری و پری بیوتیک ها می باشند.

 

دلایل این نتایج به صورتی که شرح داده خواهد شد خلاصه شده است. فتو شیمیایی ها، گیاهانی شیمیایی و غیرخوراکی هستند که دارای ترکیبات محافظتی و ضد بیماری می باشند. بیش از 900 فتو شیمیایی مختلف به عنوان اجزای مواد خوراکی شناخته شده اند و فتوشیمیایی های بیشتری امروزه کشف می شوند. آنها با درمان یا جلوگیری از مرگ در حداقل 4 مورد از عوامل مرگ در ایالات متحده مرتبط هستند که عبارتند از: سرطان، دیابت، بیماری های قلبی - عروقی و فشار خون. آنها در طی مراحلی از تخریب سلول ها جلوگیری می کنند، در کاهش سطح کلسترول و همانند سازی سلول های سرطانی دخالت دارند. بیشتر فتوشمیکال ها ترکیبات پلی فنولی با فعالیت ضد سمیت می باشند. این اثر ضد سمیت مربوط به اثر غیر مسقیم ناشی از ژلاتین پراکسیدان یون های فلزی است.

 

پلی فنول های زیادی در دانه های روغنی یافت شده است اما در طی مراحل خالص کردن، بی رنگ کردن و بوگیری بسیاری از این فتوشیمیکال ها از بین می روند. چندین تحقیق نشان می دهد که اجزای مشخصی از مواد خوراکی که معمولاً طی مراحل رنگبری و یا تصفیه دور ریخته می شوند و یا از بین می روند، برای حفظ سلامت انسان و جلوگیری از بروز بیماری ها مفید می باشند. ویتامین ها برای حفظ سلامتی ضروری هستند. مواد خوراکی می توانند تمام ویتامین های مورد نیاز بدن را در صورت متعادل و مناسب بودن رژیم غذایی تأمین کنند.

 

مشاور غذایی کانادا دریافت روزانه مصرف 5-4 وعده میوه یا سبزیجات، که حداقل 2 وعده باید سبزیجات باشد، 5-3 وعده غلات یا نان غنی شده، 4-2 وعده شیر و فرآورده شیری و 2 وعده منابع پروتئینی مانند گوشت، ماهی، مرغ یا دیگر منابع پروتئینی، را پیشنهاد می کند. با این حال پیشرفت سریع زندگی مدرن و کاهش اعضای خانواده و یکی بودن والدین در خانواده های امروزه، تغییراتی در فرآوری غذ، عادات غذایی مصرف کنندگان به وجود آورده که منجر به ایجاد رژیم غذایی نامتعادل می گردد.

 

فیبرهای غذایی شامل پلی ساکاریدها و لیگنین های ذخیره ای و ساختمانی موجود در گیاهان می باشند. که در معده و روده کوچک انسان قابل هضم نیستند. فیبرهای غذایی برای حفظ سلامت انسان و جلوگیری از بروز بیماری ها و به عنوان یک جزء غذایی درمانی سودمند می باشند. دریافت روزانه 35-20 گرم برای یک فرد سالم بالغ و روزانه 5 گرم برای کودکان پیشنهاد می شود که به علت دریافت مقدار اندک منابع غذایی فیبر نظیر میوه جات، سبزیجات و غلات پر فیبر و خانواده لگوم ها این مقدار مطلوب مشاهده نشده است. دیدگاه استفاده از پری بیوتیک ها از مشاهداتی که نشان دهنده تحریک کنندگی انتخابی اینولین و فروکتوالیگوساکارید بر روی رشد بیفیدوباکتری ها که به طور قابل توجهی برای سلامت انسان مفیدند، منشاء گرفته است.

 

پری بیوتیک به عنوان یک جزء خوراکی محسوب می شود که در روده کوچک هضم نمی شود و وارد قولون گشته و برای رشد باکتری های روده ای مفید می باشد. پری بیوتیک ها کربوهیدرات های غیر قابل هضم حاوی لاکتوز، اینولین و مقداری الیگوساکارید می باشند که تأمین کننده منابع کربوهیدراتی قابل تخمیر برای باکتری های مفید قولون هستند. بعضی از مواد نشاسته ای نیز در روده کوچک هضم نمی شوند و به قولون می رسند و به عنوان منابع کربوهیدراتی قابل تخمیر در دسترس باکتری های سودمند قولون قرار می گیرند. پلیمر زیستی دیگری مانند چیتوسان می توانند به عنوان یک پری بیوتیک در طی مراحل ساختن کپسول های کوچک از فیبرها مورد استفاده قرار بگیرد.

 

انتخاب موادی که به عنوان بسته بندی یا پوشش مورد استفاده قرار می گیرند بسیار مشکل است. مراحل تولید فیلم باید با محدودیت های تکنولوژی سازگار شوند برای مثال برای مواد حساس به دماهای بالا (مانند بعضی ویتامین ها)، و مراحل تحت دمای پائین برای مواد ارزشمند و یا خارج کردن مواد. تولید مواد می تواند توسط چندین عامل، فعال و کنترل شود مانند رطوبت ( بسیاری از پلیمرها در حضور رطوبت خاصیت پلاستیکی پیدا می کنند، این رطوبت ممکن است به خاطر مواد خوراکی ایجاد شود ) و PH ( بعضی پلی پپتیدها که از میکروارگانیسم ها به دست می آیند می توانند تغییرات ساختمانی را در مواجه شدن با تغییرات شرایط PH تحمل کنند ).

 

روش دیگر برای دستیابی که کنترل پخش مناسب توسط بسته بندی با موادی مانند حصیر با قرار دادن در قوطی های درب دار، یا با استفاده از بالشتک های چند لایه متصل به ساختمان به عنوان دیواره های بسته بندی است. ساختمان پوشش زیست فعال می تواند شامل سه لایه باشد برای مثال: لایه کنترل کننده / لایه منشاء (ماتریکس) / لایه مسدود کننده. لایه داخلی، لایه کنترل کننده است که برای دستیابی به ماده فعال توسط کنترل سریع انتشار زیست فعال یا اعمال عملگر، محدودیت برای حفاظت زیست فعال از تماس با رطوبت در غذاهای بسته بندی شده می باشد. لایه منشاء که دربردارنده مواد عملگر در محلی امن و عمر ماندگاری طولانی، و لایه مسدود کننده از انتقال عوامل به بیرون بسته بندی یا تماس با سختمان قبلی جلوگیری می کند.

 

بزرگترین محدودیت این تکنولوژِی این است که مواد عملگر که برای این بسته بندی ها پیشنهاد شده اند ترکیباتی غیر فرار هستند که به طور مستقیم در تماس بین بسته بندی و غذا قرار می گیرند. بنابراین، در مواد غذایی جامد، این تکنولوژی به شکل فیلم های خوراکی می تواند به کار رود. فیلم های خوراکی قرن ها برای بسته بندی غذاها کاربرد داشته اند. این فیلم ها از جابجایی مواد از یک ماده به اجزای ماده خوراکی جلوگیری می کنند، ظاهر میوه ها و سبزی ها را قابل مشاهده می نماید، و شامل دیگر ترکیباتی می باشند که اثر حشرات، میکروارگانیسم ها، عوامل اکسیداسیون و دیگر عوامل دخالت کننده که ممکن است باعث فساد محصول شوند را به تأخیر می اندازد.

 

اخیراً تحقیقات نشان می دهد که استفاده از بعضی مواد ضد میکروبی مثلاً نوعی ورقه نازک پلاستیکی در بسته بندی پنیر برای حفظ اجزای مفید آنها موفقیت آمیز است. همچنین این فیلم های خوراکی می توانند به شکل پلی ساکارید ( نشاسته، چیتوسان، آلژینات و... )، پروتئین ( ژلاتین، پروتئین های لوبیا، گلوتن گندم و.... ) و لیپید ( موم، تری گلیسرید، اسیدهای چرب و...) باشند که برای مواد خوراکی مختلف استفاده می شوند.

 

میکرو و نانو کپسوله کردن کپسوله کردن به روش میکرو، تکنولوژی جدیدی برای بسته بندی مواد جامد، مایع یا گازی در کپسول های بسیار کوچک شناور در آب است که محتویات آنها می توانند به روش های خاص تحت شرایطی کنترل شود. کپسوله کردن شامل مشارکت اجزاء مواد خوراکی، آنزیم ها، سلول ها یا دیگر موارد در پوششی کوچک است. کاربرد این روش به خاطر اینکه مواد در پوشش قرار داده شده از رطوبت، گرما یا دیگر شرایط حفاظت می شوند، افزایش یافته است. روش های مختلفی برای شکل گیری کپسول به کار گرفته می شود که شامل خشک کردن پاششی، سرد کردن پاششی و پوشاندن توسط لیپوزوم می باشد. چربی ها، نشاسته، دکسترین، آلژینات، پروتئین و لیپیدها می توانند به عنوان موادی که در پوشش قرار می گیرند باشند.

 

روش های مختلفی برای توزیع اجزای کپسول ها وجود دارد مانند مراحل خاص یا تشخیص آنها با تغییرات PH، دما، پرتو افکنی یا شوک اسمزی. در صنایع غذایی، معمول ترین روش استخراج با حلال می باشد. مثلاً اضافه کردن آب به نوشیدنی های خشک نمونه ای از این روش می باشد. با وجود اینکه هر ماده ای می تواند در پوشش قرار داده شود، این روش ارزان نیست و بنابراین از دیدگاه اقتصادی برای بعضی از اجزاء مانند پروبیوتیک، پری بیوتیک، سینبیوتیک و روغن های دریایی که موجب افزودن ارزش غذایی محصولات می شوند، استفاده می گردند.

 

پروبیوتیک ها

 

پروبیوتیک ها میکروارگانیسم های زنده غیر پاتوژنی می باشند که در انسان و حیوان به وسیله بهبود تعادل میکروبی فلور طبیعی بدن باعث سودمندی های زیادی برای سلامتی بدن می شوند. از جمله باعث کاهش عدم هضم لاکتوز، کاهش هجوم روده توسط باکتری های پاتوژن مخصوص، تحریک سیستم ایمنی بدن، کاهش کلسترول سرم خون، درمان آسیب های کبدی، اثرات ضد سرطانی و درمان بیماری های آلرژیکی می شوند. پروبیوتیک و پری بیوتیک، هر دو به میکروفلورهای روده ای متمایل هستند به این صورت که فعالیت باکتری های مفید برای میزبان را تحریک کرده و باکتری های مضر برای میزبان را تحت فشار قرار می دهند. پروبیوتیک ها معمولاً در روده کوچک و پری بیوتیک ها در قولون فعالیت دارند. اما پیش از اینکه پروبیوتیک ها برای سلامت انسان سودمند باشند باید چندین معیار را مد نظر قرار دهند.

 

1- باید روش خوبی برای تولید و مشارکت با مواد غذایی بدون از دست دادن وظیفه و زیست خود یا به وجود آوردن طعم یا بافت نامطبوع داشته باشند.

2- باید در طول عبور از دستگاه گوارش زنده بمانند و قادر به فعالیت در محیط روده باشند.

3- پیش از این در پروبیوتیک ها مشاهده شده است که تنها زمانی مؤثر هستند که مقدار آنها در ماده مصرفی زیاد باشد، لذا لازم است که فرآورده هایی که با برچسب های بهداشتی و سلامتی معرفی می شوند دارای حداقل باکتری های پروبیوتیک در زمان انقضاء باشند، زیرا حداقل مقدار مؤثر در هر روز عدد پیشنهاد شده است. به هر حال تحقیقی که توسط آزمایشگاه تحقیقات روزانه (CSIRO) انجام شده است نشان می دهد که تعداد پروبیوتیک ها اغلب در سطح بالا یی نیست و فعالیت آنها در فرآورده های غذایی تجاری معمولاً پائین است.

 

مقدار زیادی فرآورده پروبیوتیک و پری بیوتیک هم اکنون در فروشگاه ها وجود دارد، با این حال کشت پروبیوتیک در محصولات با فرآورده های تخمیری، حتی در فرآورده های شیری متفاوت است. وجود پروبیوتیک در مواد غذایی به عواملی مانند PH، دمای محل نگهداری، میزان اکسیژن و حضور میکروارگانیسم های مزاحم بستگی دارد. نگهداری در دمای اتاق، که برای انواع بسیاری از محصولات غیر لبنی، نوشیدنی ها، شیرینی ها و.. رایج است، می تواند بر روی ثبات پروبیوتیک ها اثر بازدارنده داشته باشد. در تولید سلول های زنده پروبیوتیکی که سدی فیزیکی در برابر محیط مضر و شرایط گوارشی ایجاد کند اخیراً پیشرفت هایی صورت گرفته است. کپسوله کردن پروبیوتیک ها، آزمایشی معمولی برای توسعه زیست پذیری در فرآورده های غذایی و دستگاه گوارش می باشد. چندین روش مانند خشک کردن پاششی، خشک کردن حرارتی و خشک کردن با بستر سیال برای کپسوله کردن محیط کشت و تبدیل آنها به شکل پودر غلیظ شده وجود دارد. به هر حال، باکتری هایی که با این روش کپسوله می شوند کاملاً در محصولات منتشر می شوند. در این صورت محیط کشت در برابر محیط محصول یا در طی عبور از دستگاه گوارش حفاظت نمی شود.

 

بیشترین ماده ای که برای کپسوله کردن مواد استفاده می شود آلژینات است که هتروپلی ساکاریدی از D-مانوریک اسید و L-گلوکورونیک اسید مشتق شده از گونه های مختلف جلبک ها است. آلژینات می تواند به دو صورت روشهای امولسیونی و استخراجی تشکیل شود. استفاده از آلژینات به خاطر قیمت کم، ارزان بودن و سازگاری زیستی مطلوب است. با وجود اینکه در شرایط کنترل شده آزمایشگاهی در مقیاس کم پیشرفت در روش تولید را نشان داد اما مشکلاتی برای تولید در مقادیر زیاد نشان داد. بعلاوه اضافه کردن این پلی ساکارید در بعضی کشورهای اروپایی به ماست و یا شیر تخمیری مجاز نیست. مواد دیگری که با روش های امولسیون از انتشار کشت در محصول غذایی جلوگیری می کند مخلوطی از کاپ-کاراژینان، صمغ لوبیای لوکاس، فتالات استات سلولز، چیتوسان و ژلاتین است.

 

علاوه بر افزایش زیستایی در طول ذخیره و محیط گوارشی، کپسوله کردن کشت پروبیوتیک منافع زیادی دارد ازجمله خصوصیات هکگنی بیشتر در محصولات بدست آمده، احیاء در مدت گرمخانه گذاری برای فرآورده های پنیر تخمیری و خامه تخمیری و افزایش ماندگاری در شرایط انجمادی. عوامل مختلفی ازجمله اندزه کپسول، روش کپسوله کردن، پوشش کپسول، روش تکنولوژیکی خاص برای مقاوم کردن سویه های پروبیوتیکی در ارتباط با مراحل تولید و پایداری حرارتی، مقاومت سویه های پروبیوتیک نسبت به شرایط اسیدی معده، تأثیرات سینبیوتیکی پروبیوتیک ها و پری بیوتیک ها در یک محصول، به شدت در بقای کشت های پروبیوتیکی مؤثر بوده در هنوز به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیازمندیم.

 

روغن های دریایی: تحقیقات فراگیر و آزمایشگاهی به روشنی ارتباط بین رژیم غذایی و سلامتی را اثبات می کنند. بنابر این، در افرادی که زیاد غذاهای دریایی مصرف می کنند کمتر بیماری قلبی - عروقی و سرطان مشاهده شده است. بالا بودن میزان اسید چرب غیر اشباع موجود در روغن های دریایی باعث بسیاری از این تأثیرات سودمند می باشد. مصرف روغن های دریایی باعث تنظیم خون، کاهش تری گلیسرید و سطح کلسترول می شوند. بنابراین با ته نشین کردن چربی باعث کاهش لخته می شود. بنابر این با دریافت روزانه 24 گرم ماهی، درصد بیماری رگهای جانبی قلب 20% در طول 16 سال کاهش می یابد.

 

اسید چرب امگا-3، شامل دوکوزاهگزانوئیک اسید است که برای توسعه بخش خاکستری مغز و شبکیه چشم و قلب جنین ضروری می باشد و از فیتوپلانگتون ها و جلبک ها از طریق چرخه غذایی به ماهی ها منتقل می شود. مقدار زیاد اسید چرب امگا-3 و روغن های مشابه از گوشت ماهی های فربه مانند شاه ماهی و ماهی اسقومری بدست می آید. فرآورده هایی که حاوی روغن های دریایی می باشند ممکن است به طور آمیخته با نان، فرآورده های غلات، شیر، مایونز و سس های سالاد، کلوچه و شکلات به صورت موجود در فرمول اصلی باشند.

 

مشکل تلفیق مستقیم روغن های دریایی با محصولات غذایی دیگر اکسیداسیون ساده آنها می باشد. به همین خاطر برای اکثر مصارف باید آنها را کپسوله کنیم. به هر حال، میکروکپسول جامد باید کاملاً با یک حلال غیر قطبی شسته شود تا روغن هایی که داخل کپسول قرار نگرفته اند و باعث اکسیداسیون محصول می شوند پاک شوند. به علت آزاد شدن سریع قبل از بسته بندی کردن مواد غذایی مصرفی، باید مواد خوراکی به صورت پوشش دار وارد بدن شوند تا در مسیر روده عملکرد زیست فعال مطلوبی داشته باشند.

 

بسته بندی آنزیمی: در ابتدا تثبیت آنزیم ها در مواد در خطوط تولید مواد غذایی کاربرد داشت ولی پیشرفت تکنولوژی استفاده از آنزیم های آزاد از قبیل توانایی استفاده مجدد، افزایش پایداری حرارتی، مقاومت در برابر پروتئازها و دیگر ترکیباتی که باعث تغییر شکل آنها می شوند و بهبود فعالیت آنها را در بر داشته است. به هر حال، اخیراً این روشها در بسته بندی ها مورد توجه قرار گرفته است.

 

هدف این مواد زیست فعال کاتالیز کردن یک واکنش که از دیدگاه تغذیه ای سودمند است می باشد. به عنوان مثال، کاهش غلظت ترکیبات نامطلوب مواد غذایی، یا تولید مواد خوراکی سودمند برای سلامت بدن. اخیراً آزمایش هایی که در آنها آنزیم ها در آنها سیالیت خود را از دست می دهند گزارش شده است. استفاده از این گونه بسته بندی ها، ارزش مواد غذایی را در طی مراحل تولید زیاد می کند. برای مثال، شیر UHT که طی مراحل مرسوم تولید می شود، می تواند در پوشش زیست فعال بتا-گالاکتوزیداز بسته بندی شود و در طول انبارداری فرآورده به شیر کم لاکتوز یا بدون لاکتوز تبدیل گردد. روش های جدید که برای تثبیت آنزیم ها یا تمام سلول ها استفاده می شود به 5 مرحله تقسیم می شود: جذب سطحی، پیوند یونی، اتصال کووالانسی، اتصالات عرضی، و کپسوله کردن

 

با توجه به اینکه روش های تثبیت، اتصالات کووالانسی و عرضی شامل جداسازی سطوح پلیمر یا استفاده از مواد شیمیایی سمی مانند گلوتارآلدهید می باشد، معمولاً برای استفاده در مواد غذایی مناسب نیستند. برای مقابله با این نقیصه، مواد معدنی حمایت کننده می توانند به مواد پلیمری اضافه شوند که علاوه بر توسعه مکانیکی، در پیوند با آنزیم ها بسیار سودمند هستند. روش کپسوله کردن که توسط اندرسون و همکاران در سال 2002 استفاده می شد برای تولید ورقه های خورنده اکسیژن بر پایه آنزیمی بود. آنزیم های محلول، شامل افزودنی های مختلف بود که بر روی یک کاغذ حامل که بین دو ورقه پلی اتیلن قرار داشت به کار می رفت. سپس ورقه ها تحت فشار گرما داده می شدند و موفقیت آمیز بودن آنها و نداشتن کمبود و یا نقصی در آنها مشاهده و ثابت می گشت. احتمالاً این روش آسان در دیواره های پوشش بسته بندی می تواند برای دیگر آنزیم ها با عملکردهای زیست فعال به کار رود. با این وجود واضح است، با تغییر شکل اجزای مواد غذایی، محصول باید قادر باشد در تماس با آنزیم تثبیتی و کل سلول قرار بگیرد، بنابراین آسان تر این است که در تماس مستقیم با دیواره های خوراک قرار بگیرند.

 

نتیجه گیری: بسته بندی زیست فعال روشی جدیدی برای پاسخگویی به شماری از بافت های مرتبط با قابلیت ثبات و فعالیت زیستی اجزاء غذاهای تولیدی است. هدف این روش ها تکمیل مواد زیست فعال با بسته بندی جدید و پوشاندن مواد غذایی می باشد و به طور گسترده ای برای توسعه دارویی و ترکیبات زیست فعال سابق که از توده های زیستی و مصنوعی ناشی از پلیمرهای زیستی بوده اند مفید می باشد. این روش هدفی به جز بهبود خواص تغذیه این و جذب راحت تر این مواد ندارد.

 

 

 

منبع: 1-Agullo , E., Rodriguez, M. S., Ramos, V., & Albertengo, L. (2003).Present and future role of chitin and chitosan in food. Macromolecular Bioscience, 3(10), 521-30

دومین جشنواره دنیای تغذیه ، سلامت کودکان و نمایشگاه تخصصی غذای سالم

دومین جشنواره دنیای تغذیه ، سلامت کودکان و نمایشگاه تخصصی غذای سالم "از 3 لغايت 6 آذر 88 در تهران برگزار مي شود



اين رويداد در راستای سیاست های برنامه ریزی شده در بخش توسعه سلامت کشور، با همکاری ونظارت وزارتخانه های آموزش وپرورش، بهداشت ودرمان، سازمان استاندارد، شهرداري تهران ودست اندرکاران مرتبط در این حوزه، با هدف اشاعه فرهنگ تولید و مصرف غذای سالم و استاندارد، و با شعار "غذای سالم، جامعه سالم، محور توسعه پایدار" از تاریخ 3لغایت 6 آذر 1388 در تهران برگزار خواهد شد.
اين رويداد ملي كه در دو بخش جشنواره فرهنگي و هنري و نمايشگاه تخصصي غذاي سالم و با حضور توليدكنندگان محصولات غذايي سالم و استاندارد برگزار خواهد شد بر آن است تا در دومين سال برپايي خود،به معرفي الگوهاي صحيح تغذيه در كودكان و مصرف كنندگان بپردازد. حضور توليدكنندگان صنابع غذايي سالم كشور در اين نمايشگاه و معرفي و تقدير از واحدهاي برتر،از ديگر برنامه هاي اين نمايشگاه مي باشد.
اين جشنواره ونمايشگاه جانبي آن كه در مركز آفرينشهاي هنري كودكان و نوجوانان واقع در خيابان حجاب برگزار خواهد شد علاوه بر رويكرد اجتماعی، داراي برنامه هاي آموزشي و فرهنگي متناسب با علم تغذيه و سلامت جامعه مي باشد كه بستر مناسبي براي آموزش و ارتقاء سطح آگاهي خانواده ها و كودكان به عنوان سرمايه هاي آينده كشور خواهد بود.

علاقمندان در صورت تمايل براي كسب اطلاعات بيشتر می توانند با شماره هاي 4-77515570 تماس و يا به پايگاه اطلاع رساني جشنواره به آدرس www.salamatexpo.ir مراجعه نمائيد.
منبع:انجمن تغذیه ی ایران

__________________

evelopment of combined infrared and hot air dryer for vegetables

References and further reading may be available for this article. To view references and further reading you must purchase this article.


H. Umesh Hebbar, , K. H. Vishwanathan and M. N. Ramesh

Department of Food Engineering, Central Food Technological Research Institute, Mysore 570 020, India


Received 9 October 2003; accepted 18 February 2004. Available online 9 April 2004.

Abstract
Application of combined electromagnetic radiation and hot air is gaining momentum in food processing. A combined infrared and hot air heating system was developed for drying of vegetables. A conveyorised drying system having three chambers was fitted with mid-infrared (MIR) heaters for radiative heating. Through-flow hot air circulation was also provided for convective mode heating. The system was designed to operate under infrared, hot air and combination mode independently. The performance evaluation studies indicated that combination drying of carrot and potato at 80 °C with air at a velocity of 1 m/s and temperature of 40 °C reduced the drying time by 48%, besides consuming less energy (63%) compared to hot air heating. Combination drying also gave better results over infrared heating alone. The energy utilization efficiency of the dryer was estimated to be 38% for both carrot and potato drying.

Author Keywords: Drying; Electromagnetic radiation; Hot air; Infrared; Heating chamber; Specific energy

Nomenclature
Nomenclature
A
total outer surface areas of the chamber walls, m2
AV
total volumetric air flow, m3/min
Ad
total drying area, m2
C1i
specific heat value of the vegetable, kJ/kg °C
C3
specific heat value of water vapor, kJ/kg °C
C4a
specific heat value of the chain carrier, kJ/kg °C
e
emissivity of the chamber wall outer surfaces, dimensionless
F
utilized capacity of heating source, kW
Gli
weight of vegetables entering the chamber per hour, kg/h
G2
water evaporation per hour, kg/h
G4a
total weight of the chain carriers entering the chamber/hour, kg/h
hc
convection heat transfer coefficient, kJ/m2 °C
Ke
unit conversion factor, DIMENSIONLESS=71
K1
correction coefficient of voltage fluctuations, DIMENSIONLESS=1
K2
power reserve coefficient, DIMENSIONLESS=1.5
L
loading density, kg/m2
Mi
initial moisture content, % wet basis
Mo
final moisture content, % wet basis
P
installed capacity of the electric heating source, kW
Q1
heat absorbed by the vegetables, which results in increase in their temperature, kJ/h
Q2
heat absorbed for water evaporation, kJ/h
Q3
heat absorbed by water vapor for chamber heating up to the chamber temperature, kJ/h
Q4
sum of the heat losses, kJ/h
Q4a
losses through the chamber band including all types of chamber carriers as they travel outside the oven chamber and emit the thermal energy to the lower temperature atmosphere, kJ/h
Q4b
heat losses through the walls, kJ/h
q′
heat of evaporation of water, kJ/kg
t
drying time, h
T1
absolute temperature of the heating chamber wall outer surface, K
T2
absolute temperature of the heating chamber, K
t1
average temperature measured practically at the outer surfaces of the walls, °C
t2
temperature of the heating chamber atmosphere, °C
Δt3
difference in temperature of water vapor from 100 °C to the temperature of the heating chamber, °C
Δt4a
temperature difference of the conveyor before and after heating, °C
ΔT
change in air temperature, °C
Δt
difference in the temperature of the material before and after drying, °C
λ
latent heat of vaporization, kJ/kg
η
heat utilization efficiency, %

 

پایان نامه تحصیلی یا پروژه را چگونه تدوین کنیم!

مقدمه
برای نوشتن یک پایان نامه یا پرژه تحصیلی در یک چهار چوب علمی محقق ناگزیر به رعایت اصولی است که هم نگارش مطلب برای وی آسانتر شود و هم مطالعه آن برای دیگران به سادگی امکان پذیر باشد این اصول سه گانه به شرح ذیل میباشند .
1) اصول تنظیم و تدوین مطلب
2) اصول نگارش و نوشتن مطلب
3) اصول منابع و مآخذ مطلب
اصول تنظیم و تدوین مطلب در پایان نامه ها :
معمولا یک پایان نامه تحصیلی به صورت زیر تنظیم میگردد :
1) صفحه عنوان
2) پیشگفتار و در صورت نیاز تشکر و قدر دانی
3) فهرست مطالب
4) فصل اول – طرح تحقیق
5) فصل دوم –پیشینه تاریخی تحقیق
6) فصل سوم _ روش تحقیق
7) فصل چهارم _ ارائه یافته های تحقیق و تجزیه و تحلیل آن
8) فصل پنجم _ خلاصه تحقیق و ارائه پیشنهادها
9) فهرست منابع و مآخذ
10) پیوست
1)عنوان تحقیق
عنوان تحقیق و صفحه اولین صفحه ای است که بیننده با آن واجه میشود و گاه روی جلد پایان نامه را در بر می گیرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتی به صورت ذیل است :
الف) عنوان پایان نامه
ب ) نام کامل استاد راهنما
ج ) نام کامل محقق یا محققین
د ) نام مرکز یا دانشگاهی که پایان نامه در آن تقدیم میگردد .
ذ ) نوع مدرک ( برای مثال : پایان نامه دوره کارشناسی ارشد صنایع دستی )
و ) تاریخ ارایه پایان نامه
2) پیشگفتار و تشکر و قدر دانی :
این بخش گر چه از ضروریات نیست ولی گاهی وجود آن لازم است که باشد و این قسمت میتواند شامل اطلاعات مختصر و مفیدی از هدف ، دامنه و وسعت تحقیق باشد که قبل از مطالعه کامل تحقیق به خواننده اطلاعاتی را در اینباره خواهد داد و تصویر و برداشتی از کل تحقیق را برای خواننده روشن میکند . محقق میتواند در پایتن پیشگفتار از فرد یا افراد با موسساتی که او را در انجام تحقیقش کمک و راهنمایی کرده اند ، سپاسگزاری کند .
3) فهرست مطالب :
فهرست مطلب که میتواند شامل یک یا چند صفحه باشد هدفی جز دادن دید و آگاهی از مطالب مندرج در پایان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگی ، مطلب دلخواه خود در پایان نامه را بیابد .
4)فصل اول _ طرح تحقیق :
طرح تحقیق یکی از ارکان اساسی و اصلی پایان نامه است و محقق قبل از آنکه به انجام تحقیق مبادرت ورزد ، باید این فصل را تهیه و تنظیم نماید و به سرعت استاد راهنما و یا هر فرئد دیگری که محقق قصد دارد نتایج تحقیق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تاید استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظیم شده در پی انجام تحقیق بر آید . مهمترین قسمتهای طرح تحقیق عبارتند از :
4-1- عنوان تحقیق ؛ باید شناختی دقیق و روشن از حوزه ی موضوع تحقیق را عرضه دارد و خالی از هرگونه ابهام و پیچیدگی باشد .
4-2-مقدمه یا تاریخچه ای از موضوع تحقیق : در این قسمت مختصری از نظرات و تحقیقات مربوط به موضوع و یا مسایل و مشکلات حل نشده در این حوزه و همچنین توجه و علاقه جامعه به این موضوع اشاره میشود .
4-3-تعریف موضوع تحقیق : در این قسمت محقق موضوع مورد علاقه و یا نیاز احساس شده خود را در حوزه تحقیق بیان میدارد و عوامل موجود در موقیعت را تعریف و تعیین میکند .
4-4-هدف یا هدفهای کلی و آرمانی تحقیق : این قسمت باید با جملات مثبت و کلی طرح شود و ازطولانی شدن مطالب پرهیز شود
4-5-روش انجام تحقیق : در این قسمت پژوهشگر روش کاری خود را بیان میدارد و شیوه های گوناگونی را که در گرد آوری مطالب خود به کار برده ذکر میکند و همچنین اگر روش آماری خاصی را در تهیه و تدوین اطلاعات به کار برده آن شیوه را بیان میکندو بیان آن یکی از ملزومات است .
4-6-اهمیت و ارزش تحقیق : با توجه به تشابه این قسمت از طرح تحقیق با تعریف موضوع تحقیق که در آن محقق نیاز خود را در آگاهی به نتایج مطالعه عنوان میسازد ، در این قسمت منابع شخصی یا علمی که از خاتمه تحقیق به محقق دست میدهد ، بحث میشود .
4-7- محدودیت های تحقیق : محدودیت هایی که کنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و یا زیر اندازها و دیگر محدودیت هایی که کنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقیق و ...
4-8- تعرف واژه ها : در این قسمت محقق باید واژه هایی که ممکن است برای خواننده آشنا نباشد تعریف کند مثلا در منطقه ای گره، ایلمک و در منطقه ای دیگر خفت و در جاییی دیگر به واژه ای دیگر خوانده میشود محقق باید واژه های نا آشنا را در این بخش معنی کند .
4-9-خلاصه فصلها: در این قسمت خلاصه ای اشاره وار از فصلهای آتی آورده میشودتا خواننده بتواند تصویری واضح از دیگر قسمتهای پایان نامه در ذهن خود ترسیم کند .
این مطالب میتواند اگر درست بیان شود فصل اول پر باری را برای تحقیق ما محیا سازد !
5)فصل دوم پیشینه تاریخی موضوع تحقیق :
این فصل حاوی خلاصه ای از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقیق است این بخش از تحقیق یکی از ارکان اصلی و به تعبیری دیگر یکی از پایه های تحقیق میتواند باشد اگر محقق از ÷یشینه مطالعاتی تحقیق آگاهی داشته باشد به دنبال موضوعات تکراری نخواهد رفت و حتی میتواند با دلایل و برهان های ریشه دار و با پایه به نقد آثار گذشته بپردازد .

6)فصل سوم روش تحقیق :
در این قسمت معمولا به تفصیل در باره مطالبی به قرار ذیل بحث میشود:
الف) روش تحقیق در این قسمت محقق به توضیح و توجیه روش تحقیقی خود میپردازد و انواع مختلف روشهای تحقیقی ، هدف و موضوع پژوهشی خود ، مناسب دانسته است میپردازد.
ب) آزمودنی ها در این قسمت محقق به سوالاتی از قبیل :
1) آزمودنیها شامل چه اشخاص یا آیتمهایی هستند ؟ برای مثال او میگوید آزمودنیهای ما فقط شامل گبه بود.
2) تعداد آزمودنیها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتی میتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .
3) با توجه به موضوع و هدف آیا افراد یا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق باید با دلایل و برهانهای قاطع این بخش را برای خواننده ثابت کند و بقولی هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .
4) نوع گزینش و تقسیم آزمودنیها به چه ترتیب صورت گرفته است ؟ محقق باید به این موضوع اشاره کند که موارد انتخاب شده به چه دلیل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جای گبه از گلیم استفاده نکرده و ...
5)آزمودنیها از چه خصوصیات ویژه ای برخوردار هستند ؟ پژوهشگر باید به خوانندگان بگوید که خصوصیات آیتمهای انتخابی چه بوده است که او آنها را انتخاب کرده است او باید ویژگیهای انتخاب موضوعات مورد بحث خود را برای خواننده مشخص کند برای مثال بگوید چون میخواستیم نوع گره کاربردی در گبه ها را بررسی کنیم 500 نمونه گبه را انتخاب کردیم و یا ...

ج) روش جمع آوری اطلاعات : پژوهشگر پس از تعیین روش تحقیق باید روش جمع آوری اطلاعات را برای خواننده بیان کند که میتواند با استفاده از شیوه های مشاهده ، مصاحبه ، میدانی ، پرسشنامه ای وکتابخانه ای و یا حتی اینترنتی باشد .
د)متغیر های مستقل و وابسته : در این قسمت محقق به طور جدا گانه متغیر های متغیر های مستقل و وابسته را تعیین و تعریف میکند و با این کار هم مسیر مطالعه خود را مشخص میسازد و هم برای محقق دیگری این امکان را به وجود می آورد که در صورت تمایل ، بتواند در تحقیق مشابه همین متغیر ها را مورد بررسی قرار دهد .
ذ- روش اماری : در این بخش محقق باید از شیوه آماری بکار رفته در تحقیقش یاد کند و ضمن توصیف روش آماری استفاده شده در تحقیق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پیچیدگی فرمولها و سطوح معنی دار به کار رفته در تحقیق را بیان دارد برخی از روشهای آماری که در کاهای تحقیقاتی عبارتند از :
1) فراوانی و درصد
2) ضریب همبستگی
3) آزمون – تی
4) آزمون – اف
7- فصل چهارم – یافته ها و تجزیه و تحلیل آنها :
این فصل در واقع هسته اصلی تحقیق است و احتمالا مشتمل بر بحث های کلامی ، جدولها ، شکلها ، نمودارها و نیز تجزیه و تحلیل اطلاعات است .
8- فصل پنجم – خلاصه تحقیق و پیشنهادها :
این فصل شامل دو قسمت اصلی ، یکی خلاصه تحقیق و دیگری پیشنهادها ست .
الف- این بخش یکی از مشکلترین بخشهای پایان نامه است . یک خلاصه مناسب ترکیبی از دو نوع اطلاعات است :
1_ اطلاعات و یافته هایی که محقق از تحقیق جاری خویش به دست آورده است .
2_ اطلاعات و یافته هایی که محقق از طریق مطالعه تحقیقات و نوشته های دیگران جمع آوری کرده است و کلا در نوشتن پایان نامه ، رعایت نکات زیر حائز اهمیت است :
الف) ارائه یافته ها و نتایج برجسته به صورت منظم .
ب ) استفاده از یافته های تحقیق جازی برای تایید یا رد فرضهای تحقیق
ج ) بکار گیری مطالب مندرج در فصل پیشینه تاریخی در رد یا تایید تحقیق (هرجا که لازم بود ) .
پیشنهاد ها :
تحقیقاتی که در زمینه های مختلف از جمله فرش دستباف صورت میگیرد لزوما باید با پیشنهاد هایی همراه باشد که در بهینه سازی رنگرزی ، بافت ، طراحی و در نهایت به سازی تولید فرش انجامد .
این بخش که به ازائه راهکارها میپردازد خواهد توانست بخشی از موانع را متلاشی کند و برای مسئولان چراغ راهی باشد.
9- فهرست منابع و مآخذ :
در این قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبیل کتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله های چاپ شده و چاپ نشده را به ترتیب حروف الفبای نام فامیل و نویسنده و یا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته میشود .
10- پیوست :
شامل مطالب و مدارکی است که در درک و فهم خواننده از پایان نامه کمک چندانی نمیکند و میتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه های نوشته شده به افراد و موسسات و سایر وسایل جمع اوری اطلاعات نام برد

 

فساد شیر و عوامل موثر در آن

شير و تغذيه :
از ميان انواع غذاهايي که روزانه به مصرف انسان مي رسد، شير و فرآورده هاي آن به دليل تنوعي که دارند در ميان گروههاي سني مختلف جايگاه ويژه اي دارد. شير يکي از مناسبترين مواد غذايي است که علاوه بر انواع پروتئين ها، چربيها (که نسبت به ساير چربيها و روغنها قابليت هضم بالاتري دارد) ، املاح مورد نياز بدن بخصوص فسفر و کلسيم (که در تشکيل و استحکام استخوان مفيد است) ، انواع ويتامين ها و نيز تمامي اسيدهاي آمينه ضروري (که بدن قادر به ساخت آنها نيست) را داراست.
شير منبع غني از کلسيم است و نقش عمده کلسيم در تشکيل استخوان و دندانها فرآورده هاي شير بخاطر مقدار کلسيم کافي ، آساني هضم و ارزاني از بهترين منابع کلسيم مي باشند . شير بدون چربي و شيري که چربي آن گرفته شده از نظر کلسيم بر شيرکامل ارجحيت دارد . زيرا وقتي که چربي شير که مقدار جزئي کلسيم دارد گرفته شود بجاي آن شيرکلسيم دار جانشين مي شود که پرارزشتر است . جديدترين تحقيقات فوايد کلسيم ، اهميت خاص آن در حفظ سلامت را بيش از هرزمان ديگري آشکار کرده است.
اگر چه کلسيم از غذاهاي ديگر نيز علاوه بر شير تامين مي شود، اما شير کماکان عمده ترين منبع تامين کلسيم بدن است.اين روزها کارشناسان تغذيه درباره کمبود مصرف شير زياد هشدار مي دهند.
شير، عمده ترين منبع تامين کلسيم بدن است ، چون فقط تعداد اندکي از افراد در طول روز به ميزان کافي پنير يا مواد کلسيم دار غيرلبني مانند برگ کلم يا کلم براکلي مصرف مي کنند، طوري که کلسيم مورد نياز آنها را تامين کند. براي کمبود مصرف شير، دلايل متفاوتي بيان مي شود.
مصرف شير در بعضي افراد، نفخ يا اسهال ايجاد مي کند بخصوص در مصرف شير با معده خالي اين حالت بيشتر ايجاد مي شود.
توصيه کارشناسان به اين گونه افراد اين است که شير را همراه با خوراکي هاي ديگر ميل کنند. مصرف شير را با مقدار کم شروع کنند و مصرف آن را به طور تدريجي افزايش دهند. در اين صورت ، به مصرف شير عادت مي کنند و مشکلي نخواهند داشت.
توجه به کودکان در ارتباط با تامين کلسيم مورد نياز آنان ، به دليل نقش آن در سلامت استخوان ها بسيار ضروري است.
کودکان 4تا 8ساله ، روزانه به 800 ميلي گرم کلسيم نياز دارند، که اين نياز در نوجوانان 13تا 18ساله 1300 ميلي گرم و در افراد 19تا 50 ساله ، روزانه 1000ميلي گرم است افراد بالاي 51سال نيز به روزانه 1300ميلي گرم کلسيم نياز دارند.
براساس يافته هاي دکتر الکساندر دوآن - که مدير موسسه ملي سلامت کودکان است - بدون شير در رژيم غذايي روزانه ، تقريبا غيرممکن است مقدار کلسيم مورد نياز بدن جذب شود.
يک بررسي در اواسط دهه 1990 ، نشان داد فقط 5/13 درصد دختران و 36درصد پسران ، در سنين 12 تا 19سال کلسيم کافي دريافت .
در اين خصوص تغذيه نامناسب ايراني‌ها موضوع جديدي نيست. از يك طرف روز به روز مصرف مواد مضري مانند نوشابه‌هاي گازدار افزايش مي‌يابد و از طرف ديگر مصرف مواد غذايي ضروري نظير گوشت و لبنيات كمتر و كمتر مي‌شود. تازه‌ترين آمارها نشان مي‌دهد در ماه‌هاي اخير مصرف مواد لبني در كشور 30 درصد كاهش داشته كه اين مسئله موجب نگراني كارشناسان شده است . برخي چهار عامل گرماي تابستان، ميوه‌هاي تابستاني، شيوع بيماري وبا و پايين آمدن قدرت خريد مردم را دركاهش مصرف لبنيات موِثر دانسته است. اما در شرايطي كه كمبودكلسيم در كشور ما به تصديق مسئولا‌ن وزارت بهداشت بسيار شايع است و بسياري از مردم هم نسبت به اين مسئله آگاهند، به نظر نمي‌رسد تقارن با فصل گرما و يا دسترسي به انواع ميوه‌هاي تابستاني توجيه مناسبي براي كاهش مصرف لبنيات باشد. فراموش نكنيم كه متخصصان تغذيه در پيشنهاد يك سبد غذايي سالم براي خانواده‌ها، همواره مصرف ميوه و سبزيجات و لبنيات را در كنار هم توصيه مي‌كنند. مصرف لبنيات باعث حفظ سلامت بدن و دوري از ابتلا به بيماري‌هاي گوناگون است. در اين ميان زنان به دليل احتمال بالاتر ابتلا به بيماري پوكي استخوان بايد مصرف شير و ساير لبنيات را به صورت جدي‌تري در برنامه‌ غذايي خود بگنجانند.
محل عرضه فرآورده هاي لبني به خصوص شير، بايد از قابليت دسترسي فيزيکي مطلوب برخوردار باشد زيرا رطوبت و چربي و ديگر ارزشهاي تغذيه اي فراوان لبنيات، فساد پذيري آن را به همان نسبت زياد کرده و شرايط نگهداري و حمل و نقل اين ماده مغذي را مشکل ساخته است. اما عرضه مواد لبني بايد از شرايط بهداشتي و ايمني مطلوبي برخوردار باشد.
فرآورده¬هاي لبني بايد در شرايط مناسب يخچال نگهداري شوند، بنابراين فضاي کافي و مناسب اولين شرطي است که مقدار خريد را تحت تأثير قرار مي دهد. برنامه غذايي مستمر خانواده، مقدار مورد نياز اعضاي خانواده و شرايط نگهداري و البته دسترسي فيزيکي به فرآورده هاي لبني مهمترين عوامل تصميم گيری در مقدار خريد مواد اين گروه غذايي از بازار مي باشند.
از آنجا که شير عناصر لازم را در حدتعادل داراست ، محيط بسيار مناسبي براي فعاليت انواع ميکروارگانيسم هاي عامل فساد اعم از باکتري ها، مخمرها و قارچهاست و بسادگي در معرض انواع آلودگي ها قرار مي گيرد. بنابراين کنترل بهداشت در تمامي مراحل از لحظه دوشيدن تا رسيدن به کارخانه و نيز فرآيند توليد امري اجتناب ناپذير است.
شير سالم : داراي طعمي مطبوع – خوشمزه و كمي شيرين بوده و رنگ آن سفيد مايل به زرد است .
تركيبات شير در دام هاي مختلف متفاوت بوده بطوريكه بسته به سالم و يا بيمار بودن دام – عواملي چون نژاد – نوع تغذيه – فصل – دوره شير دهي و سن دام ممكن است تركيبات آن تغيير نمايد:
در فصل تابستان كه حيوان بيشتر علوفه سبز تغذيه مي نمايد مقدار شير افزايش يافته ولي درصد چربي شير كاهش مي يابد و بر عكس در زمستان مقدار چربي شير بيشتر مي شود .
انواع آلودگي شير :
• آلودگي اوليه: حالتي است كه دام مبتلا به بيماريهايي مثل سل – سياه زخم - تب مالت و يا سالمو نلا است
• آلودگي ثانويه: حالتي است كه شير بدليل عدم رعايت اصول بهداشتي در زمان دوشيدن – حمل و يا نگهداري آن آلوده به عوامل بيماريزا يي مثل عوامل حصبه – وبا – اسهال و غيره مي شود. كه اين آلودگي ممكن است به ظروف - شرايط غير بهداشتي در زمان دوشيدن شير – شرايط نامناسب حمل و نگهداري و يا بيماري افرادي كه از زمان دوشيدن شير تا زمان مصرف با شير در تماس هستند مرتبط باشد
جلوگيري از آلودگي ميكروبي شير از زمان توليد تا زمان مصرف اجتناب ناپذير است
بنابراين رعايت نكات ذيل مي تواند شير سالمي را به دست مصرف كننده برساند:
• افرادي كه شير مي دوشند بايستي از سلامت كامل برخوردار بوده و كارت معاينه پزشكي براي آنان صادر شده باشد ( درخصوص كارگران مراكز پرورش دام )
• قبل از دوشيدن شير ، پستان دام را با آب گرم و صابون شستشو دهند
• شير و فراورده هاي آنرا بايد در تمام مراحل دوشيدن ، حمل و نگهداري در ظروف مجاز ، تميز و سرپوشيده نگهداري نمود
• دام ها بايستي بصورت مرتب توسط مسئول دامپزشكي معاينه و بر عليه بيماريها ي دامي واكسينه شوند .
• ظروف مورد استفاده براي حمل و نگهداري شير در پايان كار با آب و مايع ظرفشويي شسته و آبكشي شوند
• عوامل بيماريزاي احتمالي موجود در شير بايستي حذف شود .
ضدعفوني دام، ابزار و وسايلي که براي دوشيدن به کار مي رود، نظافت و ضدعفوني ظروف و تانکرهايي که براي حمل شير تا کارخانه استفاده مي شود و در نهايت رعايت کليه موازين بهداشتي تجهيزات و دستگاه هاي مورد استفاده در کارخانه بسيار ضروري است.
با اين حال شيري که حتي تحت شرايط کنترل شده ، دوشيده شود باز هم تعدادي باکتري دارد، زيرا مجاري و حفره هاي شيري داراي آلودگي هستند. همچنين گرما در گسترش آلودگي شير موثر است ، بنابراين لازم است علاوه بر رعايت کليه موارد مذکور از حرارت کمتر از 5درجه سانتي گراد براي حمل شير تا کارخانه استفاده شود. معمولا شيري که به کارخانه مي رسد، تحت چند فرآيند قرار مي گيرد که مهمترين آنها به شرح زير است :
روش هاي سالمسازي شير (از بين بردن آلودگي اوليه و ثانويه )
روش پاستوريزاسيون : در اين روش توسط دستگاههاي مربوطه شير را به مدت نيم ساعت در حرارت 63 درجه سانتيگراد و يا مدت 15 ثانيه در حرارت 71 تا 72 درجه گرم كرده و سپس بلافاصله سرد مي نمايند.
در عمل پاستوريزاسيون تمام عوامل و ميكروب هاي بيماريزا از جمله تب مالت ، سالمونلا و سياه زخم و سل و ... از بين ميروند اما برخي از ميكروب هاي غير بيماريزا در آن باقي مي مانند. كه در صورت مناسب بودن شرايط براي آنها (دماي بالاي 4 درجه و زمان بيشتر از 48 ساعت) اين ميكروب ها شروع به رشد كرده و باعث فساد شير و ترش شدن آن ميگردند .
بنابراين شير پاستوريزه فقط در يخچال و آنهم به مدت تقريبي 48 ساعت قدرت ماندگاري دارد .
روش استريليزاسيون : در اين روش شير را پس از صاف و يكنواخت كردن به مدت كمتر از يك دقيقه در دماي 105 درجه سانتيگراد مي جوشانند و سپس در شرايط كاملاٌ استريل بسته بندي مي نمايند .
در اين روش كليه عوامل و ميكروبهاي بيماريزا و غير بيماريزا از بين ميروند . از اينرو ماندگاري اين نوع شير از سير پاستوريزه بسيار بيشتر مي باشد و بسته به شرايط نگهداري و كيفيت بسته بندي تا 2 الي 5/2 ماه قابل نگهداري مي باشند .
چند توصيه :
• شير را نبايد بصورت خام استفاده نمود.
• در صورت ترش شدن شير از مصرف آن خودداري نماييد.
• در صورتيكه زمان حرارت دادن ، شير منعقد و يا بريده – بريده شود اين دليل بر فساد آن بوده و از مصرف آن خودداري نماييد.
• شير پاستوريزه را بايد حتماٌ در داخل يخچال ( 4- 0 ) درجه سانتيگراد نگهداري نماييد و از نگهداري شير پاستوريزه در خارج از يخچال خودداري نماييد .
• چنانچه شير پاستوريزه بيش از 48 ساعت در يخچال بماند و علائم فساد و بريدگي در آن ظاهر نشود قبل از مصرف حتماٌ آنرا بجوشانيد و درصورت مشاهده علائم بريدگي و فساد از مصرف آن خودداري نماييد .
انواع تقلب در شير :
• اضافه كردن آب به شير
روش تشخيص : با استفاده از اندازه گيري وزن مخصوص شير قابل تشخيص مي باشد
• گرفتن چربي شير :
روش تشخيص : اندازه گيري وزن مخصوص شير
• افزودن نشاسته به شير :
روش تشخيص: با استفاده از معرفي به نام تنطور يد كه در صورت افزودن نشاسته و يا آرد به آن رنگ آبي ظاهر مي شود
ترش بودن و يا فساد شير :
روش تشخيص : آزمايش متيلن بلو كه با افزودن يك قطره از اين محلول به شير مي توان به كيفيت ميكروبي يا به عبارتي فساد و يا ترش بودن شير پي برد.
( درصورت فساد شير بعلت فعاليت ميكروب ها اكسيژن محلول در شير از تقليل يافته در نتيجه با افزودن يك قطره محلول متيلن بلو به شير رنگ آبي محلول بتدريج در شير پخش و محو ميگردد كه سرعت تغيير رنگ اين محلول بستگي به ميزان آلودگي شير دارد. لازم بذكر است در صورت سالم بودن شير بدليل وجود اكسيژن محلول در شير با افزودن محلول متيلن بلو به شير رنگ آبي آن تا زمانيكه اكسيژن محلول در شير موجود است تغيير نمي كند. )
جهت اطمينان از عمل پاستوريزاسيون نيز از محلول متيلن بلو به روش فوق استفاده مي نمايند
‌توصيه هاي لازم در مورد شيرخام ( غيرپاستوريزه )
• اگر اجباراً از شيرخام استفاده مي کنيد حتماً آنرا جوشانده و ۱۰ دقيقه در حال جوش بهم بزنيد . شيرخام را قبل از جوشاندن در يخچال نگذاريد.
• چنانچه در هنگام جوشاندن شيرمقداري از آن در محوطه آشپزخانه ريخت ، بايد حتماً محل کاملاً شسته شود . از مصرف مجدد کيسه هاي پلاستيکي که قبلاً شيرخام در آن بسته بندي شده جداً خودداري گردد
• ظروف مورد استفاده شيرخام بايد پس از مصرف با آب و مايع ظرفشويي شسته شده و با آب سالم آبکشي شود . نهايتاً سعي کنيد از شيرپاستوريزه استفاده شود . گاهي بر شيرفاسد جوش شيرين مي زنند که دلمه نبندد بنابراين شيرکيلويي خريداري نشود .
• از نگهداري شير پاستوريزه در خارج از يخچال خودداري شود
• چنانچه شيرپاستوريزه بيش از 48 ساعت در يخچال باقي بماند و علائم قساد و بريدگي در آن مشاهده نشود قبل از مصرف آن را حداقل بمدت 1 دقيقه بجوشانيد.

خط تولید آب نبات

---

Candy production line

1ـ مقدار معيني آب را در پاتيل بزرگ گرم كرده و پس از آميختن شكر آنرا مي جوشانند. در اين مرحله سفيده تخم مرغ در آب حل كرده و به محتويات ديگ مي افزايند. در اين حالت پس از مقداري جوشيدن محتويات، كف تيره رنگي بروي مواد بوجود مي آيد كه توسط كفگير گرفته مي شود و شيره زلال و تميزي حاصل مي گردد.
2ـ شربت موجود در پاتيل بزرگ پس از خاموش كردن توسط ملاقه هاي بزرگ يا آب گردان به پاتيل كوچك كه در مجاور پاتيل بزرگ قرار دارد هدايت و مجدداً جوشانده مي شود و به آن جوهر ليمو مي افزايند شربت در اثر تبخير به تدريج غليظ مي شود تا به جايي كه قطرات آن كش دار گردد اين مرحله را اصطلاحاً چاشني گرفتن مي نامند.
3ـ پس از آنكه شربت به قوام آمد به حد نصاب خود جوشيده، محتويات پاتيل را توسط دست يا زنجير چرثقيل بر روي سنگ هاي سياه و يا ميز آهني كه داراي شبكه هاي خنك كننده مي باشد،
مي ريزند تا خمير شفاف و سرد شود.
4ـ پس از سرد شدن خمير آنرا بصورت تكه هاي بزرگ 20 يا 25 كيلويي درآورده و بسته به نياز توليد كننده افزودني مورد دلخواه مثل هل يا نارگيل را مي افزايند و خوب مالش مي دهند تا تركيب شود.
5ـ اينك خمير طعم دار شده كه هنوز نيم گرم است را بر روي دستگاه سفيد كن قرار مي دهند تا در اثر حركت افقي سه بازوي دستگاه آنقدر كشدار شود تا تغيير رنگ داده و از رنگ زلال و شفاف به رنگ سفيد تبديل شود . ( بمدت 5 تا 10 دقيقه)
6ـ خمير بدست آمده را در تكه هاي كوچك 4 يا 5 كيلويي به دهان دستگاه قالب آبنبات مي دهند و از آنسو نواري مشابه نان سنگك با عرض كمتر دريافت مي كنند كه دانه هاي آبنبات بر روي آن نقش گرفته.
7ـ نوارهاي بهم چسبيده را كارگران روي ميز بزرگ پهن مي كنند تا در اثر وزش باد پنكه سرد و خشك شوند پس از آن به كمك چند چوب دستي و با ضربات مخصوص براحتي از هم جدا گردند.
8ـ توده آبنبات ها را توسط برس بزرگي به داخل دستگاه خشك كن ريخته و مقداري از شربت توليد شده اوليه در پاتيل بزرگ را بروي آن مي پاشند و با اين عمل امكان چسبندگي آبنبات ها بهم را از بين مي برند پس از خشك شدن درون دستگاه محتويات بعد از 15 دقيقه آماده بسته بندي مي باشد.



· روش هاي آزمون:
-آزمون رنگ،طعم و بو:


ابن آزمون را به وسيله بررسي هاي حسي انجام ميدهند.


-آماده سازي نمونه:
حدود 200 گرم از نمونه را به وسيله خرد كن يا هاون چيني خرد كرده و پس از به هم زدن در ظرف شيشه اي آن را در دار ميريزيم.اين ظرف بايد تميز و غير قابل نفوذ باشد.تاريخ دريلفت ومشخصات دريافت كننده نمونه را بر روي برچسب يادداشت مي كنند.براي آماده سازي ابنبات مغز دار بايد تا حد امكان پوشش آن را از مغزي جدا نموده پس ازآن نسبت به آزمون اقدام نمود

-آزمون رطوبت:5 گرم از نمونه آماده شده را در داخل يك ظرف شيشه اي ته صاف كه قبلا به وزن ثابت رسيده و يادداشت شده وزن مي كنيم.در ظرف را بسته نمونه را با حركت ملايم ظرف پخش مي كنيم.ظرف را درون اون خلا قرار مي دهيم.در ظرف را برداشته وكنار ظرف قرار مي دهيم.به مدت 2 ساعت در درجه حرارت 50 درجه سلسيوس و در فشار 50 ميلي ليتر جيوه حرارت مي دهيم.پس از اين مرحله در ظرف را برداشته و آن را درون دسيكاتور قرار مي دهيم.مي گذاريم سرد شود.سپس ظرف محتوي نمونه را وزن مي كنيم.عدد را يادداشت كرده و مجددا ظرف را درون اون خلا قرار ميدهيم.`پس از خارج كردن و سرد كردن دوباره آن را وزن مي كنيم و اين عمل را زماني كه اختلاف وزن كمتر از دو ميلي گرم باشد تكرار مي كنيم.درصد وزني رطوبت را از فرمول زير به دست مي آورند:



درصد وزني رطوبت=100 (M-M1 )/M




كه در آن M وزن نمونه مورد آزمايش بر حسب گرم



و M1وزن نمونه خشك شده بر حسب گرم است.


-اندازه گيري خاكستر سولفاته:
5 گرم از نمونه آماده شده را در يك كپسول پلاتيني به قطر 9 سانتي متر وزن مي كنند.پس از آن 5 ml اسيد سولفوريك 5 درصد را به آن مي افزايند.سپس ظرف را به آهستگي روي اجاق برقي حرارت مي دهند تا كاملا كربونيزه شود و تدريجا حرارت را افزايش مي دهند تا بخارات اسيد سولفوريك از آن متصاعد شود.ماده كربونيزه را در كوره تا دماي 550 درجه سلسيوس حرارت مي دهند تا خاكستر شود.خاكستر را سرد نموده و با 2-3 ml اسيد سولفوريك 2 درصد مرطوب مي كنند.مجددا روي اجاق برقي حرارت مي دهند تا بخارات اسيد سولفوريك از آن متصاعد شود.نمونه را در كوره تا دماي 550 درجه سلسيوس حرارت مي دهند تا خاكستر شود.خاكستر را سرد نموده و عمل حرارت دادن در كوره را به مدت نيم ساعت ديگر هم ادامه مي دهند. و اين عمل را زماني كه اختلاف وزن كمتر از دو ميلي گرم باشد تكرار مي كنند.درصد خاكستر سولفاته را از فرمول زير به
به دست مي آورند:


.درصد خاكستر سولفاته=M2/M1.100



كه در آن M1 وزن خاكستر بر حسب گرم



و M2 وزن نمونه بر حسب گرم است.


· نشانه گذاري:
هر واحد از بسته بندي هاي تافي و آبنبات،بايد داراي آگاهي هايي به شرح زير باشد كه به طور خوانا با استفاده از جوهر غير سمي و پاك نشدني براي مصارف داخلي به زبان فارسي و براي صادرات بهئ زبان انگليسي و يا زبان كشور خريدار نوشته ،چاپ يا بر چسب شود:


1.نام و نام فر آورده



2.شماره پروانه ساخت از وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشكي



3.نام و علامت تجارتي آن



4.ذكر مواد متشكله



5.تاريخ توليد (به روز،ماه و سال)



6.تاريخ انقضا،مصرف(به روز،ماه و سال)



7.شماره سري ساخت



8.شرايط نگهداري(دما،دمه)



9.وزن خالص به گرم

منبع:http://www.daneshju.ir/forum/f775.html

گفتگو با پريسا ترابي ، رييس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت

افشين شاعري:
دولت موظف است به‌منظور نهادينه كردن مديريت، سياستگذاري، ارزشيابي و هماهنگي امنيت غذا و تغذيه در كشور، تامين سبد مطلوب غذايي و كاهش بيماري‌هاي ناشي از سوء تغذيه و گسترش سلامت همگاني، سبد غذايي مطلوب ايرانيان را تدوين و اجرايي كند
برنامه‌هاي آموزشي لازم را براي ارتقاي فرهنگ و سواد تغذيه‌اي جامعه اجرا كند و منابع اعتباري لازم را براي توليد، تامين، توزيع و مصرف مواد غذايي براي دستيابي به سبد مطلوب غذايي را طي برنامه توسعه چهارم اختصاص دهد و اقدامات لازم را براي ترويج غذاي سالم در قالب ميان وعده غذايي دانش‌آموزان و كمك غذايي به اقشار نيازمند انجام دهد. اكنون با گذشت نزديك به 4 سال از شروع اجراي برنامه توسعه چهارم بايد ديد دولت تا چه اندازه توانسته است اين الزام قانوني را اجرا كند.

براي بررسي اين موضوع به سراغ پريسا ترابي، رئيس اداره بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت رفتيم كه از شروع اجراي اين برنامه در وزارت بهداشت در اين حوزه فعاليت دارد، گر چه اداره كل بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت به يك اداره تنزل جايگاه داد اما هنوز رسيدگي به امور تغذيه در اين وزارتخانه به فراموشي سپرده نشده است.

براساس قانون برنامه توسعه چهارم قرار بود، سبد غذايي مطلوب ايرانيان، تدوين و معرفي شود، آيا اين كار انجام شده است؟
بله، سبد غذايي مطلوب براي همه گروه‌هاي سني شامل كودكان يك تا 2 سال، كودكان 3 تا 6 سال، افراد 8 تا 18 سال، گروه سني 18 تا 60 سال كه بزرگسالان هستند و گروه سني 60 سال به بالا كه سالمندان هستند به‌طور جداگانه تعريف شده است. يك سبد غذايي جداگانه نيز براي گروه مادران باردار تنظيم شده است. قرار بود، اين سبد غذايي از سوي، وزارت رفاه، وزارت بازرگاني و دستگاه‌هاي مختلف ديگر اجرايي شود و علاوه بر اصلاح سرانه مصرف مواد غذايي در كشور، گروه‌هايي كه به‌علت مشكلات مالي امكان تهيه سبد غذايي مطلوب را ندارند، مورد حمايت قرار گيرند.

محتواي سبد مطلوب غذايي تعريف شده چيست؟
سبد غذايي مطلوب براي هر يك از گروه‌هاي سني مختلف به‌صورت جداگانه تعريف شده است، اين سبد غذايي براساس غذاهاي اصلي طراحي شده است، اگر بخواهيم سبد غذايي مطلوب تمام گروه‌هاي سني را تشريح كنيم بحث طولاني مي‌شود. اما مي‌توان سبد غذايي مطلوب بزرگسالان را به‌عنوان يك معيار ميانگين معرفي كرد، منظور از بزرگسالان، گروه سني 18 تا 25 سال و 25 تا 60 سال است كه به‌عنوان معيار اصلي و استاندارد در نظر گرفته مي‌شود، البته در هر خانواده ممكن است يك كودك يا سالمند نيز باشد، به همين علت اين معياراستاندارد را مي‌توان به‌عنوان سبد مطلوب غذايي مطلوب و ميانگين براي هر فرد در يك خانواده معرفي كرد.

براساس اين سبد غذايي، هر فرد ايراني بايد روزانه 320 گرم نان، 100 گرم برنج، 20 گرم ماكاروني، 26 گرم حبوبات، 70 گرم سيب زميني، 280 گرم سبزي، 260 گرم ميوه، 48 گرم گوشت قرمز، 50 گرم گوشت سفيد، 24 گرم تخم مرغ، بين 225 تا 240 گرم شير يا لبنيات، 35 تا 40 گرم روغن و 40 تا 50 گرم قندوشكر مصرف كند. اين ميزان تخميني براي يك سبد غذايي مطلوب است، البته در سبد غذايي مطلوب ايرانيان كه براساس قانون برنامه توسعه چهارم بايد تا سال 88 براي هر فرد ايراني اجرايي شود، جزئيات بيشتري در سبد غذايي هر فرد ايراني از جمله ميزان مصرف مغزها، چاي يا ماهي هم آمده است.

در اين برنامه الگوي عرضه مواد غذايي در سال 83 مشخص شده و مشخص شده است كه تا سال 88 بايد به چه الگوي عرضه مواد غذايي در كشور برسيم، مهم‌ترين موضوعي كه در الگوي مصرف مواد غذايي ايرانيان در سال 83 وجود دارد و بيشترين تفاوت را با الگوي مواد غذايي مطلوب نشان مي‌دهد، ميزان بالاي مصرف نان و غلات است كه حتماً لازم است، تعديل شود و از طرفي بايد ميزان مصرف گروه ميوه‌ها و سبزي‌ها در كشور افزايش يابد؛ البته اين افزايش به‌طور سريع اتفاق نمي‌افتد و نمي‌توانيم انتظار داشته باشيم، ميزان متوسط مصرف ميوه‌ها در كشور يك دفعه از 40 گرم به 60 گرم افزايش يابد؛

انتظار ما اين است كه هر سال يك گرم يا دو گرم، ميانگين مصرف هر كدام از اين گروه‌هاي غذايي اصلاح شود تا به حد مطلوب برسيم. براي برنامه پنجم توسعه هم بايد وزارت بازرگاني و وزارت جهاد كشاورزي مشخص كنند كه در اين مدت پنج‌ساله چهارم چقدر به اهداف برنامه رسيده‌اند و انتظار داريم تا پايان برنامه توسعه پنجم در سال 88 به چه ميزان برسيم. اين اطلاعات را ما در وزارت بهداشت نداريم و اين 2 وزارتخانه هستند كه براساس اين الگوي تعريف شده ميزان واردات و عرضه مواد غذايي را دركشور تعيين مي‌كنند.

آيا وزارت بازرگاني وضعيت عرضه مواد غذايي و ميزان متوسط مصرف مردم را در هر يك ازگروه‌هاي غذايي اعلام كرده است؟
نه متأسفانه، وضع موجود مصرف مواد غذايي در هيچ‌يك از اين اقلام به وزارت بهداشت اعلام نشده است.

اما حتماً ميزان سرانه مصرف را در سال پايه كه ابتداي سال 83 است در اختيار داريد؟
بله، اما در مورد آن هم با اعداد متفاوتي مواجه هستيم، مثلاً در مورد آرد يا نان اعداد مختلفي بين 140 تا 160 كيلوگرم در سال مصرف اعلام شده است، اما به‌طور مشخص مي‌توان گفت متوسط ميزان مصرف آرد يا نان توسط هر ايراني 160 كيلوگرم در سال بوده است، كه انتظار داشتيم در سال 87 به 153 كيلوگرم كاهش يابد كه نشد. در اين جدول البته معيار اندازه‌‌گيري با معيار جدول استاندارد كه گرم در روز بود تفاوت دارد. معيار ميزان متوسط مصرف بر حسب كيلوگرم در سال تعيين شده است كه براي مقايسه بايد اين دو مقياس به هم تبديل شوند.

ميزان متوسط مصرف برنج در سال 83 حدود 37 كيلوگرم در سال بوده است، سيب زميني 40 كيلوگرم، حبوبات 7 كيلوگرم، قندوشكر 26 كيلوگرم، گوشت قرمز 8.11 كيلوگرم، گوشت مرغ 5.16 كيلوگرم، ماهي 7 كيلوگرم، تخم مرغ 2.9 كيلو و شير90 كيلوگرم مصرف سرانه هر ايراني در سال 83 بوده است. انتظار مي‌رفت ميزان متوسط مصرف لبنيات نيز در سال 87 به حدود 113 كيلوگرم برسد كه بايد مسئولان وزارت بازرگاني و جهادكشاورزي اعلام كنند آيا به اين رقم رسيده‌ايم يا نه.

مسئله ديگر گروه‌هايي هستند كه توان تامين مواد غذايي را براساس جدول استاندارد و تعريف شده دارند، اما سواد و اطلاع كافي ندارند كه چه غذايي را و به چه ميزان مصرف كنند تا سالم‌تر باشند. وزارت بهداشت براي اطلاع رساني در اين زمينه چه اقدامي انجام داده است؟
يكي از مسئوليت‌هاي اداره بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت، فرهنگ‌سازي‌ براي ارتقاي سواد تغذيه‌اي مردم است، يكي از اقداماتي كه انجام مي‌دهد نيز همين است كه از طريق دانشگاه‌هاي علوم پزشكي انجام مي‌شود. اين آموزش‌ها به‌صورت آبشاري به كارشناسان تغذيه ستاد دانشگاه‌ها منتقل مي‌شود و از آنجا به كارشناسان تغذيه سطوح پايين‌تر منتقل مي‌شود و در ادامه به محيطي‌ترين سطوح گسترش مي‌يابد تا به مردم برسد. كتاب‌هاي آموزش تغذيه را هم براي پزشكان خانواده و گروه‌هاي مختلف تهيه كرده‌ايم و در حال تهيه كتب ديگر براي ساير گروه‌ها هم هستيم. يكسري اطلاعات سواد تغذيه‌اي نيز ازطريق رسانه‌ها مثل راديو، تلويزيون و نشريات هم در اختيار عموم مردم قرار مي‌گيرد.

نمي شود كار آموزش تغذيه سالم را به بخش خصوصي مانند انجمن‌ها سپرد تا مشكلات اعتباري آن حل شود؟
بله، البته اين كار به‌صورت مقطعي و موردي ازسوي برخي سازمان‌ها و دستگاه‌هاي مختلف با مشاوره وزارت بهداشت انجام شده اما بسيار پراكنده و موردي بوده است، تلاش ما بيشتر اين است كه اين آموزش‌ها از طريق شبكه بهداشتي كشور و وزارت بهداشت در اختيار همه مردم قرار گيرد كه بايد از طرف وزارت بهداشت تامين بودجه شود.


منبع : همشهري آنلاين

مصاحبه با آقای مهندس ابراهیم نوروزی کارشناس ارشد و استاد دانشکده علوم محیط زیست و کشاورزی دانشگاه Mc

مهندس نوروزی فارغ التحصیل رتبه اول دبیرستان راهنمایی تهران و ناحیه در سال تهران می باشد. او پس از موفقیت در کنکور در رشته هایی از جمله اقتصاد دندانپزشکی شیمی زبان و رشته صنایع غذایی را انتخاب نموده و با رتبه اول و ممتاز از دانشگاه مهندسی علوم و صنایع غذایی ایران در سال 1351 فارغ التحصیل گردید و پس از اتمام دوره نظام با درجه افسری در دانشگاه جهت ادامه تحصیل عازم کانادا و شهر مونترال شد و از دانشگاه McGill با درجه فوق لیسانس مهندسی شیمی و صنایع غذایی در سال1351 با رتبه ممتاز مجددا فارغ التحصیل گردید. با تاسیس اولین شرکت مشاوره مهندسی صنایع غذایی حدود ده سال در سطوح مختلف دولتی خصوصی و آموزشی فعالیت کرد و در سال1367 به کادر آموزشی دانشکده کشاورزی و محیط زیست به بخش صنایع غذایی دانشگاه McGill پیوست که تا کنون به سمت مدیریت آزمایشگاه های بخش و دانشکده و مشاور مهندسی امور ایمنی و درجه استادی به کار مشغول بوده است. به مرور با گذراندن امتحانات گوناگون به چندین برد و انجمن متخصصین خبره از جمله انجمن شیمی دانان کبک در کانادا ، ریاست بخش بهداشت محیط کار کبک و با تسلط به زبان های انگلیسی و فارسی و فرانسه به عنوان مترجم و کارشناس فنی و رسمی دادگستری پیوسته است . و با عضویت علمی بیش از دوازده جامعه علمی بین المللی را عهده دار بوده است و دارای متجاوز از یکصد و پنجاه کتاب ، مقاله و گزارشات علمی می باشد. آخرین جوایز علمی ایشان به قرار زیر است :
1) safety productivity Award, McGill university, Montral, canada 2007
2)National volunteer of the year Award : Board of canadian registered safety professionals,Toronto, Canada 2006
3)National Food Industry Award15th National Food Industry Congress, Iran 2005
آقای مهندس نوروزی بانی تاسیس اولین کارخانه نان های طبی و رژیمی در ایران و همچنین از اعضای فعال طرح سرطان مری با همکاری سازمان بهداشت جهانی و مرکز تحقیقات شمال ایران می باشند.
ایشان در طی سی و پنج سال زندگی در کانادا همواره ارتباط خود را با ایران حفظ کرده و با برگزاری سخنرانی های گوناگون در چند دهه گذشته در دانشگاه های مختلف ایران بانی تاسیس اولین" کمیته بهداشت و ایمنی محیط کار " در انجمن صنایع غذایی ایران بوده است و رابط چندین هییت تجاری رسمی کشاورزی و مواد غذایی از طرف دولت کانادا و مشاور علمی اولین هییت رسمی کشاورزی و مواد غذایی از طرف دولت کانادا به ایران در سال1384 بوده است. ایشان با وجود مشغله زیاد هر ساله در انجمن آموزش و سخنرانی ها در محافل بین المللی در دانشگاه های مختلف بعنوان متخصص کوتاهی نکرده است و با این حال چنانچه اوقات فراغتی پیدا کند به عنوان مترجم رسمی در ترجمه کتاب و مقالات غفلت نمیکنند. ایشان هم اکنون با همسرو دو فرزند خود در شهر مونترال ساکن هستند.

آقای مهندس نوروزی در مصاحبه با خبرنگاری مرکز انجمن صنعت غذا در مورد مشکل کشور های جهان سوم گفتند : به اعتقاد ایشان به دلیل برداشته شدن مرزهای جهانی ، کشور های جهان سوم بیشتر در معرض خطر هستند و ما در بخش صنعت نه تنها باید به حفاظت و امنیت مصرف کنندگان توجه کنیم بلکه باید برای محیط کار کارکنان هم محیط سلامت و امنی ایجاد نماییم تا در روند بهبود فعالیت ها موثر واقع گردد که این امر به آموزش های نوین و گسترده احتیاج دارد. ایشان همچنین در مورد عقاید شخصی خود گفتند: به نظر ایشان لذت بردن از فعالیت های اجتماعی و ورزشی جزء مهمی از زندگی به شمار می رود و چنانکه در شرح فعالیت های ایشان نیز آمده است فعالیت های ورزشی از جمله بازی والیبال یکی از علایق شخصی ایشان می باشد. ایشان معتقدند زندگی تنها تحقیق و پژوهش و تدریس نیست و باید در جنبه های دیگر زندگی نیز تلاش نمود . برای مثال فعالیت های داوطلبانه نه فقط در سطوح حرفه ای بلکه در سطوح اجتماعی و فرهنگی نیز یک وظیفه ی معنوی می باشد. یکی از فعالیت های خیر خواهانه ایشان حمایت از فارغ التحصیلان می باشد.
ایشان در ادامه افزودند: یکی از آرزوهای ایشان اینست که تجربه های علمی خود را در کشور ایران و موسسات مربوطه به کار ببندند و همچنین شاهد باروری و شکوفایی و به ثمر نشستن فعالیت هایی باشند که ایشان برای اولین بار در ایران پی ریزی نمودند.
در پایان ایشان یاداور شدند مهم نیست که انسان در زندگی خود چه کاری انجام دهد مهم اینست که در آنچه انجام میدهد کوشا و پر تلاش باشد. یادمان باشد وظیفه قضا و قدر اینست که ما را برای یادگیری هرچه بیشتر آماده کند و دست های کمک خود را هرجا و هر زمان که ما بخواهیم به سمت ما دراز کند "قبل از اینکه خیلی دیر شود" .

تاریخ تنظیم :28/02/1388

از سایت ایران فودنیوز

بیشتر افراد جامعه کمتر از 80 درصد مورد نیاز بدن خود لبنیات مصرف می کنند

فرید اردیخانی گفت : بیشتر از 70 درصد جامعه کمتر از 80 درصد مورد نیاز بدن خود لبنیات مصرف می کنند

فرید اردیخانی در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری موج کرمانشاه با بیان این مطلب افزود : متأسفانه براساس اطلاعات بدست آمده از بررسی الگوی مصرف مواد غذایی خانوار وزارت بهداشت در سال 80 – 81 بیشتر از 75 درصد جامعه کمتر از 80 درصد مورد نیاز بدن خود لبنیات مصرف می کنند.
وی در ادامه ابراز داشت : گروه لبنیات که شامل شیر و فرآورده های لبنی آن ( کره ، خامه و سر شیر جزء آن نمی شود ) از گروه های اصلی در هرم غذایی می باشد که مصرف روزانه آنها که بسیار مورد تأکید است.
وی گفت : این گروه غذایی شامل شیر ، ماست ، پنیر ، کشک و دوغ می باشد که مواد مغذی مورد توجه در این گروه غذایی شامل پروتئین ، کلسیم ، فسفر و ویتامین های گروه آ و ب می باشد.
اردیخانی میزان توصیه شده مصرف روزانه برای افراد بزرگ سال را حداقل 2 واحد ( هر واحد معادل یک لیوان شیر یا ماست ، 45 گرم پنیر ، یک و نیم لیوان بستنی ، دولیوان دوغ و یک سوم لیوان کشک ) می باشد.
وی اظهار داشت : از نکات بهداشتی تغذیه ایی توصیه شده در زمینه استفاده از این گروه غذایی می توان به کم چرب بودن لبنیات ، حداکثر 5/2 درصد پاستوریزه بودن آن و شرایط نگهداری آن در یخچال اشاره کرد.
فرید اردیخانی گفت : در صورت استفاده از پنیر به شکل محلی لازم است که آن را در آب نمک 10 درصد به میزان حداقل 2 ماه نگهداری و سپس استفاده کنیم و همچنین در نگهداری از کشک باید قبل از مصرف حداقل 5 الی 10 دقیقه جوشانده شود هر چند توصیه میشود پنیر از نوع پاستوریزه آن مصرف شود .
وی ادامه داد : به خاطر داشته باشیم که اضافه کردن کاکائو به شیر سبب از بین رفتن کلسیم از چرخه جذب در داخل بدن می گردد در این رابطه همچنین استفاده از لبنیات پر چرب سبب کاهش چشم گیر در میزان جذب کلسیم خواهد شد و به این تر تیب این عوامل سبب خواهند شد که بدن از بهترین منبع غذایی تأمین کننده کلسیم مورد نیاز استحکام استخوان ها و دندانها محروم شود.

برگرفته از سایت فودنا

مراحل تولید شکلات و انواع آن

کاکائو و محصولات آن

شکلات، ماده ايست که در تهيه انواع شيريني جات در سراسر دنيا به کار مي رود. اين ماده را از دانه هاي درخت گرمسيري کاکائو به دست مي آورند. اغلب واژه کاکائو و شکلات را به جاي هم به کار مي برند. اما بايد بدانيم که کاکائو ماده اي تلخ مزه اي است که اصلا به تنهايي استفاده نمي شود. در صنعت تهيه شکلات، اين ماده را اين گونه تعريف مي کنند: دانه کاکائو از يک بخش جامد تشکيل شده است. اين دانه همچنين شامل چربي مي باشد که مخلوط اين بخش جامد با چربي کاکائو، شکلات را ايجاد مي نمايد. معمولا شکلات را با استفاده از شکر شيرين مي کنند و از آن شکلات تخته اي و يا حتي نوشيدني هايي همچون شکلات داغ تهيه مي کنند. در تهيه شکلات از انواع کاکائو استفاده مي شود. دانه هاي کاکائو از نظر تلخي و عطر و طعم با هم تفاوت دارند. بهترين شکلات ها را از گرانترين کاکائو که از دانه هاي درخت کريئولو به دست مي آيد، درست مي کنند که البته تنها 10 درصد از شکلات ها با استفاده از آن تهيه مي شود. اين کاکائوي گرانقيمت، عطر و بوي بسيار خوبي دارد;در عين حال که تلخي آن هم نسبت به ساير انواع کاکائو خيلي کمتر است.
تاريخچه شکلات
در قديم، شکلات را با الهه حاصلخيزي مرتبط مي دانستند. شکلات در قسمت آمريکاي مرکزي، نوعي کالاي لوکس محسوب مي شد و از دانه هاي کاکائو هم به عنوان پول استفاده مي کردند. در تهيه نوشيدني هاي شکلاتي، دانه هاي کاکائو را با شيره انگور يا عسل مخلوط مي کردند. نوشيدني هاي تهيه شده با کاکائو را گرم، سرد يا ولرم مي خوردند و برخي به آنها، پودر وانيل يا حتي فلفل شيرين و تند اضافه مي نمودند. اولين بار، کريستوفر کلمبوس کاکائو را براي نشان دادن به پادشاه و ملکه اسپانيا از آمريکا به اروپا آورد و خيلي زود، اين ماده جزو موادغذايي قاره اروپا گرديد. آن زمان از شکلات تنها در انواع نوشيدني ها استفاده مي شد که البته مقداري شکر به نوشيدني اضافه مي کردند تا تلخي آن گرفته شود. تا قرن 17، شکلات در اروپا، ماده غذايي گرانقيمتي محسوب مي شد که تنها ثروتمندان سلطنتي از آن استفاده مي کردند. در سال 1828م، هلندي ها روشي اختراع کردند که طي آن، چربي دانه هاي کاکائوگرفتند و از آن، کره کاکائو تهيه کردند. از باقي مانده دانه کاکائو هم پودر کاکائو تهيه نمودند. همچنين طي روشي ديگر، شکلات را قليايي نموده و به اين ترتيب، مزه تلخ آن را از بين مي بردند. از آن زمان بود که شکلات ها به شکل امروزي تهيه شد. گفته شده که جوزف فراي، اولين کسي بود که در سال 1847م، شکلات هاي امروزي را عرضه نمود که به راحتي قابل خوردن باشند. در سال 1867، فردي به نام دانيل پيتر، شمع ساز سوئيسي که به تازگي وارد کارخانه شکلات سازي پدرزنش شده بود، اولين شکلات شيري را عرضه نمود. در تهيه اين نوع شکلات، او از شير خشک استفاده مي نمود. همسايه اش هنري نستله(Nestle Henry )که کارخانه توليد غذاي کودک داشت (هم اکنون هم در سراسر دنيا از محصولات مختلف شرکت نستله استفاده مي شود) به او براي تهيه شير خشک کمک کرد و اين باعث شد شکلات هاي شيري رونق بيشتري بگيرند.

مراحل توليد شکلات

ابتدا دانه هاي کاکائو که داخل پوسته مي باشند را برداشت مي کنند. پوسته رويي را مي شکنند ودانه ها را از درون پوسته بيرون مي آورند. حال دانه ها را مي گذارند تا خشک شوند. براي به دست آوردن شکلات مرغوب، بايد براي خشک شدن دانه هفت روز صبر کرد. معمولا دانه ها را در نور خورشيد خشک مي کنند. البته روش هاي ديگري هم وجود دارد که دانه ها را سريع تر خشک مي کند (معمولا در توليد انبوه، از نور آفتاب استفاده نمي شود); ولي کاکائوي به دست آمده کيفيت کاکائويي که زير نور آفتاب خشک مي شود را ندارد. حال دانه هاي خشک شده را تفت مي دهند و سپس آن ها را آسياب مي کنند. در اين مرحله، چربي کاکائو را با تحت فشار قرار دادن ماده حاصله، از کاکائو جدا مي کنند. آنچه که باقي مي ماند، به پودر کاکائو معروف است. ماده به دست آمده را با مقادير مختلف از چربي کاکائو مخلوط مي کنند تا شکلات هاي متنوعي تهيه نمايند. مواد موجود درچند نوع شکلات پايه از قرار زير است:

شکلات تيره ساده: کاکائو، چربي کاکائو، شکر و وانيل.
شکلات شيري: شکر، شير يا شير خشک، کاکائو، چربي کاکائو و وانيل.
شکلات سفيد: شکر، شير يا شير خشک، چربي کاکائو و وانيل.

سازندگان مختلف، مقادير متفاوتي از موادي که در بالا ذکر شد را به کار مي برند و در نتيجه شکلات هاي متفاوتي توليد مي کنند. شکلات تيره از نوع مرغوب آن، 70 درصد کاکائو دارد; در حالي که در تهيه شکلات شيري تا 50 درصد از کاکائو استفاده شده است. شکلات سفيد تنها 33 درصد کاکائو دارد. البته در توليد انبوه شکلات، از کاکائوي کمتري استفاده مي شود و معمولا چربي هايي غير از چربي کاکائو به کار مي رود تا با قيمت کمتري، شکلات توليد نمايند. مرحله آخر، گرم و سرد کردن و به دست آوردن شکلات نهايي مي باشد. از آنجا که چربي کاکائو از تشکيل بلورهاي ناپايدار جلوگيري مي کند، بنابراين توده شکلات را بايد به آرامي سرد نمود تا بلورهاي پايدار تشکيل گردد. تشکيل اين بلورها سبب ترد بودن دلچسب شکلات هنگام گاز زدن، ذوب شدن آرام آن در دهان و داشتن ظاهر براق مي شود. براي اين منظور، ابتدا دماي توده شکلات را از 45 درجه سانتي گراد به 27 درجه کاهش مي دهند. سپس مجددا شکلات را تا 37 درجه گرم مي کنند و سپس به آرامي آن را سرد نموده تا به حالت جامد و پايدار تبديل گردد. حالا شکلات آماده است.

انواع شکلات

شکلات، ماده غذايي مشهوري در سراسر دنياست که انواع و اشکال بسيار متنوعي دارد. معمولا با تغيير در ميزان مواد تشکيل دهنده شکلات ها، انواع متفاوتي از آن را ايجاد مي نمايند.

1- شکلات تلخ: اين همان شکلات خالص بدون شکر و شير است که حاوي حداقل 75 درصد عصاره شکلات مي باشد. اين نوع شکلات در شيريني پزي و آشپزي مورد استفاده قرار مي گيرد.

2- شکلات تلخ و شيرين يا سياه: مانند شکلات تلخ بوده اما به آن لسيتين، کره کاکائو، وانيل و مقدار بسيار اندکي شکر افزوده گشته است.

3- شکلات نيمه شيرين: اين شکلات مانند شکلات تلخ و شيرين بوده اما ميزان شکر آن اندکي بيشتر مي باشد.

4- شکلات شيرين و يا شيري: اين شکلات حاوي حداقل 20 درصد عصاره شکلات، لسيتين، کره کاکائو، شکر و شير مي باشد.

5- شکلات سفيد: در واقع شکلات نبوده و از ترکيب کره کاکائو، شکر و شير تهيه مي گردد.

6- شکلات کم چرب: کره کاکائو در اين شکلات کمتر از 10 درصد مي باشد.

7- COUVERTURE : شکلاتي است که درصد کره کاکائو در آن بالا مي باشد (حداقل 40 درصد). از اين شکلات در شيريني پزي براي پوشاندن سطح شيريني ها استفاده مي گردد.

8-GANACH:شکلات نرمي است که از ترکيب تکه هاي ريز شکلات نيمه شيرين و کره کاکائو درون خامه در حال جوش تهيه مي گردد.

9-GIANDUJA: شکلاتي است که از ترکيب فندق، عصاره شکلات، کره کاکائو و شکر تهيه مي گردد.

نحوه نگهداري شکلات

بهترين دماي نگهداري شکلات در 15 تا 18 درجه سانتي گراد مي باشد. شکلات را در يک ظرف دربسته، به دور از تابش مستقيم نور و جاي خشک نگهداري کنيد. از قراردادن موادغذايي با بوي تند در مجاورت شکلات خودداري کنيد زيرا شکلات جاذب بو مي باشد. هيچگاه شکلات را در فريزر نگهداري نکنيد.

دو نکته در مورد شکلات

1- مصرف شکلات برخلاف تصور ايجاد جوش صورت (آکنه) نمي کند.
2- دماي ذوب شکلات پايين تر از درجه حرارت بدن مي باشد به همين خاطر است که در دهان بسرعت آب مي گردد.

منبع : پارس نايس
www.parsnice.com

استاندارد ملاس چغندر و نيشكر ـ ويژگي‏ها

بسمه‏تعالي

پيشگفتار

استاندارد ملاس چغندر و نيشكر ـ ويژگي‏ها كه نخستين بار در سال 1346 تهيه گرديد براساس پيشنهادهاي رسيده و بررسي و تاييد كميسيون فني خوراك دام و طيور براي اولين بار مورد تجديدنظر قرار گرفت و در هفتاد و هشتمين جلسه كميته ملي استاندارد فرآورده‏هاي كشاورزي و غذايي مورخ 67/12/21 تصويب شد , اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذرماه 1349 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر گرديد .

براي حفظ همگامي و همآهنگي با پيشرفت‏هاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استاندارد برسد در تجديدنظر بعدي مورد توجه واقع خواهد شد .

بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديدنظر آنها استفاده كرد .

در تهيه و تجديدنظر اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

لذا با بررسي امكانات و مهارت‏هاي موجود و اجراي آزمايش‏هاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است :

1- Animal feeding and nutrition M.H jurgens 1982 fifth edition



2 ـ استاندارد ويژگي‏هاي ملاس چغندر قند ايران شماره .319

3 ـ نشريه شماره 7 سنديكاي كارخانجات قند شكر ايران 1360

4 ـ كنترل آزمايشگاهي كارخانه قند اصول كنترل كار بر كارخانه‏هاي قند آقاي دكتر شيخ الاسلامي .

5 ـ تكنولوژي توليد شكر از چغندر قند و تصفيه شكر از پي ـ ام ـ سيلنن ـ ترجمه مهندس باقر پورسيد , مهندس اكبر سجادي سال .1362

ويژگي‏هاي ملاس چغندر قند و نيشكر

1 ـ هدف

هدف از تدوين اين استاندارد تعيين ويژگي‏ها , بسته‏بندي , نشانه‏گذاري , نمونه‏برداري روش‏هاي آزمون و شرايط نگهداري ملاس چغندر قند و نيشكر مورد مصرف در تغذيه دام و طيور و صنايع ديگر مي‏باشد .

2 ـ تعريف

ملاس عبارت است از باقيمانده شربت چغندر قند و نيشكر كه حداكثر قند قابل تبلور آن گرفته و استخراج شده باشد .

3 ـ ويژگي‏ها

3 ـ 1 ـ ويژگي‏هاي فيزيكي :

3 ـ 1 ـ 1 ـ رنگ : رنگ ملاس از قهوه‏اي روشن تا قهوه‏اي مايل به سياه متغير است .

3 ـ 1 ـ 2 ـ بو : ملاس داراي بوي مخصوص به خود مي‏باشد .

3 ـ 1 ـ 3 ـ وزن مخصوص : وزن مخصوص ملاس بستگي به ماده خشك آن دارد .

3 ـ 2 ـ ويژگي‏هاي شيميايي

ويژگي‏هاي شيميايي ملاس چغندر قند و نيشكر بايد طبق جدول باشد .


4 ـ شرايط حمل نشانه‏گذاري

چون اكثرا ملاس به وسيله تانكر حمل مي‏شود احتياج به بسته‏بندي خاصي ندارد لكن ضروري است قبل از يادگيري داخل تانكر كاملا با بخار آب و مواد شوينده شسته شود همراه هر تانكر بايد اطلاعات زير نوشته يا برچسب شود .

4 ـ 1 ـ اسم كارخانه توليد كننده ملاس .

4 ـ 2 ـ وزن خالص به كيلوگرم .

4 ـ 3 ـ تاريخ توليد محصول .

4 ـ 4 ـ نام و نوع كالا .

5 ـ نمونه‏برداري

عمل نمونه‏برداري براي تهيه نمونه جهت تحويل به آزمايشگاه به كمك پيمانه‏هاي استوانه‏اي شكل كه مجهز به دسته بلندي هستند و حجم پيمانه كاملا مشخص و در روي آن حك شده است انجام مي‏گيرد . براي اين عمل در صورتي‏كه بخواهند از ظروف استوانه‏اي شكل نظير بشكه‏هاي 200 ليتري نمونه‏برداري شود به كمك پيمانه 3 الي 5 نمونه از عمق‏هاي مختلف نمونه‏برداري شده پس از مخلوط كردن آنها نمونه نهايي به وزن حداقل يك ليتر به دست آيد .

در صورتي‏كه از ملاس موجود در تانكر نمونه‏برداري شود تعداد نمونه‏برداري از شير و دريچه‏ها بيشتر خواهد بود و از شير تانكرها نمونه‏هاي مورد نياز تهيه مي‏شود .

6 ـ روش‏هاي آزمون

6 ـ 1 ـ تعيين مقدار رطوبت مطابق استاندارد شماره 321 ايران .

6 ـ 2 ـ تعيين مقدار پروتئين مطابق استاندارد شماره 457 ايران .

6 ـ 3 ـ روش اندازه‏گيري درصد ساكارز ( پلاريزاسيون .)

6 ـ 3 ـ 1 ـ دستگاه‏ها و وسايل مورد نياز .

6 ـ 3 ـ 1 ـ 1 ـ پلاريمتر با لوله 200 ميلي‏ليتري .

6 ـ 3 ـ 1 ـ 2 ـ حمام ماري ( بن ماري .)

6 ـ 3 ـ 1 ـ 3 ـ ترازوي حساس آزمايشگاهي .

6 ـ 3 ـ 1 ـ 4 ـ ساير وسايل معمولي آزمايشگاهي .

6 ـ 3 ـ 2 ـ مواد شيميايي و معرف‏هاي مورد نياز :

6 ـ 3 ـ 2 ـ 1 ـ استات سرب قليايي :

560 گرم استات هيدرواكسيد سرب دو ظرفيتي را در يك ليتر آب عاري از انيدريد كربنيك حل كنيد سپس به مدت 30 دقيقه مخلوط را جوشانيده بگذاريد . مواد معلق در آن ته‏نشين شود قسمت زلال مخلوط را با دقت جدا كرده آن را با 850 سانتي‏متر مكعب آب عاري از انيدريد كربنيك رقيق نماييد وزن مخصوص محلول حاصله برابر با 1/24 گرم در سانتي‏متر مكعب است .

6 ـ 3 ـ 3 ـ روش كار :

250 گرم از نمونه مخلوط شده ملاس را وزن كرده و 250 ميلي‏ليتر آب به آن اضافه كنيد و آن را به مدت 10 دقيقه در حمام آب گرم 80 درجه حرارت دهيد . براي اين كار يا از ظرف‏هاي در دار استفاده نموده و يا اين‏كه پس از سرد شدن مقدار آب تبخير شده را به مخلوط بيافزاييد . 26 گرم از محلول فوق را وزن كرده و به آن 8 ميلي‏ليتر استات سرب قليايي غليظ اضافه نموده و به حجم 100 ميلي‏ليتر برسانيد ( براي ملاسي كه درصد ماده خشك آن بيشتر از 80 باشد تقريبأ 10 ميلي‏ليتر استات سرب قليايي بايد مصرف نمود .)

مخلوط را صاف كرده با لوله 200 در دستگاه پلاريمتر درصد ساكارز را تعيين كنيد .

2 * عدد قرائت شده در پلاريمتر = درصد ساكارز

6 ـ 4 ـ روش اندازه‏گيري قند انورت :

مطابق استاندارد شكر شماره 69 تجديدنظر به روش انستيتو برلين انجام مي‏گيرد .

7 ـ شرايط نگهداري

ملاس را بهتر است در ظروف فلزي گالوانيزه نگهداري كرد . از آنجايي‏كه داخل مخازن نگهداري ملاس براي گرم كردن آن در حين بهره‏برداري در فصل سرما مجهز به گرمكن مخصوص مي‏باشد لازم است اين گرمكن‏ها را قبل از بارگيري مخازن كنترل نمود و اطمينان حاصل نمود كه سوراخي در آنها نباشد چه در غير اين صورت وجود سوراخ‏ها موجب ورود بخار آب در ملاس خواهد شد .

بايد توجه داشت كه مخازن كاملا پر نشوند زيرا ازدياد حجم ملاس باعث سر ريز شدن ملاس از مخازن مي‏شود و همچنين منجر به آلوده كردن محيط زيست مي‏شود .

استاندارد بذر چغندرقند

بسمه تعالي

پيشگفتار

استاندارد بذر چغندرقند كه نخستين بار در سال 1351 تهيه گرديد بر اساس پيشنهادهاي رسيده و بررسي و تأييد كميسيون فني فرآورده‏هاي كشاورزي و غذايي براي دومين بار مورد تجديدنظر قرار گرفت و در يكصد و چهل و هفتمين جلسه كميته ملي استاندارد كشاورزي و غذايي مورخ 73/10/21 تصويب شد . اينك باستناد بند 1 ماده 3 قانون اصلاحي قوانين و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب بهمن ماه سال 1371 بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديد نظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در تجديدنظر بعدي مورد توجه واقع خواهد شد .

بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظرهاي آنها استفاده كرد .

در تهيه و تجديد نظر اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منبع زير تهيه گرديده است :

1) "Manual for Seed Technologists" by R.H. Porter,

Faculty of Agricultural Sciences, American University

of Beirut, Lebanon, Pub. No. 7, June 1959.





بذر چغندرقند

1- هدف

هدف از تدوين اين استاندارد تعيين ويژگيها , بسته‏بندي , نشانه‏گذاري , نمونه‏برداري و روشهاي آزمون بذر چغندرقند مي‏باشد .

2- دامنه كاربرد

اين استاندارد درباره بذر ارقام چغندرقند كه بوسيله ماشين بذر كاشته مي‏شود كاربرد دارد .

3- تعاريف و اصطلاحات

در اين استاندارد واژه‏ها و اصطلاحات با تعاريف زير بكار برده مي‏شود :

3-1- بذر چغندرقند :

بذر چغندرقند دانه ارقام گياه گونه .Beta vulgaris L از خانواده Chenopodiaceae مي‏باشد .

بذر چغندرقند معمولا بصورت چند جوانه‏اي 1 يا تك جوانه‏اي 2 ( لخت3 و پوشش دار شده4) عرضه مي‏شود .

3-2- آفت :

آفت عبارت است از كليه عوامل زنده مانند حشرات, كنه‏ها, قارچها, باكتريها, ويروسها, نماتدها, بذر علفهاي هرز و غيره ( در هر يك از مراحل رشد ) اعم از اينكه همراه يا روي مواد خارجي يا بذر چغندرقند باشد كه در انبار و فضاي نگهداري, كارگاهها و وسائط نقليه موجب تقليل كمي و كيفي محصول شود و يا بعد از كاشت در مزرعه بطور مستقيم و يا غيرمستقيم به محصول آسيب برساند5.

3-3- خلوص بذر ( خلوص فيزيكي )

منظور از خلوص بذر درصد بذر چغندرقند موجود در نمونه مي‏باشد .

3-4- خلوص رقم ( خلوص ژنتيكي )

منظور از خلوص رقم درصد بذر رقم مورد نظر موجود در نمونه مي‏باشد .

3-5- رطوبت

رطوبت عبارت است از درصد آب موجود در بذر

3-6- قوه ناميه

قوه ناميه به درصد جوانه زدن بذر تحت شرايط مشخص و پس از زمان معين گفته مي‏شود .

4- ويژگيها

4-1- ناپذيرفتني‏ها

وجود هرگونه آفت قرنطينه‏اي و همچنين هرگونه حشره و كنه زنده در هر يك از مراحل رشد در بذر مورد آزمون .

4-2- ساير ويژگيهاي بذرها و حدود قابل قبول آن بشرح جدول 1 مي‏باشد :


يادآوري - در مورد بذرهاي تك جوانه‏اي حداقل 75 درصد و در مورد بذرهاي تك جوانه‏اي پوشش‏دار شده حداقل 90 درصد بذر و جوانه زده تك جوانه‏اي باشد .

5- بسته‏بندي

بذر بايد در ظرفهاي مناسب بنحوي بسته‏بندي شود كه كيفيت آن حفظ گردد . جنس ظرف بايد از مواد مجازي باشد كه بر روي محصول اثر نامطلوب نگذارد .

وزن خالص بذر بسته‏بندي شده در هر بسته مي‏تواند حداكثر تا 30 كيلوگرم باشد .

6- نشانه‏گذاري

نشانه‏هاي زير بايد بصورت خوانا بر روي هر بسته بنحويكه پاك نشود نوشته يا برچسب گردد :

- نام بذر و رقم آن

- نوع بذر ( تك جوانه‏اي پوشش‏دار شده يا لخت - و چندجوانه‏اي )

- وزن خالص

- خلوص بذر

- حداقل درصد قوه ناميه

- محل وسال برداشت

- نام , نشاني و علامت توليد كننده يا بسته‏بندي كننده يا علامت تجارتي در صورت وجود

- نام سازمان كنترل كننده

- علامت كله مرده و عبارت " سمي است " ( در صورتيكه سمپاشي يا با گردهاي سمي مخلوط شده باشد )

- توصيه‏هاي لازم در مورد نگهداري بذر و مصرف آن

7- نمونه‏برداري

7-1- شرايط كلي نمونه‏برداري:

براي آنكه ويژگيهاي نمونه‏هاي برداشته شده تغيير نكند رعايت دستورها و احتياطهاي زير ضروري است:

7-1-1- نمونه‏برداري بايد توسط يا در حضور نماينده ذيصلاح مرجع يا مراجع آزمايش كننده و با حضور صاحب بذر و يا نماينده او صورت گيرد .

7-1-2- وسايل نمونه‏برداري بايد مناسب , تميز و خشك و عاري از هرگونه آلودگي باشد .

7-1-3- نمونه‏ها را بايد در ظرفهاي تميز و خشك قرار داد تا در كيفيت آنها تغييري پيدا نشود .

7-1-4- گنجايش هر ظرف نمونه بايد به اندازه حجم نمونه باشد يعني تقريبأ بطور كامل از نمونه پر شود .

7-1-5- در ظرفهاي نمونه را پس از پر كردن بايد بخوبي بست و لاك و مهر كرد .

7-1-6- هم روي ظرفهاي نمونه و هم در داخل آن بايد برچسبي الصاق و قرار داده شود كه حاوي اطلاعاتي مانند تاريخ نمونه‏برداري , نشاني و محل نمونه‏برداري , نام بذر , نام و نشاني صاحب بذر و نام نمونه‏بردار باشد .

7-1-7- نمونه‏ها بايد در اسرع وقت ممكن به آزمايشگاه فرستاده شود .

7-2- روش نمونه‏برداري :

تعدادي بسته را متناسب با تعداد كل بسته‏هاي موجود در محموله 6 يا بهر7 با استفاده از جدول شماره 2 بطور تصادفي8 مشخص كرده و از هر بسته معادل مقدار نمونه مندرج در جدول مذكور با تقريب اضافي برداريد . آنگاه نمونه‏هاي برداشته شده را بطور كامل مخلوط كنيد تا نمونه كلي بدست آيد . سپس 1500 گرم از اين نمونه را به 3 قسمت برابر تقسيم نموده و هر قسمت را در بسته يا ظرف جداگانه ريخته و بسته اولي را براي آزمايشگاه , دومي را براي صاحب بذر و سومي را براي بايگاني اختصاص داده و مازاد آنرا به صاحب بذر پس دهيد .


يادآوري - استفاده از روشهاي نمونه‏برداري 9 ISTA بلامانع است .

8- روشهاي آزمون

8-1- بررسي مقدماتي :

ابتدا نمونه را از نظر تشخيص وجود عوامل مندرج در بند 4-1 ( ناپذيرفتني‏ها ) بررسي كرده و چنانچه عوامل مذكور در آن وجود نداشت به انجام ساير آزمونها بپردازيد .

8-2- آزمون تعيين خلوص بذر :

حدود 50 گرم از نمونه را با دقت 0/01 گرم وزن كرده و سپس روي سطح مناسبي پهن نموده آنگاه تمام مواد خارجي ( هر ماده غير از بذر چغندرقند مورد نظر ) موجود در نمونه را تفكيك , توزين و درصد آنرا بشرح فرمول زير محاسبه كنيد :


w= وزن مواد خارجي ( بر حسب گرم )

W= وزن مقدار نمونه توزين شده ( بر حسب گرم )

8-3- آزمون تعيين خلوص رقم :

در حال حاضر اين آزمون تا تدوين استاندارد مربوط10 توسط مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه بذر چغندرقند انجام مي‏شود.

8-4- آزمون تعيين رطوبت :

ابتدا بوته‏اي خالي را در اتوو 100 درجه سلسيوس بمدت 15 دقيقه قرار داده و سپس در دسيكاتور بگذاريد . پس از آنكه به دماي آزمايشگاه رسيد وزن كنيد . آنگاه حدود 5 گرم از نمونه را درون بوته با دقت 0/001 گرم وزن كنيد. بوته محتوي نمونه را براي مدت 1 ساعت در اتوو با دماي 2 ± 103 درجه سلسيوس بگذاريد . سپس بوته را از درون اتوو خارج نموده و در دسيكاتور گذاشته و پس از آنكه به دماي آزمايشگاه رسيد آنرا وزن كنيد . تفاوت وزن اوليه و ثانويه را حساب كرده و در عدد 20 ضرب كنيد . عدد حاصل , ميزان درصد رطوبت نمونه خواهد بود . براي محاسبه رطوبت مي‏توان از فرمول زير نيز استفاده نمود :


= W1 وزن ظرف ( بر حسب گرم )

= W2 وزن نمونه با ظرف پيش از خشك شدن ( بر حسب گرم )

= W3 وزن نمونه با ظرف پس از خشك شدن ( بر حسب گرم )

8-5- آزمون تعيين قوه ناميه

مقدار 50 گرم از نمونه آزمايشگاهي را برداشته و 4 نمونه 100 عددي از آنرا شمارش كرده 11 و سپس هر يك از نمونه‏هاي 100 عددي فوق را در ظروف مخصوصي كه دو انتهاي آن داراي توري مي‏باشد ريخته و اين ظروف را در دستگاه شستشو بمدت 2 تا 3 ساعت (2 ساعت براي بذرهاي تك جوانه‏اي و 3 ساعت براي بذر چند جوانه‏اي ) با آب روان 25 تا 30 درجه سلسيوس شستشو دهيد سپس نمونه‏ها را از آب خارج كرده و بمدت 10 دقيقه در محلول 4 در هزار قارچ كش تي - ام - تي - دي (TMTD) 12 قرار دهيد . پس از آن نمونه‏ها را از محلول فوق خارج نموده و در روي كاغذ صافي جهت گرفتن رطوبت اضافي بمدت 18 ساعت در هواي آزاد قرار دهيد . سپس بذرها را بين دو لايه كاغذ صافي ( بصورت صاف يا چين خورده ) قرار داده و آنگاه مقدار 20cc آب را با سرنگ روي هر نمونه 100 عددي بپاشيد . نمونه‏ها را درون قوطي كشت روي كاغذ مخصوص كشت قرار دهيد . مشخصات نمونه را روي اين كاغذ , يادداشت كنيد . پس از آن دو انتهاي كاغذ مخصوص كشت را رويهم قرار داده و 10cc آب روي آن بپاشيد . آنگاه در قوطي را بگذاريد و نمونه را داخل دستگاه ژرميناتوري كه براي دماي 25 درجه سلسيوس با رطوبت نسبي حداقل 85 درصد تنظيم شده است بگذاريد . پس از 4 روز جوانه‏هاي سبز شده هر ظرف را شمارش و خارج نموده و عمل خيس كردن را با 10cc آب تكرار كنيد . و پس از 10 روز ديگر ( جمعأ 14 روز ) بقيه بذرهاي جوانه زده هر ظرف را شمارش كرده و عدد حاصل را با حاصل شمارش قبلي همان ظرف را جمع كنيد . ميانگين بذرهاي جوانه زده 4 ظرف , درصد قوه ناميه خواهد بود .

يادآوري - در صورتيكه تعيين درصد بذرهاي ( تك جوانه‏اي - دو جوانه‏اي - چند جوانه‏اي - و جوانه‏هاي غيرطبيعي ) مورد نظر باشد همراه با تعيين قوه ناميه مورد بررسي و عمل قرار دهيد .










1- بذر چند جوانه‏اي (multi germ) بذري است كه قادر به توليد بيش از يك جوانه مي‏باشد .

2- بذر تك جوانه‏اي (mono germ) بذري است كه تنها قادر به توليد يك جوانه مي‏باشد .

3-بذر تك جوانه‏اي لخت (naked mono germ) بذر تك جوانه‏اي است كه سطح خارجي آن فاقد پوشش مصنوعي باشد .

4- بذر تك جوانه‏اي پوشش‏دار شده (Plated mono germ) بذر تك جوانه‏اي است كه سطح خارجي آن مصنوعا با مواد ويژه‏اي پوشانده و گرانوله شده باشد .

5- در صورتيكه هر يك از عوامل مندرج در بند 3-2 بومي كشور يا منطقه كاشت نباشد , آفت قرنطينه‏اي شناخته مي‏شود .

6- محموله مقداري از بذر است كه بر طبق قرارداد در يك نوبت تحويل مي‏شود .

7- بهر قسمتي از يك محموله است كه داراي بسته‏بندي و ويژگيهاي يكسان باشد .

8-Random Sampling

9-International Seed Testing Association

10- اين استاندارد در دست تدوين است .

11-براي برداشتن نمونه مي‏توان از دستگاه تقسيم كننده و براي شمارش آن از دستگاه شمارشگر كه با سرعت و دقت بيشتر عمل مي‏كند استفاده نمود .

12- Tetra Methyl-Thiuram-disulfide

استاندارد شكر سفيد – ويژگيها و روشهاي آزمون

بسمه تعالي

پيشگفتار

استاندارد شكر سفيد – ويژگيها و روشهاي آزمون كه نخستين بار در سال 1344 تهيه گرديد بر اساس پيشنهادهاي رسيده و بررسي و تاييد كميسيون فني استاندارد فرآورده هاي كشاورزي و مواد غذايي براي سومين بار مورد تجديد نظر قرار گرفت و در دويست و سي و ششمين جلسه كميته ملي استاندارد فرآورده‏هاي كشوري و مواد غذايي مورخ 1377/8/18 تصويب شد، اينك به استناد بند 1 ماده 3 قانون اصلاحي قوانين موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب بهمن ماه سال1371 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي گردد.

براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم، استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديد نظر قرار خواهند گرفت و هر گونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد.

بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها استفاده نمود.

در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود.

لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است:

1 – استاندارد ملي ايران به شماره 69 ويژگيها و روشهاي آزمون شكر چاپ هفتم مردادماه .1372

2 – دكتر مهندس رضا شيخ الاسلامي.

روشهاي آزمايشگاهي و كاربرد آنها در كنترل فرآيند صنايع غذايي – قند

چاپ دوم با تجديد نظر كلي 1376









شكر سفيد - ويژگيها و روشهاي آزمون (تجديد نظر)

- 1هدف

هدف از تدوين اين استاندارد تعيين ويژگيها، درجه بندي ، بسته بندي ، نشانه گذاري ، نمونه برداري و روشهاي آزمون شكر سفيد مي باشد.

- 2دامنه كاربرد

دامنه كاربرد اين استاندارد شامل شكر سفيد مي باشد كه به مصارف خوراكي و صنايع غذايي مي رسد.

- 3تعاريف و اصطلاحات

در اين استاندارد واژه ها و اصطلاحات با تعاريف زير بكار برده مي شود:

-1-3شكر:

شكر يا ساكارز (C12H22O11) از چغندر قند يا نيشكر بدست مي آيد. شكر بايستي سالم ، خالص ، خشك و داراي دانه بندي يكنواخت و روان و بدون مواد بيگانه باشد.

-2-3مواد بيگانه نا محلول در آب 1 :

به كليه مواد غيرقندي نامحلول در آب اطلاق مي شود.

-3-3مواد بيگانه محلول در آب 2 :

به كليه مواد غيرقندي محلول در آب اطلاق مي شود.

-4-3خاكستر:

مواد معدني همراه كريستال شكر را خاكستر نامند.

-5-3رنگ در محلول :

عبارت است از مواد رنگي موجود در شكر كه در محلول شكر جذب نور نموده و باعث كاهش عبور نور (خاموشي ) مي شود.

-6-3رنگ ظاهري :

عبارت است از مواد رنگي همراه شكر (كه ظاهر شكر را رنگي مي كند).

-7-3قند وارو (اينورت

عبارت است از مخلوط مساوي از مولكولهاي گلوكز و فروكتوز.

-8-3پلاريزاسيون شكر:

عبارت است از ميزان گردش نور پلاريزه اي كه در محلول ساكارز ناب (خالص ) در آب با غلظت معين در حرارت مشخص ايجاد مي شود.

در محلولهايي كه فقط از ساكارز خالص در آب به دست آمده اند، پلاريزاسيون وسيله اندازه گيري غلظت ساكارز موجود در محلول مي باشد. در محلولهايي كه علاوه بر ساكارز داراي مواد ديگري هستند كه چرخش نوري ايجاد مي كنند، رقم قرائت پلاريزاسيون عبارت است از جمع جبري (برآيند) چرخش هاي نوري مواد موجود در محلول .

-9-3رافينومتر3:

دستگاهي است كه با بهره گيري از آن هدايت الكتريكي مواد معدني در يك محلول اندازه گيري مي شود و مخصوص شكر سفيد مي باشد.

-10-3خاكستر سنج

دستگاهي است كه با بهره گيري از آن مستقيمأ درصد مواد معدني در يك محلول اندازه گيري مي شود.

-11-3هدايت الكتريكي :

عبارت است از انتقال بار الكتريكي كه توسط الكترون هاي آزاد انجام شده باشند كه واحد آن زيمنس 4 ( ) مي باشد.

-12-3خاموشي (اكس تنشن

عبارت است از مقدار كاهش شدت نور كه در نتيجه جذب نور هنگام عبور از محلول مورد آزمايش حاصل مي شود.

-13-3بيناب سنج (اسپكترو فتومتر

دستگاهي است كه با بهره گيري از آن (كاهش عبور نور) را در يك محول اندازه مي گيرند.

-14-3رنگ سنج (كلريمتر

دستگاهي است كه با بهره گيري از آن (كاهش عبور نور) را در يك محلول اندازه مي گيرند.

-15-3قابليت هدايت الكتريكي :

عبارت است از عكس مقاومت الكتريكي .

-16-3ايكومسا 5:

عبارت است از كميسيون بين المللي براي يكنواخت كردن روشهاي آزمون شكر6

-17-3محموله : مقداري از شكر است كه بر طبق قرارداد در يك نوبت تحويل مي شود.

-18-3بهر: قسمتي از يك محموله است كه داراي ويژگيهاي يكسان باشد.

- 4ويژگيها

-1-4ويژگيهاي شيميائي شكر سفيد در جدول شماره 1آورده شده است :


-2-4ويژگيهاي ميكروبي و ميكروبيولوژي طبق استاندارد ملي ايران به شماره 3544(استاندارد ويژگيها و روشهاي آزمون ميكروبيولوژي شكر و قند مايع ).

- 5درجه بندي

شكر سفيد طبق جدول شماره 2بر حسب نمره ها به سه درجه به شرح زير درجه بندي مي گردد.

يادآوري : در صورتيكه ويژگيهاي شكر سفيد با جدول شماره 1مطابقت داشته باشد مي توان آن را طبق جدول شماره 2درجه بندي كرد.


يادآوري :

- 1در نظر گرفتن شكر درجه 3 صرفا به منظور حمايت از توليدات داخلي مي باشد و شكرهاي وارداتي را مشمول نمي شود. بديهي است شكرهاي وارداتي بايد از ويژگيهاي درجه بندي درجه هاي 1و 2 برخوردار باشند.

- 2لازم به تذكر است همانطوري كه در جدول شماره 1مشخص شده است جمع نمره ها از جدول شماره 2نبايد از اعداد مورد نظر در جدول بيشتر شود.

- 6بسته بندي

كيسه هاي شكر بايد نو، پاكيزه و سالم از جنس پلي پروپيلن (.P.P)، كاغذ و يا كنف با لفاف پلي اتيلن باشد و شكر را در مقابل هر نوع آلودگي در انبار و ضمن حمل و نقل محفوظ نگه دارد. وزن خالص هر كيسه بر مبناي سيستم متريك حداكثر 50كيلوگرم . استفاده مجدد از هر نوع كيسه ممنوع است .

- 7نشانه گذاري

روي كيسه هاي شكر علائم و نشانه هاي زير بايد با خط خوانا، جوهر غيرسمي و پاك نشدني و به زبان فارسي و در صورت نياز به زبان انگليسي يا زبان مورد تقاضاي خريدار نوشته و يا برچسب شود.

-1-7نام و نوع فرآورده

-2-7نام و نشاني توليدكننده يا بسته بندي كننده يا صادركننده .

-3-7علامت تجارتي براي واحدهايي كه داراي اين علامت مي باشند.

-4-7شماره پروانه ساخت از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي .

-5-7وزن خالص .

-6-7شماره سري ساخت .

-7-7تاريخ روز پخت .

-8-7ساخت ايران .

- 8نمونه برداري

-1-8لوازم نمونه برداري :

-1-1-8بمبو با طول مناسب .

-2-1-8سطل دردار مناسب براي نمونه برداري (با توجه به جدول شماره 3).

-3-1-8گنجايه هاي شيشه اي دردار براي ارسال نمونه به آزمايشگاه كه تقريبأ حدود 400الي 500گرم شكر گنجايش داشته باشد.

-2-8روش نمونه برداري

-1-2-8شكر بسته بندي شده :

از روي جدول شماره 3به يكي از دو روش زير nبسته براي نمونه گيري برگزينيد:

روش اول : تمام بسته هاي بهر ( Nعدد) را شماره گذاري كنيد و براي آنها قرعه بنويسيد و nقرعه بيرون بكشيد و قرعه ها را باز كنيد و شماره بسته هاي برداشتني را بخوانيد و آن بسته ها را براي نمونه گيري برداريد.

روش دوم : از شماره هاي Nيك قرعه برداريد. هر شماره اي آمد آن بسته را برداريد. بسته برداشتني بعدي بسته rام خواهد بود و بعد از آن به همين ترتيب بسته rام بعدي را برداريد و اين عمل را آنقدر ادامه دهيد تا nبسته براي نمونه گيري برداشته شود ( rعدد صحيح خارج قسمت مي باشد: = r )

همچنين در اين روش براي برداشت nبسته مي توان از جداول اعداد تصادفي استفاده كرد.

روش نمونه برداري از كيسه ها و ساير بسته ها به وسيله بمبو از وسط كيسه و يا بسته انجام مي شود.

در مورد شكرهايي كه در انبار سفت و كلوخه شده باشند با يك كلنگ و يا يك نوع سوراخ كن (مته برقي ) راهي براي عبور بمبو و نمونه برداري باز كنيد.

براي اينكه در ضمن نمونه برداري شكر خشك نشود و يا از هواي مرطوب مجاور جذب رطوبت ننمايد بايستي نمونه برداري به سرعت انجام و نمونه ها به سطل دردار مناسب منتقل و نگهداري شود.

پس از اينكه به اندازه هاي كافي نمونه برداري شد محتويات سطل را روي يك ميز فلزي تميز و خشك بريزيد. مخلوط كردن شكر روي صفحه صيقلي بايد به طور كامل و دقيق و در عين حال سريع انجام شود تا رطوبت شكر كاهش (از دست دادن ) و يا افزايش (جذب رطوبت ) نبايد پس از مخلوط كردن ، شكر را در گنجايه هاي شيشه اي دردار مناسب بريزيد. اين گنجايه ها بايد كاملا پر شود. در گنجايه ها را مسدود و تمام منفذها و درزهاي آنها را به كمك پارافين جامد غير قابل نفوذ كنيد. سپس روي آنها را برچسب بزنيد و مشخصات نمونه (شماره رديف و انبار مورد نمونه برداري و تاريخ نمونه برداري ) و نام نمونه بردار را روي برچسب يادداشت كنيد سپس گنجايه را لاك و مهر كنيد و به آزمايشگاه ارسال داريد.

پس از انتقال گنجايه هاي شكر به آزمايشگاه ، اگر هوا يخ بندان باشد، گنجايه ها را مدتي به طور دربسته در آزمايشگاه قرار دهيد تا حرارت آنها با دماي آزمايشگاه برابر شود. اين عمل بدين علت است كه گنجايه هاي خيلي سرد در اثر بخار آب موجود در هواي آزمايشگاه توليد قطرات آب مي نمايد و اگر در همان حال در گنجايه ها باز و شكر محتوي خالي شود، قطرات آب با شكر مخلوط مي گردد و رطوبت آنرا بالا مي برد. در هر حال پس از اينكه دماي گنجايه هاي نمونه شكر به دماي آزمايشگاه رسيد مي توانيد در آنها را باز كنيد.

پس از باز كردن در گنجايه ها تمام محتوي آن را روي يك صفحه شيشه اي و يا مقواي صيقلي خالي كنيد. تمام گلوله ها و تكه هاي بهم چسبيده شكر را خرد كنيد. سپس به وسيله يك اسپاتول فلزي كاملا تميز آن را خوب بهم بزنيد. آميختن مجدد در آزمايشگاه كاملا ضروري است و ارتباطي به مخلوط كردن در محل نمونه برداري ندارد.

مدت مخلوط كردن شكر در آزمايشگاه نيز بايد هر چه كوتاه تر باشد تا از افزايش و يا كاهش رطوبت نمونه شكر جلوگيري شود.

-2-2-8شكر فله :

الف : نمونه برداري از شكري كه در انبار به صورت فله نگهداري مي شود:

ابتدا مقدار آنرا بر حسب تن تخمين بزنيد و سپس به ازاء هر تن حدود 400گرم وسيله بمبوي مناسب از نقاط مختلف ، سطح و عمق شكر فله برداشت نماييد.

ب : نمونه برداري از شكر فله در حال ريزش :

وسيله دستگاه خودكار و يا دستي به فواصل زماني مساوي نمونه برداري به نحوي انجام مي گيرد كه از هر تن شكر فله حدود 400گرم نمونه برداري مي شود.

يادآوري مهم :

در هر يك از دو حالت (بسته بندي شده و فله ) كليه نمونه هاي برداشت شده را خوب بياميزيد، سپس به چهار قسمت متوالي7 با روش چهار قسمت كردن متوالي تا رسيدن به مقدار 3 كيلوگرم تقسيم نماييد.

-3-8تقسيم نمونه جهت ارسال به آزمايشگاه :

مقدار 3كيلوگرم نمونه از شكر به دست آمده از روش چهار قسمت كردن متوالي (بندهاي 1-2-8و 2-2-8) را به 3قسمت مساوي تقسيم كنيد و هر قسمت را در يك گنجايه شيشه اي دردار بريزيد و در آنرا ببنديد و لاك و مهر كنيد.

يك نمونه به آزمايشگاه بفرستيد و يك نمونه به صاحب كالا تحويل دهيد و نمونه دوم را بايگاني نگاه داريد.

-4-8مراقبت و نگهداري از وسايل نمونه برداري :

وسايل نمونه برداري كه به طور مكرر جهت نمونه برداري استفاده مي شود بايد پس از هر بار استفاده كاملا با آب شستشو و خشك شود. كليه ذرات چسبيده شكر را پس از هر بار نمونه برداري به طريق مناسب از بمبو جدا نماييد. براي اينكار مي توان از وسايل و مواد تميز كننده و صيقلي دهنده مناسب استفاده كرد.


- 9روشهاي آزمون

-1-9پلاريزاسيون :

-1-1-9اساس روش :

روش پلاريمتري كه براي تعيين مقدار قند مورد استفاده است بر خاصيت فعاليت نوري استوار است و به عبارت ديگر محلول ساكارز قادر است صفحه نوسان نور پلاريزه را بچرخاند.

-2-1-9وسايل و ابزار كار:

- ساكاريمتر چشمي يا ساكاريمتر خودكار.

- لوله ساكاريمتر 200و يا 100ميلي متري .

- بالن اندازه دار 100ميلي ليتري

- حمام آب مجهز به ترموستات .

- ترازوي حساس آزمايشگاهي .

- شيشه ساعت .

-3-1-9محلولهاي لازم

-1-3-1-9استات سرب قليايي :

استات سرب قليايي را مي توان به دو روش تهيه كرد:

روش اول : استات سرب قليايي به روش هرن 8 (طبق توصيه ايكومسا

براي تهيه آن 560گرم استات هيدروكسيد سرب را در 1000ميلي ليتر آب چكيده (آب مقطر) عاري از انيدريد كربنيك (CO2) حل كنيد، آنرا حدود 30دقيقه بجوشانيد و بگذاريد ته نشين شود سپس پس از سرد كردن محلول شفاف روئي را جدا كنيد و با حدود 850ميلي ليتر آب چكيده بدون انيدريد كربنيك رقيق نماييد. چگالي اين محلول 1/24گرم بر ميلي ليتر است .

روش دوم : 300گرم استات سرب متبلور با سه مولكول آب را دقيقأ بكشيد و با 100گرم اكسيد سرب در يك هاون خوب بساييد (اين عمل را زير هواكش انجام دهيد) سپس آميخته حاصل را با 1000ميلي ليتر آب چكيده بدون انيدريد كربنيك (CO2) در يك گنجايه دردار بياميزيد و سپس به مدت يك هفته آن را به حال خود بگذاريد تا اينكه رنگش سفيد متمايل به قرمز شود و تقريبأ تمامي مواد جامد در آن حل گردد. محلول حاصل چون كدر است آن را مدتي در بسته نگهداريد تا مواد معلق آن ته نشين گردد سپس آن را صاف كنيد. محلول حاصل صاف شده بايد زلال و بي رنگ باشد و رنگ كاغذ تورنسل (لاكموس ) و ليتموس را آبي و رنگ فنل فتالئين را تغيير ندهد. چگالي محلول صاف شده بايستي بين 1/232و 1/237گرم در ميلي ليتر باشد. در صورتي كه مخلوط را در حمام آب گرم به مدت چند ساعت حرارت دهند، بديهي است سرعت حلاليت اكسيد سرب افزايش يافته و از اين طريق مي توان محلول استات سرب قليايي را زودتر تهيه كرد. در اين روش بايد مخلوط را در حين حرارت دادن بهم زد.

آن را در گنجايه دربسته به مدت يك روز به حال خود گذاشته و آن را صاف كنيد. در صورت لزوم قبل از صاف كردن بايستي آب تبخير شده را به مخلوط اضافه كرد.

در سال 1978ايكوسا توصيه نمود كه غلظت سرب (به صورت اكسيد سرب Pbo) در محلولهاي استات سرب قليايي بايستي برابر با مقادير زير باشد:

مقدار سرب كل = 5 ± 205گرم در 1000دسي متر مكعب

مقدار سرب قليايي = 0/5 ± 36درصد سرب كل

-2-3-1-9محلولهاي رقيق شده استات سرب قليايي :

محلول الف - 150ميلي ليتر از محلول استات سرب قليايي را با 850ميلي ليتر آب چكيده مخلوط كنيد.

محلول ب - 25متر مكعب از محلول استات سرب قليايي را با 975ميلي ليتر آب چكيده مخلوط كنيد.

-4-1-9روش كار:

0/002 ± 26گرم شكر را بكشيد و با تقريبأ 60ميلي ليتر آب چكيده به يك بالن اندازه دار 100 ميلي ليتري (با نوسان 0/2 ± ميلي ليتر) منتقل كنيد.

شكر را بدون حرارت دادن حل كنيد و در صورتي كه احتياج به مواد تصفيه كننده باشد 0/5ميلي ليتر استات سرب قليايي را به محتوي اضافه كنيد، خوب مخلوط كنيد و تا نزديكي خط نشانه بالن را پر كنيد. كف احتمالي را با چند قطره الكل و يا اتر از بين ببريد، سپس بالن را به مدت 15دقيقه در حمام آب گرم با دماي 20±0/2 درجه سلسيوس (اندازه گيري در ساكاريمتر 360درجه اي ) و يا در حمام آب گرم با دماي دستگاه (اندازه گيري در ساكاريمتر كوارتز قرار دهيد).

ديواره داخلي گلوي بالن را با كاغذ صافي خشك كنيد سپس با يك پيپت نوك تيز بالن را دقيقأ به گنج (حجم ) برسانيد.

محتوي بالن را با برگرداندن بالن حداقل 5مرتبه خوب بياميزيد و در صورتي كه از مواد تصفيه كننده استفاده شده باشد آنرا صاف كنيد.

در قيف را بايستي با شيشه ساعت ببنديد و گنج لوله پلاريمتر تميز و خشك را دو مرتبه از محلول پر كنيد و خالي كنيد، سپس لوله پلاريمتر را بدون حباب هوا از محلول پر كنيد و در ساكاريمتر قرار دهيد. در صورت استفاده از ساكاريمتر كوارتز به ازاء هر درجه دماي بالاتر از 20درجه سلسيوس 0/03به عدد خوانده شده بيافزاييد و در صورت دماي كمتر از 20درجه سلسيوس 0/03از عدد خوانده شده كسر كنيد.

در صورت استفاده از ساكاريمتر 360درجه سلسيوس با درجات شكر و استفاده از لوله دو جداره در دماي 20±0/2 درجه سلسيوس از فاكتور تصحيح حرارت صرفنظر مي شود.

يادآوري :

گنج يك بالن را مي توان از طريق توزين دقيق تر از اينكه محلول را تا خط نشانه پر نمود به دست آورد.

جهت اينكار وزن بالن اندازه دار پر شده تا خط نشانه از محلول را در 20درجه سلسيوس تعيين ، سپس وزن خالي بالن را از آن كسر كنيد. در اين صورت وزن محلول بدست مي آيد از جدول ضميمه شماره 2 گنج محلول به عبارت ديگر فاكتور تصحيح را استخراج و آن را به رقم خوانده شده در ساكاريمتر اضافه و يا كسر كنيد.

-2-9تعيين قند انورت به روش انستيتو برلين

اين روش براي تعيين قند انورت كمتر از 10درصد 9 در مجاورت ساكارز زياد اعمال مي شود.

-1-2-9اساس روش :

احيا كنندگي با استفاده از محلولهاي قليايي نمكهاي مركب مس دو ظرفيتي

-2-2-9وسايل لازم :

-بورت با ظرفيت 50ميلي ليتر (حتي الامكان اتوماتيك ) و براي يد با شيشه قهوه اي .

-بشر شيشه اي با ظرفيت 50ميلي ليتر.

-ارلن ماير دهان باريك با ظرفيت 300ميلي ليتر.

-بالن اندازه دار با ظرفيت 100ميلي ليتر.

-پي پت يا ظرفيت 10ميلي ليتر.

-استوانه مدرج باظرفيت 100ميلي ليتر.

-پي پت با ظرفيت 5ميلي ليتر.

-شيشه ساعت .

-سه پايه با گيرههاي لازم .

-حمام آب جوش (با ظرفيت 10ليتر).

-صافي غشايي با بزرگي منافذ 0/45ميكرومتر.

-3-2-9واكنشگرها:

-اسيد استيك 96درصد.

-تارتارات مضاعف سديم و پتاسيم .

-سولفات مس 5آبه .

-كربنات سديم بدون آب .

-اسيد استيك تقريبأ 5نرمال :

براي تهيه آن 300ميلي ليتر اسيد استيك 96درصد را با آب چكيده تا گنج 1000ميلي ليتر رقيق كنيد.

-اسيد استيك تقريبأ يك نرمال :

براي تهيه آن 60ميلي ليتر اسيد استيك 96درصد را با آب چكيده تا گنج 1000ميلي ليتر رقيق كنيد.

-محلول يد نرمال :

براي تهيه آن 1000ميلي ليتر محول 0/1نرمال يد را با آب چكيده به گنج 3000ميلي ليتر برسانيد. به عبارت ديگر آن را با 2000ميلي ليتر آب چكيده رقيق نمائيد. و يا 20گرم يدور پتاسيم را كه بايستي كاملا خالص باشد در مقدار كمي آب چكيده مثلا 20ميلي ليتر حل كنيد سپس به آن مقدار 4/25گرم يد خالص اضافه كنيد خوب آن را حل نمائيد. سپس آن را وارد يك بالن يك ليتري كرده با آب چكيده به گنج برسانيد. براي آگاهي از روش كنترل و تعيين ضريب به بخش ب همين قسمت رجوع شود.

محلول مولر:

براي تهيه آن 35گرم سولفات مس متبلور را در 400ميلي ليتر آب چكيده داغ حل كنيد. در گنجايه ديگر 173گرم تارتارات مضاعف سديم و پتاسيم و 68گرم كربنات سديم را در 500ميلي ليتر آب چكيده داغ حل نمائيد.

بعد از سرد شدن هر دو محلول را در يك بالن يك ليتري با يكديگر بياميزيد و بالن را تا خط نشانه با آب چكيده پر كنيد.

به محتوي بالن 2گرم زغال حيواني بياميزيد و بعد از بهم زدن چندين ساعت آن را در محلي گذاشته سپس آن را با صافي غشايي 10 صاف كنيد. در صورت وجود كمي اكسيد مس آن را بوسيله فيلتراسيون مجدد جدا كنيد.

PH محلول بايستي كنترل و برابر 10/2باشد.

- محلول كربنات سديم تقريبأ يك نرمال :

براي تهيه آن 53گرم كربنات سديم را در آب چكيده حل كرده و گنج آن را به 1000ميلي ليتر برسانيد.

- محلول تيوسولفات سديم نرمال :

براي تهيه آن 1000ميلي ليتر از محلول 0/1نرمال تيو سولفات سديم را با آب چكيده به گنج 3000 ميلي ليتر برسانيد. به عبارت ديگر آن را با 2000ميلي ليتر آب چكيده رقيق نمائيد. و يا 8/27گرم تيوسولفات سديم را كه بايستي كاملا ناب باشد را با مقداري آب چكيده وارد يك بالن يك ليتري كرده قبل از به گنج رساندن 3ميلي ليتر محلول نرمال هيدروكسيد سديم جهت پايدار كردن محلول به آن اضافه كنيد. براي آگاهي از روش كنترل و تعيين ضريب (فاكتور) به بخش ج همين قسمت رجوع شود.

- محلول فنل فتالئين :

براي تهيه آن 100ميلي گرم فنل فتالئين را در 100ميلي ليتر اتانول حل كنيد (تغيير رنگ در PH = 8/2 صورت مي گيرد).

- اسيد كلريدريك تقريبأ 2نرمال .

- محلول نشاسته :

براي تهيه آن يك گرم نشاسته را در 100ميلي ليتر محلول كلرور سديم اشباع حل كرده آن را مدت كوتاهي جهت صاف شدن بجوشانيد.

-4-2-9روش كار و ارزشيابي :

در اين روش سه نوع آزمايش گرم ، سرد و شاهد اعمال مي گردد. بديهي است كه در اينجا هم فاكتور تصحيح براي ساكارز در نتيجه آزمايش ملحوظ مي گردد.

- روش گرم :

نمونه مورد آزمايش را كه حداكثر 28ميلي گرم و حداقل 10ميلي گرم قند وارو بايد داشته باشد در يك ارلن ماير دهان باريك با ظرفيت 300ميلي ليتر با قدري آب چكيده رقيق و حل كنيد. نمونه هاي قليائي را با اسيداستيك يك نرمال و نمونه هاي اسيدي را با محلول كربنات سديم يك نرمال در مجاورت فنل فتالئين خنثي كنيد. گنج محلول حاصل را با استفاده از يك استوانه مدرج با آب چكيد به 100ميلي ليتر برسانيد بوسيله پيپت 10ميلي ليتر محلول مولر را به آن اضافه نماييد بعد از مخلوط كردن (بوسيله چرخاندن ارلن ماير) به مدت ده دقيقه و ±5 ثانيه مخلوط را در حمام آب جوش آويزان كنيد. بايد دقت نمود كه با قرار دادن ارلن ماير در حمام ، آب از جوشيدن باز نايستد. ارلن ماير را بايد در حمام طوري آويزان كرد كه سطح آب حمام دو سانتيمتر بالاتر از سطح مايع در ارلن ماير باشد. بعد از حرارت دادن در ارلن ماير را بوسيله يك بشر با ظرفيت 50ميلي ليتر بپوشانيد و زير شير آب آن را سرد كنيد. بايد توجه نمود كه محتوي ارلن ماير نبايستي تكان بخورد، در غير اينصورت در اثر جذب اكسيژن موجود در هوا قسمتي از رسوب اكسيد مس دوباره حل مي شود. به محتوي ارلن ماير مقداري محلول يد نرمال ( 20تا 40ميلي ليتر) به آن اضافه نمائيد سپس بوسيله چرخاندن ارلن ماير رسوب اكسيد مس را حل كنيد و محلول يد اضافي را از طريق تيتراسيون با محلول تيتراسيون با محلول تيوسولفات سديم نرمال تعيين كنيد. كمي قبل از پايان تيتراسيون 1تا 2ميلي ليتر محلول نشاسته به محتوي ارلن ماير اضافه كنيد و عمل تيتراسيون را تا زائل شدن رنگ آبي معرف ادامه دهيد. در تمام تيتراسيونها را تا زائل شدن رنگ آبي معرف ادامه دهيد. در تمام تيتراسيونها بايستي فاكتورهاي محلولهاي يد و تيوسولفات سديم را در نظر گرفت (بند ب و ج .

- آزمايش سرد:

طرز آزمايش سرد شبيه آزمايش گرم است با اين تفاوت كه در اينجا نمونه را بدون اينكه حرارت دهند با محلول مولر مخلوط كرده و قبل از اضافه كردن اسيد استيك به مدت 10دقيقه در حرارت محيط كار (20 تا 25درجه سلسيوس ) بگذاريد و سپس طبق آزمايش روش گرم تيتر كنيد.

- آزمايش تهي :

در آزمايش شاهد بجاي نمونه از 100ميلي ليتر آب چكيده استفاده كنيد. طرز عمل شبيه آزمايش گرم مي باشد. آزمايش شاهد را معمولا براي كنترل محلول مولر انجام مي دهند و معمولا براي هر محلول مولر كه تازه تهيه مي شود اين آزمايش را يكبار انجام مي دهند براي واكنشگرهاي ناب رقم تصحيح بيشتر از 0/1ميلي ليتر نمي باشد. محلول مولر را بايستي هميشه قبل از مصرف صاف نمود.

-5-2-9ضريب هاي (فاكتورهاي ) تصحيح :

الف : ضريب تصحيح ساكارز

با ملحوظ نمودن ضريب تصحيح ساكارز اثر احيائي ساكارز را در شرايط فوق مي توان خنثي نمود. در مقابل يك گرم ساكارز 0/2ميلي ليتر محلول يد مصرف مي شود. بديهي است كه در مقابل ساكارز بيشتر مقدار يد مصرفي به همان نسبت تغيير مي كند و براي هر غلظت مقدار يد مصرفي بايد محاسبه نمود. بعد از كم كردن يد مصرفي در آزمايش سرد و آزمايش شاهد از مقدار يد مصرفي در آزمايش گرم و تأثير ضريب تصحيح ساكارز، يك ميلي ليتر محلول يد نرمال مصرفي برابر است با يك ميلي ليتر قند وارو در مقدار نمونه وزن شده :


كه در آن :

w1 = درصد قند وارو.

= Vمقدار محلول يد مصرفي بعد از كم كردن نتايج آزمايش سرد و شاهد و تأثير ضريب تصحيح ساكارز (به ميلي ليتر).

= mوزن نمونه (گرم ).

نتايج آزمايشها را معمولا در آزمايشهاي مقايسه اي فرايند به نسبت صد قسمت ساكارز يا صد قسمت ماده خشك محاسبه و عرضه نماييد.

ب : ضريب تصحيح محلول يد نرمال :

اين محلول را بايد با محلول نرمال تيوسولفات سديم يا هيپو سولفيت سديم (Na2S2O3) به طريق زير بازرسي كنيد. 25ميلي ليتر يد را بوسيله پيپت به ارلن ماير با ظرفيت 300ميلي ليتر منتقل كرده بعد از اضافه كردن 5ميلي ليتر اسيد استيك 5نرمال با محلول تيو سولفات سديم نرمال تا از بين رفتن رنگ معرف (نشاسته ) تيتر كنيد.

ضريب تصحيح محلول يد طبق رابطه زير محاسبه مي شود.


كه در آن :

F1 = ضريب تصحيح محلول يد.

= Vمقدار تيوسولفات سديم مصرفي به ميلي ليتر.

= Fفاكتور محلول تيوسولفات سديم .

ج : ضريب تصحيح محلول تيوسولفات سديم نرمال :

اين محلول بايستي با 0/1نرمال يدات پتاسيم تنظيم گردد.

2گرم يدور پتاسيم (KI) را در 10ميلي ليتر آب چكيده حل كنيد و با 5ميلي ليتر اسيد كلريدريك 2 نرمال و 10ميلي ليتر يدات پتاسيم 0/1نرمال در يك ارلن ماير بياميزيد. در ارلن ماير را با يك شيشه ساعت بپوشانيد و به مدت 30دقيقه در تاريكي قرار دهيد سپس تيوسولفات سديم نرمال تا از بين رفتن رنگ معرف نشاسته تيتر كنيد.

ضريب تصحيح محلول تيوسولفات سديم نرمال را طبق رابطه زير محاسبه نمائيد:


كه در اين رابطه :

= Fضريب تصحيح محلول تيو سولفات سديم .

= Vمقدار تيو سولفات مصرفي به ميلي ليتر.

مثال :

وزن نمونه 10 گرم m

مقدار ساكارز در نمونه 10 گرم


-3-9انيدريد سولفورو :

-1-3-9اساس روش :

اندازه گيري انيدريد سولفورو از طريق تغيير رنگ توسط معرف و بكارگيري دستگاه فتومتر طول موج 560نانومتر و استفاده از منحني استاندارد.

-2-3-9وسايل لازم :

- ترازوي حساس آزمايشگاهي .

- منبع حرارتي .

- نورسنج (فتومتر) با طول موج 560نانومتر.

- ويبراتور (لرزاننده ).

- بورت 10ميلي ليتري مدرج به اجزاء 0/05ميلي ليتر.

- ارلن ماير دردار 50ميلي ليتري .

- نمايه (كووت ) به قطر 10ميلي ليتر.

- بالنهاي 100و 1000ميلي ليتري .

- پي پت 1و 2و 5و 10ميلي ليتري همراه با دمنده .11

- استوانه مدرج 100ميلي ليتري .

-3-3-9واكنشگرهاي لازم :

- سولفيت دو سديمي 7آبه 12 7H2O و Na2SO3

- فرم آلدئيد 40درصد.

- محلول فرم آلدئيد 2گرم در 1000ميلي ليتر.

براي تهيه محلول فوق 5ميلي ليتر از محلول فرم آلدئيد 40درصد را در يك بالن 1000ميلي ليتري با آب چكيده به گنج برسانيد.

- محلول يد نرمال :

براي تهيه آن به بخش آزمايش قند وارو (بند 2-9) بازگشت شود.

- محلولهاي هيدروكسيد سديم تقريبأ 0/1مولار و تقريبأ 0/004مولار.

- اسيد ارتوفسفريك با وزن مخصوص 1/75گرم در ميلي ليتر.

شناساگر رنگي پاراروزانيلين (پارافوكسين ) هيدروكلريد C19H18N3CL و يا رزانلين (فوكسين ) هيدروكلريد C20H20N3CL كه اين مواد بايد كاملا ناب باشند.

براي تهيه آن يك گرم شناساگر رنگي را در 100ميلي ليتر آب چكيده بياميزيد و در 50درجه سلسيوس گرم كنيد آنقدر تكان دهيد تا كاملا خنك شود (دستگاه لرزاننده ) سپس آنرا براي مدت 48ساعت به حال خود بگذاريد گاهگاهي تكان دهيد و توسط كاغذ صافي صاف كنيد.

4سانتيمتر مكعب از محلول صاف شده را با 6سانتيمتر مكعب اسيد كلريدريك داراي چگالي 1/19در ميلي ليتر بياميزيد.

سپس با آب چكيده به گنج 100ميلي ليتر برسانيد. پس از خاتمه رنگ بري (تقريبأ يك ساعت ) مي توان از شناساگر استفاده كرد.

ساكارز بدون سولفيت

براي تهيه آن از طريق حل كردن شكر تصفيه شده در آب چكيده اي كه 40درجه سلسيوس حرارت داشته باشد يك محلول 70درصد شكر تهيه نمائيد.

بعد از سرد شدن محلول به آن آنقدر از محلول 10درصد كربنات سديم اضافه كنيد تا PH محلول به 8 برسد. آنگاه محلول را از طريق يك صافي شيشه اي با منافذ 90-100ميكرومتر صاف كنيد. سپس ضمن بهم زدن شديد كم كم الكل اتيليك ناب (بدون آب ) بيافزاييد تا نسبت آب به الكل 30به 70برسد. محلول بدست آمده صاف و يا كمي كدر است .

محلول را 15ساعت ديگر بهم بزنيد سپس سانتريفوژ بكنيد. شكر جدا شده پس از سانتريفوژ را با الكل 70درصد خوب بشوئيد و در هواي آزاد بخشكانيد. اين شكر را بايد حداقل يكبار ديگر بشكلي كه در فوق آورده شده مجددا متبلور نمود. در اين حالت بهره (راندمان ) شكر بين 50تا 60درصد است .

- محلول ساكارز بدون سولفيت :

براي تهيه آن 100گرم ساكارز بدون سولفيت بالا را در محلول 0/004مولار هيدروكسيد سديم حل كنيد و گنج آن را به 1000ميلي ليتر برسانيد.

- اسيد كلريدريك با چگالي 1/19گرم در ميلي ليتر

- روش تهيه محلول استاندارد سولفيت (آزمايش مقدماتي

500ميلي گرم سولفيت دو سديمي 7آبه (Na2SO3, 7H2O) را با محلول ساكارز بدون سولفيت به گنج 100ميلي ليتر برسانيد. براي تعيين دقيق مقدار سولفيت 5ميلي ليتر از محلول را با حدود 100ميلي ليتر آب چكيده رقيق كرده و 3قطره اسيد ارتو فسفريك و يك ميلي ليتر محلول نشاسته به آن بيافزاييد و در مقابل يد نرمال تا تغيير رنگ شناساگر بسنجيد هر ميلي ليتر از محلول يد نرمال معادل 1/068ميلي گرم SO2 مي باشد.

-4-3-9روش تهيه محلول مادر:

حال يك محلول سولفيت را تهيه كنيد كه دقيقأ در 100ميلي ليتر محلول ساكارز 100ميلي گرم SO2 موجود باشد.

مقدار سولفيت را از طريق فرمول زير مي توان محاسبه نمود:


كه در آن :

= mمقدار وزن سولفيت دو سديمي 7آبه به ميلي گرم (تقريبأ 100ميلي گرم SO2)

= vمحلول يد مصرف شده به ميلي ليتر (آزمايش مقدماتي ).

براي تهيه 100ميلي ليتر ساكارز داراي سولفيت كه در 100ميلي ليتر آن 100ميلي گرم SO2 موجود باشد بايد mميلي گرم سولفيت دو سديمي 7آبه را به دقت كشيد و در يك بالن اندازه دار 100ميلي ليتري با محلول ساكارز بدون سولفيت حل كنيد و به گنج برسانيد. هر ميلي ليتر اين محلول داراي يك ميلي گرم يا 1000ميكروگرم SO2 مي باشد.

براي تهيه محلول مادر، از اين محلول 5ميلي ليتر برداريد با محلول ساكارز بدون سولفيت به گنج 100 ميلي ليتر برسانيد (محلول مادر). يك ميلي ليتر محلول مادر برابر است با 50ميكروگرم SO2

- روش تهيه محلول استاندارد:

از محلول مادر به ترتيب 1و 2و 3و 4و 5و 6به وسيله پي پت برداشته و هر بار هر يك از محلولهاي فوق را با 4ميلي ليتر از محلول 0/1مولار هيدروكسيد سديم مخلوط كرده و هر يك را به طور جداگانه به وسيله محلول ساكارز به گنج 100ميلي ليتر برسانيد.

10ميلي ليتر اين محلول استاندارد برابر با 5و 10و 15و 20و 25و 30ميكروگرم SO2 مي باشد.

-5-3-9روش كار:

20گرم شكر را دقيقأ كشيده در يك بالن اندازه دار 100ميلي ليتري بريزيد سپس در مقداري آب چكيده حل نموده . پس از اضافه نمودن 4ميلي ليتر هيدروكسيد سديم 0/1مولار با آب چكيده به گنج برسانيد و آن را تكان دهيد.

10ميلي ليتر از اين محلول را در يك ارلن ماير با 2ميلي ليتر شناساگر آماده شده و 2ميلي ليتر محلول فرم آلدئيد بيافزاييد و خوب تكان دهيد. بعد از 30دقيقه شدت كاهش نوري (خاموشي 13) اين محلول را در يك كووت 10ميلي متري در طول موج 560 نانومتر بخوانيد.

براي ترسيم منحني استاندارد 10سانتيمتر مكعب از هر يك از 6محلول استاندارد تهيه شده را نظر آنچه در فوق آورده شده است با محلول رنگي و محلول فرم آلدئيد مخلوط كرده خاموشي هر يك را اندازه گيري كنيد. از هر يك از خاموشيهاي اندازه گيري شده بايستي رقم خاموشي را كه از آزمايش تهي بدست مي آيد از آن كسر كنيد. در اين آزمايش تهي بجاي محلول شكر فقط از آب چكيده استفاده كنيد.

-6-3-9محاسبه :

از روي منحني استاندارد و با درنظر گرفتن رقت محلول آزمايش مقدار SO2 را محاسبه نمائيد. براي 20 گرم شكر فرمول زير را صادق است :

WSO2 = 0/5C

كه در آن :

= WSO2 مقدار سولفيت بر حسب SO2 در شكر (ميلي گرم به كيلوگرم ).

= Cرقم خوانده شده از طريق منحني مقايسه اي استاندارد (بر حسب ميكروگرم بر 10ميلي ليتر) نحوه محاسبه ضريب تبديل سولفيد به سولفات (SO2 -> SO3) برابر است با .1/25

يادآوري : در صورتيكه مقدار SO2 در نمونه كمتر از 2ميلي گرم در كيلوگرم باشد (مي توان 40گرم نمونه را بكار برد كه در اين صورت رقم ضريب تصحيح 0/5در فرمول (WSO2 = 0/5C) 0/25خواهد بود.

و در حاليكه مقدار SO2 بيش از 15ميلي گرم در كيلوگرم باشد آنوقت بايد قبل از اضافه كردن محلول شناساگر رنگي به محلول مورد آزمايش محلول را يك به يك و يا بيشتر با محلول ساكارزي كه بدون سولفيت باشد رقيق نمود كه در چنين حالتي ضريب تصحيح عدد يك و يا متناسب با رقيق كردن محلول عدد بيشتري خواهد بود.

-4-9رطوبت (كسري وزن در اثر خشك كردن )

-1-4-9اساس روش :

خشك كردن در گرمخانه تا ثابت شدن وزن .

-2-4-9وسايل لازم :

- گرمخانه (اتو).

- خشك كن (دسيكاتور).

- گنجايه توزين دردار از جنس مواد غير قابل تحليل (آلومينيم و يا شيشه ).

- ترازو با حساسيت 0/1ميلي گرم .

-3-4-9آماده كردن نمونه :

قبل از آزمايش شكر را خوب بياميزيد و آن را در گنجايه در بسته نگهداري نماييد.

-5-4-9روش آزمون :

ميزان رطوبت از طريق توزين (گراويمتري 14) تعيين مي شود. گنجايه توزين بايد قبلا تا وزن ثابت خشك كرد حداقل 20گرم شكر را به يك گنجايه توزين آلومينيومي دردار كه قبلا خشك و توزين گرديده است و يا به يك گنجايه شيشه اي سر سمباه اي دردار منتقل كرده و وزن آن را به وسيله ترازوي آزمايشگاهي با حساسيت 0/1ميلي گرم دقيقأ تعيين كنيد. اندازه قطر گنجايه مذكور را بايستي طوري انتخاب كنيد كه ضخامت قشر شكر از يك سانتيمتر تجاوز نكند. لذا بايد براي 20گرم نمونه ارتفاع گنجايه 35ميلي متر و قطر گنجايه حداقل 65ميلي متر باشد. نمونه را تا رسيدن به وزن ثابت در دماي 105درجه سلسيوس در گرمخانه قرار دهيد. در حين خشك شدن در گنجايه بايستي برداشته شود. پس از مدت مذكور و خشك شدن در گنجايه را گذاشته و آن را براي سرد شدن و رساندن به دماي محيط درخشك كن به مدت 30دقيقه قرار دهيد. قبلا در گنجايه را مختصري بلند كرده و دوباره به جاي خود قرار دهيد و سپس وزن آن را تعيين كنيد. بعد از توزين مجددا به مدت يك ساعت قرار دهيد. پس از قرار دادن و سرد كردن آن را مجددا توزين نمائيد. اين عمل را آنقدر ادامه دهيد تا اختلاف بين دو توزين از يك دهم درصد تجاوز ننمايد. براي خشك كردن تا وزن ثابت به طور تقريبي زمانهاي زير لازم مي باشد :

- گرمخانه هايي كه با هواي داغ كار مي كنند بين 2 تا 3 ساعت

- گرمخانه هايي كه علاوه بر حرارت مجهز به دستگاه خلاء نيز مي باشند. حدود 4ساعت .

- گرمخانه معمولي بين 4تا 6ساعت .

-6-4-9محاسبه :


كه در آن :

WW = درصد رطوبت (كسري وزن ).

= m1 وزن گنجايه و نمونه به گرم قبل از خشك كردن .

= m2 وزن گنجايه و نمونه به گرم بعد از خشك كردن .

= m1 وزن گنجايه خالي به گرم .

-5-9فلزات :

-1-5-9ارسنيك :

به استاندارد ملي ايران به شماره 4402(اندازه گيري ارسنيك در شكر سفيد به روش اسپكتروفتومتري ) مراجعه شود.

-2-5-9مس :

به استاندارد ملي ايران به شماره 4400(اندازه گيري مس در شكر تصفيه شده به روش رنگ سنجي ) مراجعه شود.

-3-5-9آهن :

به استاندارد ملي ايران به شماره 4800(اندازه گيري آهن در شكر تصفيه شده و محلولهاي قندي به روش رنگ سنجي ) مراجعه شود.

-4-5-9سرب :

به استاندارد ملي ايران به شماره 4655(اندازه گيري سرب در شكر تصفيه شده به روش رنگ سنجي ) مراجعه شود.

-6-9ميكروبيولوژي :

به استاندارد ملي ايران به شماره 3544(استاندارد ويژگيها و روش هاي آزمون ميكروبيولوژي شكر و قند مايع ) مراجعه شود.

-7-9خاكستر (به روش ايكومسا

-1-7-9اساس روش :

به روش قابليت هدايت الكتريكي يك محلول كه ميزان آن به مواد تشكيل دهنده خاكستر بستگي نزديك دارد.

-2-7-9وسايل لازم :

دستگاه رافيتومتر يا خاكسترسنج كه صفحه نمايش آن حداقل 0/001درصد خاكستر را نشان دهد.

-3-7-9روش كار:

در اين روش بايد محلولي با 28درصد ماده خشك تهيه نمود. براي اين منظور 31/3گرم شكر را وزن كنيد و در يك بالن دردار 100ميلي ليتري در مقداري آب چكيده 15 حل كنيد بالن را تا نزديكي خط نشانه پر كنيد و دماي آن را به 20درجه سلسيوس برسانيد سپس بالن را به گنج برسانيد و يا اينكه 28گرم شكر را در قدري آب چكيده حل كرده و بعد از اينكه مخلوط را تا وزن 100گرم رقيق كرديد دماي مخلوط را به 20درجه سلسيوس برسانيد.

محتواي بالن را خوب بياميزيد و در 20درجه سلسيوس نمايه (سل ) اندازه گيري دستگاه را چندين مرتبه با آن شسته و سپس رقم روي دستگاه را قرائت و يادداشت كنيد. اندازه گيري بايد آنقدر تكرار شود تا دستگاه رقم ثابتي را نشان دهد. در صورتيكه اندازه گيري در 20درجه سلسيوس انجام نشود بايد رقم خوانده شده را تصحيح كرد.

-4-7-9محاسبه :

الف : در صورتيكه دستگاه اندازه گيري مستقيمأ درصد خاكستر را نشان دهد از فرمول زير استفاده مي گردد.


در حاليكه دستگاه دقيقأ تنظيم و اندازه گيري 20درجه سلسيوس انجام شود رابطه فوق به رابطه زير تبديل مي شود:


ب - در صورتيكه دستگاه اندازه گيري قابليت هدايت الكتريكي را نشان دهد از اين فرمول استفاده كنيد:


كه در آن :

WA =درصد خاكستر شكر.

ft28 =ضريب تصحيح حرارت .

=K28 قابليت هدايت الكتريكي محلول اندازه گيري شده بر حسب ميكروزيمنس بر سانتيمتر
KW =قابليت هدايت الكتريكي آب بر حسب ميكروزيمنس بر سانتيمتر
اگر در اين روش قابليت هدايت الكتريكي محلول بيش از 500ميكروزيمنس بر سانتيمتر باشد (يعني بيش از 0/3درصد خاكستر) در اين صورت بايستي به جاي تهيه محلول با 28درصد ماده خشك محلولي با 5درصد ماده خشك تهيه نمود و فرمول محاسبه را به صورت زير تغيير داد.


هر 0/0018درصد خاكستر كه به وسيله دستگاه رافينومتر يا خاكسترسنج اندازه گيري شده باشد يك نمره مي باشد.

تنظيم دستگاه : براي كنترل دستگاه خاكسترسنج سريع نمايه هاي آن را بدوا با محلولهاي استاندارد الف در حرارت 20درجه سلسيوس آنقدر بشوئيد تا عقربه به جاي ثابت بايستند. محلول استاندارد الف بايستي در دستگاه رقمي معادل 0/587درصد خاكستر به علاوه خاكستر آب مصرفي را نشان دهد. اختلاف قابل قبول ±0/005 درصد است .

براي آزمايش دستگاه رافينومتر بايستي از محصول استاندارد «ب » استفاده شود. عقربه دستگاه در اين مورد بايد عدد 0/0479درصد خاكستر را به علاوه خاكستر آب مصرفي نشان دهد. اختلاف قابل قبول ±0/0005 درصد خواهد بود.

اگر رقم قرائت شده اختلافي داشت كه خارج از حدود مجاز بود ±0/005 در حالت استاندارد الف و ±0/0005 در حالت استاندارد ب ) ضريب اشتباه را معلوم كرده در محاسبات و آزمايشات بعدي پيوسته اين ضريب را ملحوظ و نتايج را تصحيح كنيد.

نحوه محاسبه ضريب اشتباه به قرار زير است :


مثال : درصد خاكستر محلول ب .0/0479

درصد خاكستر آب چكيده .0/0026

درصد رقم واقعي .0/0505

درصد رقم قرائت شده .0/00514

بنابر اين ضرب تصحيح عبارت خواهد بود از:


-5-7-9روش تهيه محلولهاي استاندارد

-1-5-7-9روش تهيه محلول مادر:

مقدار 7/455گرم كلرور پتاسيم (برابر با 0/1مول ) را كه قبلا در 500درجه سلسيوس به منظور بي آب نمودن حرارت داده ايد با مقداري آب چكيده 16 در بالن به حجم 1000ميلي ليتر حل كنيد و سپس آن را در 20درجه سلسيوس به گنج برسانيد.

-2-5-7-9روش تهيه محلول استاندارد الف :

مقدار 25ميلي ليتر از محلول مادر را با پيپت به يك بالن يك ليتري منتقل كنيد و در 20درجه سلسيوس آن را به گنج برسانيد. اين محلول 0/0025مولاركلرور پتاسيم كه محتواي 0/1863گرم كلرور پتاسيم در 20درجه سلسيوس مي باشد. پس از كسر كردن رقم قابليت هدايت الكتريكي ، آب چكيده مصرفي داراي هدايت الكتريكي برابر 326±0/3 ميكروزيمنس مي باشد. (اين رقم در دستگاه خاكستر سنج معادل 0/587درصد خاكستر است ).

-3-5-7-9روش تهيه محلول استاندارد ب :

مقدار 10ميلي ليتر از محلول مادر را با پيپت به بالني به گنج 100ميلي ليتر منتقل و با آب چكيده بالن را به گنج برسانيد.

از اين محلول 0/01مولار مقدار 20ميلي ليتر برداشته و در يك بالن يك ليتري به گنج برسانيد. اين محلول 0/0002مولار كلرور پتاسيم كه محتوي 0/01491گرم كلرور پتاسيم در 20درجه سلسيوس (پس از كسر كردن قابليت هدايت الكتريكي آب چكيده ) داراي هدايت الكتريكي برابر 26/6±0/3 ميكروزيمنس در هر سانتيمتر مي باشد. اين رقم روي درجات را فينومتر معادل 0/0479درصد خاكستر است . محلولهاي استاندارد را مي توان در بطريهاي پلي اتيلن مدتي نگهداري نمود. توصيه مي شود محلول مادر پيوسته در موقع كنترل از نو ساخته شود.

-8-9رنگ در محلول :

-1-8-9اساس روش :

اندازه گيري جذب نور منحصرا در محلولهاي آبكي .

-2-8-9وسايل لازم :

- ارلن ماير با ظرفيت 200الي 300ميلي ليتر

- فيلتر غشائي با منافذ 0/45ميكرومتر

- دستگاه صافي خلاء با گنج 250تا 500ميلي ليتر مانند دستگاه صافي ويت 17 با ارتفاع 16 سانتيمتر.

- دستگاه اسپكتروفتومتر با طول موج 400تا 700نانومتر و يا فتومتر فيلتردار (طول موج 420، 560 نانومتر.

-3-8-9روش آزمون

رنگ محلول شكر را به روش فتومتري در 420نانومتر تعيين كنيد. مقدار 50±0/1 گرم شكر را در يك ارلن ماير دهان گشاد وزن كنيد سپس 50گرم آب چكيده به آن افزوده و آنقدر ارلن ماير را تكان دهيد تا شكر به كلي حل شود. محلول حاصل را از يك فيلتر غشائي (قطره منافذ 0/45ميكرومتر) كه قبلا حداقل به مدت 10دقيقه در آب چكيده خيسانده ايد و روي دستگاه صافي قرار داده ايد صاف كنيد. محلول صاف شده را تكان دهيد پس از اينكه درصد ماده خشك آن را به روش رفراكتومتري معين كرديد، نمايه دستگاه فتومتر (ترجيحأ ضخامت نمايد حداقل 3سانتيمتر باشد) را از آن پر كنيد. براي جلوگيري از لرد بستن بايستي بلافاصله در نمايه را بست ، نمايه مقايسه اي را از آبي كه قبلا از صافي غشائي گذرانده ايد پر كنيد. در دستگاه فتومتر طول موج 420نانومتر و يا فيلتر مناسب آن را تنظيم و سپس در مقايسه با آب كاهش شدت (خاموشي )18 را بسنجيد.

-4-8-9محاسبه :


كه در آن :

FIE420 =رنگ محلول شكر به واحد ايكومسا.

E420 =كاهش شدت نور محلول اندازه گيري در 420نانومتر.

= Lضخامت نمايه به سانتيمتر.

WTS =درصد ماده خشك اندازه گيري شده .

= Pوزن مخصوص محلول اندازه گيري شده به
حاصلضرب رقم Wts × P را مي توان پس از تعيين درصد ماده خشك محلول اندازه گيري شده از طريق رفراكتومتر از جدول شماره يك ضميمه استخراج نمود. هر 7/5ايكومسا در طول موج 420نانومتر معادل يك نمره مي باشد.

-9-9رنگ ظاهري طبق روش انستيتو برانشويگ :

-1-9-9اصول :

اصول تعيين رنگ ظاهري بر مبناي مقايسه نمونه (شكر) با نمونه هاي استاندارد كه از صفر تا 6 درجه بندي شده است مي باشد.

-2-9-9نتيجه :

نتيجه را به صورت واحد رنگ و كسر اعشاري واحد رنگ شماره گذاري كنيد.

-3-9-9وسايل لازم :

رنگهاي استاندارد كه شامل 7نمونه از شماره صفر تا شماره 6رده بندي شده و هر يك در جعبه هاي چهارگوش با پوشش دولا به ابعاد 60×60×28 ميلي متر و غشاي داخلي آبي رنگ قرار دارد19

يادآوري : كليه جعبه هاي مذكور بايد همرنگ باشند تا ايجاد اشتباه نشود.

-4-9-9منبع نور:

منبع نور يك لامپ فلورسنتي 20 است كه در داخل جعبه اي با ابعاد 20×120×50ميلي متر نصب شده است در اين جعبه فاصله چراغ فلورسنت تا محل قرار گرفتن نمونه بايستي 35سانتيمتر باشد، يك نوار تخته اي به عرض حدود 15 سانتيمتر در جلو لامپ مانع از تابش مستقيم نور به چشم آزمايش كننده مي گردد. محل ديد مقابل منبع نور در ارتفاع 35سانتيمتري جعبه هاي شكر قرار دارد. داخل جعبه را به رنگ قهوه اي گردوئي مات رنگ آميزي و كف جعبه را سفيد كنيد.

در موقع آزمايش ديد چشم بايستي هم طراز لامپ قرار گيرد و در هنگام مقايسه نبايستي رنگ و نور خارجي بر روي نمونه منعكس شود.

-5-9-9روش آزمون

شكر را در قوطيهاي مربع شكل كه به رنگ آبي مي باشند (طول و عرض قوطي 60ميلي متر و ارتفاع آن 28ميلي متر) ريخته و سطح شكر در قوطي را مسطح كنيد. بايد توجه نمود كه قوطي نمونه و قوطي شكر استاندارد لب به لب از شكر پر باشند.

رنگ قوطيها بايستي همگي يكنواخت و يكدست باشند در غير اينصورت نتايج اشتباهي بدست خواهد آمد. قوطيهاي گرد براي اينكار مناسب نيستند. جاي نمونه شكر را در مرحله اول با مقايسه با شكرهاي استاندارد تعيين كنيد سپس وقتي كه جاي تقريبي آن را در رديف شكرهاي استاندارد تعيين كرديد با شكرهاي استاندارد مجاور مقايسه كنيد. براي اينكار نمونه را چندين دفعه در طرف چپ و راست نمونه شكر استاندارد قرار دهيد.

از نتايج آزمايش دو نفر كه بدون ارتباط با يكديگر آزمايش را انجام داده اند ميانگين تعيين كنيد. رقم ميانگين را تا 0/1شماره رنگ ارائه دهيد. هر 0/5واحد رنگ ظاهري معادل يك نمره مي باشد.

يادآوري : در مورد دانه هاي كريستال شكر كه با دانه هاي كريستال شكر استاندارد تفاوت دارند بايستي فقط رنگ شكر را نه سايه كريستالها را در نظر گرفت.

امروزه با استفاده از دستگاه سوكروفلكس 21 مي توان با قرار دادن نمونه هاي شكر مورد آزمايش در زير آن، نمره شكر را مستقيمأ از روي صفحه ديجيتال دستگاه قرائت نمود.

-10-9مواد نامحلول در آب شكر سفيد

-1-10-9اساس روش:

ميزان مواد غير محلول را به وسيله صافي غشائي (ممبران) تعيين كنيد.

-2-10-9وسايل لازم:

- ترازوي آزمايشگاهي دقيق.

- گنجايه فولاد زنگ نزن (استينلس استيل).

- دستگاه بهم زدن.

- خشك كن.

- منبع حرارتي.

- صافي غشائي با منافذ 8ميكرومتر و قطر 50ميلي متر و دستگاه آن.

- گرمخانه قابل تنظيم در دماهاي 60و 105درجه سلسيوس.

-3-10-9واكنشگرهاي لازم:

- آلفانفتول

يك گرم آلفانفتول در 100ميلي ليتر اتانول و 10ميلي ليتر اسيد فسفريك

- اسيد فسفريكي 85درصد

- آب سختي گرفته شده سبك از صافي غشائي گذرانده شده

-4-10-9آماده سازي صافي غشائي:

فيلتر غشائي را به مدت 30دقيقه در آب چكيده با دماي 40درجه سلسيوس در آب گرم قرار داده و پس از شستشو با آب چكيده آن را در يك كپسول شيشه اي بگذاريد و به مدت يك ساعت در دماي 60 درجه سلسيوس خشك كنيد. صافي را با دقت 0/1ميلي گرم توزين و وزن آن را يادداشت كنيد (M0)

-5-10-9آماده سازي نمونه:

گنجايه فولاد زنگ نزن را كاملا بشوييد و در آن 1000±1گرم شكر را وزن كنيد سپس در 1500ميلي ليتر آب چكيده داراي دماي 40درجه سلسيوس حل كنيد.

-6-10-9روش كار:

صافي غشائي خشك وزن شده را در دستگاه آن بگذاريد و مرطوب كنيد. محلول شكر گرم را از آن عبور دهيد سپس صافي را با آب چكيده گرم بشوئيد تا در صافي قند باقي نماند. سپس صافي را در كپسول شيشه اي قرار دهيد و به مدت يك ساعت در گرمخانه داراي دماي 103±2درجه سلسيوس بخشكانيد پس از 30دقيقه قرار دادن در خشك كن وزن آن را تعيين كنيد (M1)

ارزشيابي :

ميزان مواد غير محلول از فرمول زير محاسبه مي گردد:

W = M1 – M0

كه در آن:

= Wميزان مواد نامحلول بر حسب ميلي گرم در كيلوگرم.

در صورتيكه W > 20 باشد به جاي 1000گرم نمونه 500گرم توزين و نتيجه را در دو ضرب كنيد.

پيوست


ادامه جدول شماره 1

حاصلضرب وزن مخصوص در ماده خشك













-1براي تعيين مواد نامحلول در آب شكر سفيد به بند 10-9رجوع شود.



-2به روش پلاريمتري بند 1-9تعيين مي شود.



3-Rafinometer



4-Simcns



5-Extinction



6- ICUMSA:Intcrnational Commission For Uniform Methods of Sugar Analysis April 1994



7-Quartering



8-Horn



-9 در غلظت هاي كمتر از 0/02 درصد قند انورت مي توان به استاندارد ملي ايران به شماره... [استاندارد قندهاي كاهنده در قند و شكر با شيوه ا- د – ت-ا ( EDTA) و نايت و آلن (Night ,Allen)] مراجعه نمود.



10-Membran



11-Poire



12-Dinatrium Sulfite Heptahydrate



13-Extinction



14-Gravimetry



-15قابليت هدايت الكتريكي آبمقطر بايستي كمتر از 2ميكروزيمنس بر سانتيمتر باشد.



-16قابليت هدايت آب چكيده بايستي كمتر از 2ميكروزيمنس باشد و خاكستري كمتر از 0/0036درصد را در دستگاه خاكسترسنج نشان دهد.



17-Vit



18-Axtinction



-19 هفت نمونه رنگ استاندارد را مي توان فقط به نشاني زير تهيه نمود.

Institut fUr Landwirtschaftliche Technologie und Zuckerindustrie (33)

Braunschweig Langer Kamp 15 Deutschland.



20-اين لامپ از انواع اسرام W/15 L/25 و يا فيليپس TL/25 W/55 مناسبتر مي باشد

اثر هشت نوع پايه مركبات بر عمر نگهداري ميوه گريپ فروت رقم هاي مارش و رابي رد

عليرضا نژاد علي,رامين علي اكبر*

* دانشکده کشاورزي، دانشگاه صنعتي اصفهان


تاثير هشت نوع پايه مركبات بر كيفيت ميوه پس از برداشت و عمر نگهداري دو رقم گريپ فروت به نامهاي مارش (سفيد) و رابي رد (قرمز) به مدت 5 ماه در سردخانه در دماي 10 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 85 درصد براي ميوه هاي توليدي از درختان 12 ساله، مورد بررسي قرار گرفت. ميوه هاي گريپ فروت كه بر روي پايه هاي: كلئوپاترا، كاريز سيترنج، تروير سيترنج، سوينگل سيترملو، نارنج معمولي، ولكامرا لمون، آمبليكارپا و نارنگي كينگ، پيوند شده بود در مركز تحقيقات كشاورزي دزفول (صفي آباد) مورد آزمايش قرار گرفتند. تاثير رقم، پايه و اثر متقابل بين آنها بر عمر نگهداري ميوه بصورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي، مورد مطالعه قرار گرفت. نتايج نشان داد كه پايه بطور معني داري بر عمر نگهداري ميوه پس از برداشت موثر است و بيشتر شاخص هاي اندازه گيري شده طي مدت نگهداري در انبار تحت تاثير پايه قرار دارند. بدون توجه به تاثير پايه، رقم تاثير زيادي بر عمر نگهداري نداشته و تقريبا هر دو رقم مورد آزمايش تغييرات يكساني نشان داده و در بيشتر موارد اختلافات بين دو رقم از نظر آماري معني دار نبود. پس از پنج ماه نگهداري ميوه در دماي 10oC در سردخانه، درصد فساد ميوه در ميوه هاي پيوند شده بر پايه نارنگي كينگ بسيار زياد ( 5 درصد) ولي كمترين فساد در ميوه هاي توليدي از هر دو رقم بر روي پايه ولكامرا (0.85 درصد) اندازه گيري شد. درصد كاهش وزن ميوه پس از 5 ماه نگهداري در سردخانه در ميوه هاي پيوندي روي پايه كلئوپاترا 15 درصد (بالاترين) و كمترين كاهش وزن در ميوه هاي پيوندي از پايه ولكامرا (6 درصد)، اندازه گيري شد. در پايان مدت نگهداري در انبار، درصد كاهش در ساير شاخص هاي كيفي ميوه از قبيل: حجم عصاره، كل مواد جامد قابل حل، اسيد قابل سنجش و ويتامين C در ميوه هاي حاصل از پايه ولكامرا، بسيار كم در مقايسه با ساير پايه ها، اندازه گيري شد.

صنایع غذایی در هفته ای که گذشت

-برگزاری اولین جلسه ستاد جشنواره علوم و صنایع غذایی ایران و جایزه دکتر هدایت و r&d های برتر
-تطبیق کلیه کالا های ایرانی با شاخص های در خواستی استاندارد عراق
-برگزاری همایش پیشرفت و توسعه علمی کشور در برنامه پنجم
-دیدار رییس سازمان توسع و تجارت پاکستان با دیر کل فراکسیون صنایع غذایی مجلس شورای اسلامی
-برگزاری نمایشگاه تخصصی و بین المللی صنایع نوشیدنی
-تشکیل جلسه کمیته غلات وفراورده های غلات
-پیشنهاد طرح بهبود شرایط کشتار دام و تسریع در تبدیل کشتارگاه های سنتی به صنعتی
-چاره اندشی بری توسعه و حفظ بازار جهانی زعفران
-بحران کیفیت غذا در کشور های در حال توسعه
-بررسی طرح بهبود کیفیت نان
-تعرفه واردات شیر خشک و سایر محصولات لبنی 90 درصد
-رشد 34 درصدی صادرات وکاهش 16 درصدی واردات سیب و مرکبات
-تایید سلامت و بهداشتی بودن محموله وارداتی پرتقال
-بازدید سفیر کشور کرواسی از کارخانه رب نازنین شهد خراسان و سحرخیز در مشهد
و همچنین اعزام هیتی متشکل ازنمایندگان عضو فراکسیون صنایع غذایی مجلش شورای اسلامی، اعضای انجمن علوم و صنایع غذایی ایران و مدیران بخش صنعت غذای ایران برای بازدید ازنمایشگاه غذای حلال در مالزی از 13 تا19 اردیبهش ماه.

از ایران فود نیوز

سلااااااااااااااااااام

من بازم برگشتم

×××اطلاعیه×××

باسلام

با توجه به اینکه انجمن صنابع غذایی سایت علمی دانشجویان ایران را که پر بازدید کننده ترین سایت علمی کشور است مناسب ترین بستر جهت کمک به ارتقا سطح علمی و آموزشی دانشجویان دانشپژوهان وعلاقه مندان به علوم و صنعت غذا میدانم تا اطلاع ثانویه ادامه ی فعلیت های علمی ، پژوهشی ، مباحث و مقالات مرتبط و در خواست مقالات را در این سایت دنبال کنید...

از همه ی شما عزیزان دعوت مینمایم تا با عضویت رایگان  (کمتراز۱دقیقه) که امکان آن در این سایت فراهم گردیده و همکاری با بخش صنایع غذایی دست در دست یکدیگر گامی موثر در جهت نیل به اهداف فوق برداریم

مدیر اولین وب تخصصی صنایع غذایی ایران

پرهام سهولی

جزوات کنکور کاردانی به کارشناسی(شیمی مواد)

تصمیم گرفتم تا جزه های خودمو خلاصه کنم و چیزایی رو که خوندم و باهاشون قبول شدم و بعدنم یه چیزایی بهش اضافه کردم رو تایپ کنم و بزارم هم ثواب داره هم خوبه دیگه یه استفاده ای داره و...
فقط خواهشی که ازتون داشتم اینه که اگه اشکالی تو تایپو و اینا داشت ایراد نگیرید چون نه تایپیستم نه بخدا اینقدر وقت دارم که متنو بازنگری کنم .
خداییش واسه تایپشون کلی وقت میزارم و زحمت میکشم اگه بدون ذکر منبه foodind.blogfa.com جایی کپیش کنین خیلی نامردیه و پیگرد قانونی و نفرین و... داره
راستی منبعش هم جزوه ی استادام+پارسه+مسعود فلاحه
اگرم چیزی به ذهنتون رسید بهش اضافه منید ثواب داره بخدا...

آب:

 60% وزن بدن بوده

سبزیجات بیشترین آب رو دارند

مقایسه:

کاهو(95%)                  گوجه فرنگی(94%)                    هندوانه(93%)     

شیر (87.5%)                                                آب سیب و پرتقال (87%)

نان سفید 25%        آرد گندم12%   شیر خشک 3.5%        شورتنینگ 0%

البته بگم به نظر من دونستن این اعداد مستقیما واسه کنکورتون بدرد نمیخوره ها و مقایسه ی اونا رو بدونین که مثلا کاهو درصد بیشتری نسبت به شیر آب داره این کمکتون میکنه که سوالایی رو که مربوط به خواص آب میشه بتونین جواب بدین مثلا@ کدام ماده ی غدایی هدایت حرارتی بیشری دارد خوب اونی میشه که بیشتر آب داره دیگه.

اکسایش هم مقداری تولید آب میکند

خالص ترین شکل آب طبیعت هم آب باران است

آبی که یون های   Ca mg Fe دارند رو آب سخت میگن که یا1 سختی موقت یا 2سختی دائمه

که اگه املاح سولفات Ca mg Fa))داشت سختی دائم بوده با حرارت رسوب نمیده

و املاح اگر بیکربنات( (Ca mg بود با حرارت رسوب کربنات میده و آب دارای سختی موقته

برای برطرف کردن سختی موقت به آب شیر آهک Ca(oh)2 یا کربنات سدیم میزنند

دلیل بالا بودن خواص کالریک آب نسبت به هیدرید های خانواده ی اکسیژن وجود پل های هیدروژنی بین مولکول های آب است . بهمین دلیل گرمای ویژه و نهان تبخیر آب بالا بوده از آن میتوان به عنوان یک منبع حرارتی استفاده کرد.

افزایش فشار هوا↔افزایش نقطه جوش که تاثیر مواد آلی در این رابطه بیش از مواد معدنی است.

نقطه سه فازی آب Tripple Point  نقطه ایست  در فشار 4.58/hg  و دمایºC +0.01 در این نقطه آب به صورت جامد مایه گاز کنار هم قرار میگیرد که در آن اگر فشار هوای اطراف یخ را به زیر 4.58 رسانده و دما را بالا ببریم یخ مستقیما به بخار تبدیل میشود که این مسئله اساس کار خشک کن های تصعیدیFreez driging  است. @تو تست معمولا نقش دما بیشتر مد نظر است.

Aw  که همون فعالیت آبی یا آب در دستری بوده و مقدارش از قانون رائولت تبعیت میکنه که میگه  aw  نسبت معکوس با تعداد مول های حل شده در آب دارد.

که مقدار آن از یکی از فرمول های زیر بدست می آید:

فشار بخارغذا در دمای a	ERH	N(H2O)
فشار بخار آب خالص در دمای a	100	N(s)+ N(H2O)

 

با کاهش آب در دسترس یا aw  تا زیر 0.6 فساد میکرواورگانیسمی از بین میرود

مایلارد در aw  0.6 تا 0.7 اتفاق می افتد

اتواکسیداسیون در aw<0.2  بیشترین سرعت خود را پیدا کرده و در aw<0.4>0.2 از شدت آن کاسته میشود

پس بهترین   awبرای مواد غذایی 0.2 تا 0.4 است

№:در مورد Thermal Conductivity     مقایسه چنین است:

یخ>آب>چربی>هوا

در مواد غذایی 3 نوع آب وجود دارد:

1-تک لایه-پیوسته-longmuir-متصل-Adsorption Layer:

روی پلیمر های منافذ مویین ماده غذایی وجود داشته دارای اتصالات محکمی با آنها و خودش بوده درغذاهای خشک دارای حدودا 2 تا 3 % آب این آب وجود دارد

حلال ماده غذایی نیست

غیر قابل یخ زدن تا -20 درجه است

به ازای هر 1گرم پروتئین 0.4 گرم از این آب محاسبه میشود

2-آب چند لایه-جذب شیمیایی بافته:

آبی مابین آب تک لایه و آزاد بوده و در لوله های مویین با حرکت به سمت مرکز شیار دیده میشود

3-آب آزاد:

دارای خواص آب معمولی بوده بخاطر مواد حل شده در آن فشار بخار آن پایین است

قابل انجماد و در دسترس میکرواورگانیسم هاست

№:افزایش aw  تاثیر قابل ملاحظه ای در محتوای رطوبتی ندارد

گرد آوری و منبع:

 foodind.blogfa.com

 

 

Belt dryer یا خشک کن نواری

Belt dryer یا خشک کن نواری

چکیده

پنبه دانه(seed cotton) در یک تسمه توری سیمی(wire mesh belt) ، خشک می شود و با جریان رو به پایین هوای گرم شده ، پاک می گردد . جداسازی طبیعی و افتادن زائده ها از نوار(تسمه) ، با تکان دادن توده پنبه دانه بر روی تسمه توری سیمی ، افزایش داده می شود . این تسمه ، توسط چرخاندن نوار بر روی پایه های(support) نامنظم(intermittent) v شکل ، خم می شود(flex) . تسمه ، با برخورد(bump) بست ها(gusset) با غلطک های(roller) زیر تسمه نیز تکان داده می شود . هوا ، از زیر تسمه و بوسیله داک های توسعه داده شده در سراسر محفظه ، خارج می شود . قسمتهای بالایی داک ها ، صفحات اریب هستند تا تفاله(trash) از بالای داک حرکت کند و در قسمت بالا انباشت نشود.

خشک کن نواری : ارجاع متقابل(cross reference) به کاربرد مربوطه

دورنمای اختراع

1 . میدان اختراع

این اختراع به آماده سازی و پاک سازی مواد فیبری و بطور خاص تر ، پنبه دانه مربوط می شود . این اختراع بطور خاص ، از یک تسمه نفوذپذیر در برابر هوا برای پشتیبانی از مواد فیبری استفاده می کندئ و در عین حال ، خشک و پاک نیز می شود . پنبه زن ها(cotton ginner) دارای مهارت عادی در این صنعت می باشند.

2 . توصیف فوت و فن مربوطه

در اوایل 1985 ، بررسی های آزمایشگاهی ، توسط لایرد و بیکر انجام شدند که نشان دادند ، تسمه نقاله توری سیمی می تواند در سیستم خشک کن پنبه استفاده شود.

اولین خشک کن نواری مقیاس کامل ، در سال 1991 ، در آریزونا ، ساخته و تست شد . این خشک کن های نواری ، از یک خشک کن نواری توری سیمی استفاده کردند و دارای پایه پیوسته ای در زیر تسمه بودند . پایه پیوسته شامل یک پایه اریب منفرد در زیر تسمه بود و تسمه نیز ، از درون محفظه با خشک کن جریان نزولی(downdraft) توسعه پیدا کرد که در آن ، هوای خشک گرم شده ، در بالای پنبه وارد می شد و هوای آغشته شده ، از درون پنبه به سمت خروجی های زیر پتنبه ، عبور می کرد . در این حالت ، پایه ها یا تکیه گاهها ، شامل یک تکیه گاه اریب بودند که از یک سمت محفظه به سمت دیگر می رفت . لبه تسمه سیمی ، تحت پشتیبانی بال(flange) پشتیبان بود که در کناره های محفظه ها را ترک می کرد و توسط یک بال به سمت پایین نگه داشته می شد که در بالای بال تکیه گاه ، در طول کناره هایمحفظه ، ادامه پیدا می کند . لوله های اگزوز(exhaust duct) زیر تسمه ، دارای سطح مقطه مدور با ورودی هایی در داخل داک ، در قسمت پایین بودند . دور پایین تسمه توری سیمی ، تحت پشتیبانی قسمت کف محفظه بود و نقاله عرضی یا cross ، در نزدیکی سر ورودی محفظه قرار داشت تا تفاله ای را بردارد که از طریق تسمه پایینی به آن سر حرکت داده می شد که در طول قسمت کف محفظه ، ادامه داشت . تاسیسات دوم در تگزاس در سال 1992 ، نصب شد . تأسیسات تگزاس ، شامل هیچ یک از ویژگیهای اضافی در رابطه با این کاربرد ، نبود.

خلاصه اختراع

1 . سهم پیشرو در صنعت

این کاربرد ، بهبودهای خاصی را نسبت به دو نصب تجربی قبلی ، نشان می دهد . بطور خاص ، بهبودها صورت گرفتند تا تفاله بیشتری ، از ماده فیبری جابجا شده ، جدا شود . این کار با خم کردن نصف در نصف تسمه توری سیمی تغییر یافته ، انجام می شود . خم کردن تسمه ، منج به تکان دادن ماده بر روی تسمه می شود و در نتیجه ، رهاسازی تفاله اضافی ، امکان پذیر خواهد شد.

تسمه ، به قدر کافی خم می شود تا باعث جابجایی مشخص توده بر روی تسمه و بدون به هم زدن توده شود . فعالیت خشک کردن عادی هوای گرم ، این است که هوای گرم شده ، از درون توده ماده جریان پیدا می کند و در اطراف دسته های ماده فیبری این اتفاق نمی افتد . بعنوان مثال ، اگر خم کردن تسمه ، آنقدر شدید است که پنبه دانه ، به دسته های مجزا تقسیم می شود ، در نتیجه ، هوا در اطراف این دسته ها ، جریان پیدا می کند . پنبه دانه ، در صورتی که توده ماده ، با هوای جریان یافته از درون lock ها ، دست نخورده باقی می ماند ، بهتر خشک می شود.

روش برتر مهم برای خمش یا موج دار کردن(undulateing) ، استفاده از تسمه ای است که توده پنبه دانه را بر روی تکیه گاههای v شکل متناوب ، حمل می نماید . این امکان خمش و یا موج دار کردن کافی را می دهد تا تفاله از پنبه دانه ، بدون شکل دادن راههای عبور هوای نامطلوب ، از طریق توده ، رها شود.

همچنین ، تسمه ، توسط غلطک های ضربه گیر(bumper) زیر توده ای خم می شود که تسمه را به سمت بالا در نقاطی خم می کنند که در غیر این صورت ، تسمه مورد نظر ، بین تکیه گاههای متناوب ، به سمت پایین خمیده می شود(sagging) . ضربه گیر تسمه ، محدود می شود تا باعث خمش در پارامترهای بالا گردد.

برای جدا کردن تفاله از تشکیل شدن در بالای لوله های خروجی هوا که زیر تسمه قرار دارند ، قسمتهای بالایی داک های خروجی ، توسط صفحات اریبی شکل داده می شوند که شیب کافی دارند و بدین وسیله ، اجازه می دهند تا تفاله از قسمتهای بالایی سرازیر شود و در بالا انباشت نگردد.

2 . اهداف اختراع

یکی از اهداف این اختراع ، آماده سازی و پاک سازی ماده فیبری است.

هدف دیگر این اختراع ، خشک کردن و پاک کردن پنبه دانه در محفظه خشک کن نواری است.

اهداف دیگر ، رسیدن به موارد بالا با وسایلی است که محکم(sturdy) ، فشرده ، بادوام ، سبک وزن ، ساده ، امن ، موثر ، چندکاره(versatile) ، سازگار از نظر اکولوﮊیکی ، صرفه جویی کننده انرﮊی ، و قابل اعتماد و ارزان باشند و تولید و نصب و به کار اندازی و نگهداری آنها نیز ساده باشد.

اهداف دیگر ، رسیدن به موارد بالا با روشی است که سریع ، چندکاره ، سازگار از نظر اکولوﮊیکی ، صرفه جویی کننده انرﮊی ، موثر ، و ارزان می باشد و نیازی به مهارت بالا نیست تا افراد ، نصب و به کار اندازی و نگهداری را انجام دهند.

طبیعت خاص اخترالع ، همچنین اهداف دیگر ، کاربردها و مزایای آن ، به طور مشخصی از توصیف زیر و از نقشه های ترسیمی ، ظاهر می شوند.

توصیف مختصر نقشه ها

شکل 1 ، نمای اصلی(plan view) بالای اختراع است.

شکل 2 ، نمای برشی(sectional view) محفظه خشک کننده است که بطور قابل توجهی در خط 2-2 از شکل 1 می بینید.

شکل 3 ، نمای برشی محفظه خشک کننده است که بطور قابل توجهی از خط 3-3 شکل 1 گرفته شده است.

شکل 4 ، نمای اصلی تکیه گاههای v شکل است که بطور قابل توجهی از خط 4-4 شکلهای 2 و 3 گرفته شده است.

شکل 5 ، جزئیات یک غلطک طیار(idler) است که بطور قابل توجه در خط 5-5 شکل 2 وجود دارد.

شکل 6 ، جزئیات برشی است که بطور قابل توجهی در خط 6-6 شسکل 5 از بخشی از شکل 2 وجود دارد که سطح مقطع غلطک طیار و لوله اگزوز را نشان می دهد و خمش تسمه را بین تکیه گاههای v شکل مجاور به نمایش می گذارد.

شکل 7 ، جزئیات بخشی از شکل 3 است که یک بال و بال رو به پایین را نشان می دهد.

شکل 8 ، جزئیات شکل 2 است که لبه آویزان یا فلپ(flap) انعطاف پذیر را نشان می دهد.

خمیدگی تسمه در نقشه ها ، به منظور نمایش ، بزرگنمایی شده است.

توصیف جلوه های برتر

ساختار خشک کن نواری ، شامل یک محفظه خشک کن دراز است . محفظه خشک کن ، شامل پلنوم(plenum یا فضای اشغالی) هوای آغشته است که در طول کل قسمت بالای محفظه ادامه پیدا می کند . قسمت پایین پلنوم ، توسط یک سقف مشبک(perforated) شکل داده می شود تا بطور یکنواختی ، هوای آغشته را از پلنوم به داخل محفظه اصلی ، توزیع نماید.

 هوا برای تغذیه شدن به داخل پلنوم ، آغشته می شود(treat) . معمولاً ، هوا با گرمایش نشان داده شده در نقشه ها توسط هیتر ، آغشته خواهد شد . بنابراین ، ماده فیبری ، توسط هوای خشک و گرم ، خشک می گردد . هوای گرم شده ، با داک به پلنوم حمل می شود که به صورت y دوشاخه می شود(bifurcate) . داشتن هوای پراکنده یکنواخت در درون سوراخ های(perforation) داخل محفظه اصلی ، مطلوب است.

این موضوع قابل درک است که هوای تحویلی می تواند برای احتیاط(in the event) ، شامل رطوبت بیش از حد باشد که افزودن رطوبت به ماده فیبری شدیداً خشک ، کاری مطلوبی است . همچنین ، موقعیتهایی هم وجود دارند که انواع دیگر عملیات هوا ممکن است اتفاق بیفتند. هوای صرف شده ، از طریق هدر هوای مصرفی ، عقب کشیده می شود . هدر هوای مصرفی ، به لوله های اگزوز وصل است که در داخل محفظه ، ادامه دارند . هدر هوای مصرفی ، از نظر هوایی(pneumatic) با ورودی فن اگزوز ، ارتباط دارد . این موضوع ، درک شده است که عمیات بهتر ماده فیبری ، در صورتی حاصل می شود که هوای آغشته ، از بالای توده ماده آغشته ، از طریق ماده آغشته و تسمه نفوذپذیر در برابر هوا عقب کشیده شود که توده ماده آغشته را پشتیبانی می کند.

محفظه خشک کن دراز ، دارای یک سر ورودی برای بارگیری ماده فیبری به داخل محفظه است . همچنین ، این محفظه دارای یک سر خروجی نیز است که ماده فیبری ، از محفظه برداشته می شود . تسمه نفوذپذیر در برابر هوا ، به شکل یک تسمه توری سیمی تغییریافته نیم در نیم است که بر روی دو چرخ ، جریان دارد . چرخ محرکه(drive wheel) ، در سراسر محفظه در خروجی ادامه پیدا می کند . این چرخ ، توسط موتور مناسبی کار می کند . چرخ تنظیم پذیر ، در سراسر محفظه در سر ورودی ادامه پیدا می کند . این چرخ ، از آنجایی تنظیم پذیر است که یاتاقان هایی(bearing) که محور(shaft) چرخ تنظیم پذیر را پشتیبانی می کنند ، بر روی صفحاتی نصب می شوند که ممکن است بطور طولی ، در کناره های محفظه دراز ، حرکت داده شوند . افراد ماهر در این صنعت ، درک می کنند که حفظ کشش مناسب در تسمه ، برای انجام تنظیم ، لازم است . چرخ محرکه و چرخ تنظیم پذیر ، به شکل چرخ دنده هایی(sprocket) هستند که در تسکه توری سیمی ، گیر می کنند.

این تسمه ، دارای اجرای بالا است که بر روی آن ، توده ماده آغشته ، قرار داده می شود . اجرا یا دور پایین تسمه ، تحت پشتیبانی کف محفظه است . لوله های اگزوز ، از یک دیوار یا ضلع محفظه به سمت دیگر در زیر دور بالایی و بالای دور پایین ، ادامه پیدا می کنند . سمت قرار گرفته در طول هدر هوای مصرفی ، دارای سوراخ مدوری در هر لوله اگزوز است که از طریق آن ، هوای مصرفی ممکن است از لوله اگزوز به هدر هوای مصرفی کشیده شود که به سمت فن کشیده خواهد شد.

داک های خروجی در سطح مقطع ، پنج ضلعی(pentagon) هستند . هر یک از داک ها ، دارای دو ضلع ، یک کف شکاف دار و یک قسمت بالای مورب ، است . قسمت بالا ، در صورت امکان توسط دو صفحه مورب شکل داده می شود . صفحات مورب ، از مرکز به سمت پایین هر ضلع ، شیب پیدا می کنند . شیب(pitch) دامنه ها و یا صفحات مورب ، به قدر کافی زیاد هستند تا تفاله ، از بالای لوله های اگزوز به پایین بیاید و از لوله های اگزوز به سمت پایین سرازیر شود . نکته مهم این است که نباید اجازه دهیم تا تفاله در قسمتهای بالایی لوله های اگزوز انباشت شود ، از آنجایی که وقتی توده کافی تفاله انباشت شده ، جمع می شود و به پایین نمی افتد ، عملکرد خشک کن متوقف خواهد شد . به نظر می رسد که شیب یک به یک که زاویه میل(inclination) 45 درجه است ، برای اینکه صفحات مورب تفاله روی آنها را به پایین بریزند ، کافی است.

تفاله ای که به پایین می رود ، اساساً از درون دور پایین تسمه سرازیر می شود و به سر ورودی محفظه ، حمل می گردد . نقاله تفاله ، در سراسر سر ورودی محفظه ، امتداد پیدا می کند . این نقاله در زیر کف اصلی محفظه به همان صورت نشان داده شده در نقشه ، قرار داده می شود . یک حمل کننده مته ای(auger) به خوبی کار می کند تا تفاله ای را بردارد که توسط دور پایین تسمه به سر ورودی می رود.

برای حذف تا حد امکان تفاله ای که ممکن است در بالای دور پایین ، باقی بماند ، لیسه(scraper) در نزدیک سر ورودی نصب می شود . لیسه ، بین دور بالا و پایین در موقعیتی نصب می شود که هنگامی که چرخ تنظیم پذیر ، در موقعیت درونی شدیدش قرار دارد ، از آن رها می شود . لیسه ، شامل یک فلپ انعطاف پذیر است که از جنس لاستیک تقویت شده ای است که به یک گیره(clamp) وصل می شود . فلپ ممکن است برای اهداف تنظیم و یا برای ساییدن(wear) ، توسعه داده شود . نقاله در سراسر محفظه به سمت بالای دور پایین تسمه امتداد پیدا می کند و تا حدی در بالای فلپ هم می رود که در نقشه ها مشاهده می نمایید . بنابراین ، این باعث می شود تا تفاله بر روی چرخ تنظیم پذیر ، حمل نشود . گیره ، به یک trash scroll متصل می گردد که برای حرکت عمودی نصب می شود تا کل مجموعه گیره بتواند بالا یا پایین برود.

صفحه یا پلیت ، در سراسر محفظه در بالای نقاله ادامه پیدا می کند و به دو ضلع محفظه وصل می شود . صفحه ، باعث می شود تا تفاله ، در ورودی بر روی چرخ تنظیم پذیر ، نیفتد . این موضوع نیز قابل درک است که وقتی ماده فیبری ، به خشک کن بارگیری می شود ، تفاله قابل توجهی از درون تسمه در آن نقطه ، الک می شود(sift) . پلیت یا صفحه مورد نظر ، باعث می شود تا این تفاله ، چرخ تنظیم پذیر را چرک نکند(foul).

در صورت امکان ، محفظه مورد نظر ، در ماﮊولهای 5 پایی ساخته می شود . اگر محفظه دراز شده عمدتاً دارای طول 25 پایی باشد ، 5 ماﮊول وجود دارند که چفت(bolt) می شوند . هر ماﮊول دارای سقف مشبک بالایی است که در قسمت کف پلنوم هوای آغشته و محفظه اصلی خواهد بود که از محفظه هوای آغشته تا دور بالای تسمه ، ادامه دارد . همچنین هر یک از کناره ها ، دارای بال یا لبه به شکل آهن نبشی(angle iron) است که لبه تسمه را مورد پشتیبانی قرار می دهد . در بالای تسمه ، بال دیگری به نام بال گیره اتصال(hold down) ، بخشی از یک آهن نبشی است که لبه تسمه را از بالا رفتن بر حذر می دارد.

تسمه مورد نظر ، عمدتاً تحت پشتیبانی تکیه گاههای v شکل متناوب است . تکیعه گاههای v شکل ، شامل دو پایه هستند . یکی از آنها از آهن نبشی بال تا تسمه مرکزی ، ادامه پیدا می کند . هر یک از ساق ها ، بطور مناسبی به نبشی ها جوش می خورند(weld) و به تسمه نیز جوش می خورند . هر یک از پایه ها(leg) ، به شکل آهن های نبشی است . نقطه v شکل به سمت سر خروجی محفظه اشاره می کند . تکیه گاههای v شکل ، در حدود 20 اینچی در مرکز ماﮊولهای 5 پایی قرار دارند . یعنی ، 3 تکیه گاه v شکل برای هر ماﮊول وجود دارد . قطعه عرضی(cross piece) مستقیم ، مستقیماً در سراسر محفظه در هر سر هر یک از ماﮊولها ، ادامه پیدا می کند . اگر این محفظه ، پهنایی حدود 4 پا داشته باشد ، پایه ها ، حدود 60 درجه را با کناره های محفظه تشکیل می دهند.

فضایی بین تکیه گاههای v شکل وجود دارد که دور بالایی تسمه ، تنها توسط بال هایی در هر سمت و تسمه مرکزی نیز در وسط ، پشتیبانی می شود . این باعث می شود تا تسمه بین تکیه گاههای v شکل که در شکل 6 می بینید ، خمیده شود . همچنین ، وقتی تسمه در روی تکیه گاههای v شکل دور می زند ، تسمه مورد نظر ، به سمت مرکز می چرخد و نه به سمت کناره ها.

حداقل یک غلطک طیار ، توسط یاتاقان های نصب شده بر روی کناره های ماﮊول ، حرکت داده می شود . محور غلطک های طیار ، فوراً در زیر تسمه مرکزی قرار داده می شود . هر غلطک ، بین 2 تکیه گاه v شکل که در نقشه ها می بینید ، نصب می شود . یک چرخ دندهن ، به محور نزدیک یاتاقان ها در هر سمت وصل می شود و با دور بالای تسمه درگیر می شود و در نتیجه ، توسط آن حرکت می کند . هر یک از محورها دارای بال شعاعی و یا بست اریب متصل به آن است . بست در زمانی در موقعیت عمودی بالای قسمت نوک تکیه گاههای v شکل ، ادامه پیدا می کند . دو بست شعاعی ، در روی هر محور نصب می شوند که یکی بین آهن نبشی بال در هر سمت و تسمه مرکزی نصب می شود و یکی نیز بین بال مخالف و تسمه مرکزی مخالف نصب می شود.وقتی که غلطک طیار ، چرخانده می شود ، بست ها و یا بال ها ، تسمه را به بالا و پایین می برند(bump) و باعث می شوند تا به سمت بالا خم شود.

این موضوع درک می شود که تسمه ، توسط خم کردن نوار از زیر خم می شود و همچنین در زمانی که به تکیه گاههای v شکل متناوب برخورد می کند نیز خم می شود . خمش تسمه ، ماده فیبری را تکان می دهد و به رهاسازی تفاله از ماده فیبری کمک می کند و در نتیجه آن ، به پاکسازی ماده کمک خواهد کرد . تکان دادن ، مانع بسته بندی بیش از حد ماده فیبری از جریان بالا به پایین(downflow) هوای آغشته به سمت پایین ، در درون توده ماده فیبری ، نیز جلوگیری می کند.

نباید توده ماده فیبری را به هم بزنیم ، از آنجایی که این باعث می شود تا هوا بین lock ها و دسته های ماده جریان پیدا کند و از درون خود ماده فیبری ، جریانی اتفاق نمی افتد.

تصویر نشان داده شده در بالا ، تنها یک نمونه است . من ادعا نمی کنم که همه بخشهاو عناصر و یا گامهای توصیف شده را اختراع کرده ام . اصلاحاتی مختلفی می توانند در ساخت ، ماده ، ترتیب ، و عملیات انجام شوند.

توصیف محدود کننده و نقشه های محدود نمونه های خاص بالا ، اشاره نمی کنند که چه خطایی(infringement) در این اختراع وجود دارد ، بلکه یک فرد ماهر را قادر می سازند تا از این اختراع استفاده کند . محدودیتهای اختراع و محدوده های حفاظت اختراع توسط ادعاهای زیر ، اندازه گیری و تعریف می شوند.

آنچه مخترع این خشک کن در باره ی اختراعش میگوید :

1 . فرایند آماده سازی ماده فیبری با

A ) بارگذاری ماده فیبری در یک تسمه نفوذپذیر در برابر هوا و متحرک

B ) کشیدن هوای آغشته ، به پایین از طریق ماده و تسمه

که در این اختراع ، روش بهبود داده شده شامل مراحل زیر است :

C ) پاک سازی مواد

D ) تکان دادن ماده فیبری

E ) خم کردن تسمه

2 . فرایند تعریف شده در ادعای شماره 1 که در آن ، خمش تسمه ، با تحویل یک بالا و پایین رفتن به تسمه از قسمت زیر ، انجام می شود.

3 . فرایند تعریف شده در ادعای شماره 1 که در آن ، خمش تسمه با دور زدن تسمه روی یک تیکه گاه متناوب ، انجام می شود.

4 . یک خشک کن نواری برای خشک کردن ماده فیبری که دارای موارد زیر است:

A ) یک محفظه خشک کن دراز که دارای سر ورودی ماده فیبری و یک سر خروجی ماده فیبری است.

B ) ورودی های هوای عملیات در قسمت بالای محفظه

C ) یک تسمه نفوذپذیر در برابر هوا در محفظه زیر ورودی های هوا که بر روی چرخ محرکه در سر خروجی و چرخ تنظیم پذیر در سر ورودی است.

D ) تسمه ای که دارای یک دور بالا و یک دور پایین است و

E ) خروجی های هوای صرف شده در محفظه زیر تسمه که در آن ، ساختار بهبود داده شده خروجی های هوای صرف شده ، شامل ترکیبی از موارد بالا هستند.

F ) لوله های اگزوز در زیر دور بالایی تسمه که در سراسر محفظه ادامه پیدا می کنند

G ) هر داک که دارای یک شکاف هوای طولی در پایین داک است و

H ) هر داک که دارای یک قسمت بالای شیبدار با شیب کافی است تا مانع انباشت تفاله شود

5 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 4 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) تکیه گاههای v شکل که در سراسر محفظه ، ادامه پیدا می کنند و حداقل تا حدی ، دور بالا و تسمه را پشتیبانی می نمایند.

J ) v اشاره کننده به سمت سر خروجی

K ) تکیه گاههای v شکل که از هم جدا هستند تا تسمه ، بطور متناوب تحت حمایت قرار بگیرد.

6 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای شماره 4 که در آن :

I ) تسمه مذکور ، توری سیمی است.

7 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 4 که بیشتر شامل این موارد می باشد :

I ) غلطک های طیار در زیر دور بالایی تسمه . هر غلطک دارای یک محور است و هر غلطک ، توسط دور بالایی روی محورش می چرخد.

J ) هر یک از غلطک های طیار مذکور که دارای یک بست هستند . بست از غلطک مذکور بیرون می زند که یک بالا و پایین رفتن را به دور بالایی تسمه در زمانی ارائه می دهد که توسط تسمه می چرخد و از طریق آن ، ماده موجود را روی تسمه بالایی تکان می دهد.

8 . خشک کن نواری ، بصورت تعریف شده در ادعای 7 که بیشتر شامل این موارد است :

K ) تسمه مذکور ، یک توری سیمی است و

L ) یک چرخ دنده بر روی هر غلطک طیار قرار دارد و هر چرخ دنده با تسمه درگیر می شود و در نتیجه ، غلطک طیارش را می چرخاند.

9 . خشک کن تسمه ای بصورت تعریف شده در ادعای 4 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) لبه های طولی دور بالایی تسمه ، حداقل تا حدی تحت پشتیبانی بال تکیه گاه در یک سمت محفظه قرار دارند و توسط بال های گیره اتصال روی بخش کناری محفظه ، محدود می شود.

10 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 4 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) یک فلپ انعطاف پذیر که در سراسر محفظه در بالای دور پایینی تسمه ، ادامه پیدا می کند.

J ) فلپ انعطاف پذیر مذکور :

I . در نزدیک چرخ تنظیم پذیر قرار دارد.

Ii . دور از چرخ تنظیم پذیر ، زاویه دارد و

Iii . در تماس با سطح بالایی دور پایینی است و

K ) یک نقاله مته ای که در سراسر محفظه در بالای دور پایینی و تا حدی بالای فلپ انعطاف پذیر ، ادامه پیدا می کند.

11 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای شماره 4 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) دور پایینی تسمه ، تحت پشتیبانی قسمت کف محفظه قرار دارد و

J ) یک نقاله تفاله ، در سراسر قسمت کف نقاله در سر ورودی ، ادامه پیدا می کند.

12 . یک خشک کن نواری برای خشک کردن ماده فیبری که دارای این موارد است :

A ) یک محفظه خشک کن دراز ، که دارای سر ورودی ماده فیبری و سر خروجی ماده فیبری است.

B ) ورودی های هوای عملیات در بالای محفظه.

C ) یک تسمه نفوذپذیر در برابر هوا در محفظه زیر ورودی های هوا که روی یک چرخ محرکه در سر خروجی و یک چرخ تنظیم پذیر در سر ورودی می چرخد.

D ) تسمه ای که دارای یک دور بالایی و یک دور پایینی است و

E ) خروجی های هوای مصرفی در محفظه زیر تسمه که در آن ، ساختار مورد نظر ، بهبود داده می شود.

F ) تکیه گاههای v شکل که در سراسر محفظه ، ادامه پیدا می کنند و حداقل تا حدی ، دور بالا و تسمه را پشتیبانی می نمایند.

G ) v اشاره کننده به سمت سر خروجی

H ) تکیه گاههای v شکل که از هم جدا هستند تا تسمه ، بطور متناوب تحت حمایت قرار بگیرد.

13 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 12 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) غلطک های طیار در زیر دور بالایی تسمه که هر غلطک دارای محوری است و توسط دور بالایی به دور محورش می چرخد.

J ) هر یک از غلطک های طیار مذکور که دارای یک بست هستند . بست از غلطک مذکور بیرون می زند که یک بالا و پایین رفتن را به دور بالایی تسمه در زمانی ارائه می دهد که توسط تسمه می چرخد و از طریق آن ، ماده موجود را روی تسمه بالایی تکان می دهد.

14 . یک خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 13 که بیشتر شامل این موارد است :

K ) تکیه گاههای v شکل مذکور ، در طول محفظه ، فاصله 20 اینچی را نسبت به مرکز دارند و

L ) غلطکهای طیار مذکور ، بین تکیه گاههای v شکل مجاور ، فاصله می اندازند.

15 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 13 که در آن :

K ) تسمه مذکور ، یک توری سیمی است.

16 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 15 که بیشتر شامل این موارد است :

L ) یک چرخ دنده بر روی هر غلطک طیار قرار دارد و هر چرخ دنده با تسمه درگیر می شود و در نتیجه ، غلطک طیارش را می چرخاند.

17 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 12 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) لبه های طولی دور بالایی تسمه ، حداقل تا حدی تحت پشتیبانی بال تکیه گاه در یک سمت محفظه قرار دارند و توسط بال های گیره اتصال روی بخش کناری محفظه ، محدود می شود.

18 . خشک کن نواری بصرت تعریف شده در ادعای 12 که بیشتر شامل این موارد است :

I ) یک دور پایینی تسمه پشتیبانی شده توسط قسمت کف محفظه

J ) یک نقاله تفاله که در قسمت کف محفظه در سر ورودی ، ادامه داده می شود.

19 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 12 که بیشتر شامل این موارد می باشد :

J ) یک فلپ انعطاف پذیر که در سراسر محفظه در بالای دور پایینی تسمه ، ادامه پیدا می کند.

K ) فلپ انعطاف پذیر مذکور :

I . در نزدیک چرخ تنظیم پذیر قرار دارد.

Ii . دور از چرخ تنظیم پذیر ، زاویه دارد و

Iii . در تماس با سطح بالایی دور پایینی است و

L ) یک نقاله مته ای که در سراسر محفظه در بالای دور پایینی و تا حدی بالای فلپ انعطاف پذیر ، ادامه پیدا می کند.

20 . خشک کن نواری بصورت تعریف شده در ادعای 12 که بیشتر شامل این موارد است :

J ) غلطک های طیار در زیر دور بالایی تسمه که هر غلطک دارای محوری است و توسط دور بالایی به دور محورش می چرخد.

K ) هر یک از غلطک های طیار مذکور که دارای یک بست هستند . بست از غلطک مذکور بیرون می زند که یک بالا و پایین رفتن را به دور بالایی تسمه در زمانی ارائه می دهد که توسط تسمه می چرخد و از طریق آن ، ماده موجود را روی تسمه بالایی تکان می دهد.

L ) تکیه گاههای v شکل مذکور ، در طول محفظه ، فاصله 20 اینچی را نسبت به مرکز دارند و

M ) غلطکهای طیار مذکور ، بین تکیه گاههای v شکل مجاور ، فاصله می اندازند.

N ) تسمه مذکور ، یک توری سیمی است.

O ) یک چرخ دنده بر روی هر غلطک طیار قرار دارد و هر چرخ دنده با تسمه درگیر می شود و در نتیجه ، غلطک طیارش را می چرخاند.

P ) لبه های طولی دور بالایی تسمه ، حداقل تا حدی تحت پشتیبانی بال تکیه گاه در یک سمت محفظه قرار دارند و توسط بال های گیره اتصال روی بخش کناری محفظه ، محدود می شود.

Q ) یک دور پایینی تسمه پشتیبانی شده توسط قسمت کف محفظه

R ) یک نقاله تفاله که در قسمت کف محفظه در سر ورودی ، ادامه داده می شود.

S ) یک فلپ انعطاف پذیر که در سراسر محفظه در بالای دور پایینی تسمه ، ادامه پیدا می کند.

T ) فلپ انعطاف پذیر مذکور :

I . در نزدیک چرخ تنظیم پذیر قرار دارد.

Ii . دور از چرخ تنظیم پذیر ، زاویه دارد و

Iii . در تماس با سطح بالایی دور پایینی است و

U ) یک نقاله مته ای که در سراسر محفظه در بالای دور پایینی و تا حدی بالای فلپ انعطاف پذیر ، ادامه پیدا می کند.

V ) لوله های اگزوز در زیر دور بالایی تسمه که در سراسر محفظه ادامه پیدا می کند.

W ) هر داک که دارای یک شکاف هوای طولی در پایین داک است.

X ) هر داک که دارای یک نوک شیبدار با شیب کافی است تا تفاله در آن انباشت نشود و

Y ) داک مذکور که دارای دو صفحه اریب است که نوک شیبدار را با بالاترین نقطه پشته(ridge) شکل می دهد که در مرکز لوله اگزوز قرار دارد.

جمع آوری و منبع در وب: foodind.blogfa.com

ذکر منبع الزامیست

پمپهاي سانتريفوژ در صنعت غذا

مقدمه :

نياز انسان در درجة اول به آب و در درجات بعدي به سيالات ديگر كه او را در توليد ، حركت و ادامة حيات ياري مي كنند ، وي را بر آن داشته كه حركت و انتقال بخش مورد نياز سيالات را در دست گيرد و هر جا كه نياز به حركت سيال از سطح پائين تر به بالاتر يا از محيط كم فشار به محيط پرفشار احساس مي شود ، وجود يك پمپ الزامي است . اين نياز گسترده موجب گستردگي سطح تنوع پمپها چه از لحاظ اساس عملكرد و چه از لحاظ حجم سيالي كه مي توانند جابجا كنند ، گرديده است .

نوعي از پمپها كه بر اساس نيروي گريز از مركز سيال در حال گردش طراحي شده ، پمپ سانتريفوژ است .

اين نوع پمپ داراي كاربردهاي فراواني از قبيل استفاده در آبرساني ، آبياري ، دفع فاضلاب ، كنترل و تغيير مسير سيلابها ، صنايع شيميايي ، صنايع غذايي و اطفاء حريق مي باشد .

به دليل اهميت اين نوع از پمپها ، به شيوة طراحي و اصول محاسبات آنها در كاربردهاي مختلف خواهيم پرداخت .

مشخصه و منحني مشخصه پمپهاي سانتريفوژ

 

مشخصة پمپ

پمپ هاي سانتريفوژتازه ساخته شده در كارخانه براي تعيين ارتفاع آبدهي ، ظرفيت آبدهي ، توان مصرفي و راندمان پمپ و نيز تعيين رابطة بين ارتفاع ، توان و راندمان بر حسب ظرفيت آبدهي پمپ در آزمايشگاه مورد آزمايش قرار مي گيرند .

سازندگان پمپ مشخصات فني پمپهاي سانتريفوژ را بدو گونه در اختيار مشتريان قرار مي دهند.

الف-مشخصات جدولي :

كه در آن مدل پمپ ، قدرت به KW يا  ، قطر دهانه آبدهي به in ، مقدار آبدهي به  بر حسب تغييرات ارتفاع به m و وزن پمپ به kg و غيره در يك سرعت معين و ثابت داده مي شود . در جدول (1-3) مشخصات چند مدل از پمپ سانتريفوژ KSB آورده شده است .

ب-مشخصة ترسيمي :

منحني نمايش تغييرات ارتفاع ، توان و راندمان پمپ بر حسب ظرفيت آبدهي در يك دور معين و ثابت مشخصة ترسيمي يا بطور خلاصه مشخصة پمپ ناميده مي شود .

عملكرد پمپ در شرايط راندمان ماكزيمم ، شرايط بهينه (اپتيمم) ناميده مي‌شود . پمپسايد در شرايطي كار كند كه راندمان ماكزيمم از آن حاصل شود. شرايط بهينه براي پمپ  تقريباً بين ظرفيت آبدهي  ، 12 تا 16 ليتر بر ثانيه با ارتفاع آبدهي 52 تا 44 متر قرار دارد . راندمان پمپ در اين فاصله ماكزيمم و درحدود 65% است . توان مصرفي در اين فاصله از  به  افزايش مي يابد . با بستن تدريجي شير تنظيم مطابق منحني  ارتفاع بالابري افزايش مي يابد و وقتي كه كاملاً بسته شود ارتفاع آن به  خواهد رسيد . فشار معادل اين ارتفاع آسيبي به پمپ و لوله‌ها وارد نمي آورد ، زيرا در اين مورد پروانه آب را با همان فشار در داخل پوسته مي چرخاند . ولي چون تمام انرژي مصرفي به حرارت تبديل مي گردد. نبايد براي مدت زيادي شير تنظيم را بسته نگهداشت .

گاهي هر دو گونة مشخصه ها در يك صفحه به مشتري عرضه مي شود .

مشخصه عمومي پمپ : در مشخصه هاي فوق يادآور شديم كه سرعت
پمپ مقدار ثابت و مشخصي است . گاهي بمنظور تغيير شرايط عمل پمپ سانتريفوژ منحني مشخصة عمومي آن ارائه مي گردد كه در تعيين سرعت لازم براي مقادير مشخص Q و H ، ارتفاع حاصله بوسيله پمپ در سرعت و ظرفيت آبدهي معين با ظرفيت آبدهي پمپ در H و دور n معين بكار مي رود . ظرفيت آبدهي ، ارتفاع و توان پمپ با سرعت پروانه بصورت زير بهم مربوط مي شوند .

(1)     

كه در آن :

 ،  و  به ترتيب ظرفيت آبدهي ، ارتفاع ، توان در سرعت  

 ،  و  به ترتيب ظرفيت آبدهي ، ارتفاع ، توان در سرعت

اين روابط قوانين تناسب پمپ هاي سانتريفوژ را نشان مي دهند . اين قوانين در صورتي صادق است كه سرعت بيش از 20 درصد تغيير نيابد از مطالعة اين نمودار بر مي آيد حصول راندمان 82% در سرعت  در دو نقط امكان پذير است (محل تقاطع منحني طراز  و مشخصة پمپ در سرعت  ) . تغيير ظرفيت‌آبدهي در ارتفاع ثابت يا تغيير ارتفاع آبدهي در ظرفيت ثابت از تغيير سرعت پمپ حاصل خواهد شد . مثلاً در ارتفاع ثابت  ظرفيت آبدهي پمپ از  در  به  در  افزايش خواهد يافت يا در ظرفيت آبدهي ثابت  ارتفاع آبدهي را مي توان از  در سرعت  به  در دور  رساند .

 

نمودار انتخاب پمپ :

گاهي نمودار ديگري بنام نمودار انتخاب پمپ از يك سري و در مدل هاي مختلف در دسترس انتخاب كننده قرار مي گيرد .

مثلاً براي آبدهي  با ارتفاع  مناسب ترين پمپ از اين سري مدل 315-50 است .

 

منحني مشخصات پمپ

در دور ثابت ، دبي پمپ هاي سانتريفوژ با كاهش يافتن ارتفاع ، افزايش خواهد يافت بنابراين توان مصرفي پمپ ، راندمان و  به مقدار دبي بستگي دارد . اين منحني ها با استفاده از دانسيته ويسكوزيتة سينماتيك آب بدست آمده اند. بنابراين در مورد آب بطور مستقيم مي توان از آنها استفاده كرد .

شرايط كار مشخص تعيين مي كند كه از چه پمپي و با چه نوع منحني مشخصات بايد استفاده كرد . درمنحني اي كه شيب تند داشته باشد با تغيير يافتن ارتفاع ، دبي كمتر از منحني اي كه شيب آرام دارد تغيير مي كند . بنابراين منحني اي كه شيب تند داشته باشد از شرايط كنترل بهتري برخوردار است .

 

منحني مشخصات لوله كشي (مشخصات سيستم)

ارتفاع كلي سيستم به ازاي دبي هاي مختلف محاسبه و در يك منحني رسم مي‌شود. اين منحني ازقسمتهاي استاتيك و ديناميك تشكيل يافته است .

قسمت استاتيك تشكيل يافته است از ارتفاع استاتيك كه مستقل از دبي مي‌باشد بعلاوه اختلاف فشار در قسمت ورودي و خروجي سيستم  البته قسمت اخير در سيستم هاي باز وجود ندارد .

قسمت ديناميك تشكيل يافته است از افت فشار كه به نسبت توان دوم دبي افزايش مي يابد . و اختلاف ارتفاع ناشي از سرعت در قسمت ورودي و خروجي سيستم :  

 

نقطة كار پمپ بر روي منحني

نقطة كار پمپ عبارتست از محل تقاطع منحني مشخصات پمپ (منحني QH) و منحني مشخصات لوله كشي ( ) . بنابراين نقطه كار پمپ را تنها به سه طريق مي توان تغيير داد .

الف-تغيير سرعت دوراني

ب-كم كردن قطر پروانه

ج-تغيير دادن مشخصات لوله كشي

انجام دادن هر يك از عمليات فوق نبايد مساله كاويتاسيون را پيش بياورد . تنها طريق عملي براي تغيير دادن مشخصات لوله كشي افزايش دادن اصطكاك سيستم مي باشد (به طور مثال باز كردن يا بستن يك شير و غيره) .

 

مشخصات مكش پمپ

NPSH لازم

پمپ هاي سانتريفوژ تنها در شرايطي بطور رضايتبخش كار خواهند كرد كه مايع مورد پمپاژ در درون پمپ ايجاد بخار نكند . بنابراين فشار در نقطه مبني (مركز پروانه) بايد بيشتر از فشار بخار مايع مورد پمپاژ در همان نقطه باشد .

با ارتفاع دبي صفر  مساوي .

NPSH لازم يكي از مشخصات پمپ مي باشد و در منحني هاي پمپها بر حسب متر نشان داده مي شود . اين عدد معمولاً شامل 5/0 متر ارتفاع اضافي ، بعنوان فاكتور ايمني مي باشد .

 

NPSH موجود

نقطه مبني براي  موجود مركز نازل مكش پمپ است . در پمپ هاي استاندارد با محفظه حلزوني افقي ، مركز نازل مكش و پروانه در يك امتداد
قرار دارند . در شرايطي كه پمپ بالاتر از سطح مايع قرار دارد .  موجود عبارتست از :

از  بعلت كم بودن ارتفاع ناشي از سرعت در مخزن ، مي توان صرفنظر كرد و فرمول بالا بصورت زير در مي آيد :

در شرايطي كه پمپ پائين تر از سطح مايع قرار دارد (شكل 12-3) NPSH موجود عبارتست از :

با در نظر گرفتن شرايط مشابه شكل (11-3) فرمول عملي زير بدست مي آيد :

تغيير مشخصات پمپ

سرعت دوراني

در موتورهاي جريان متناوب a.c. (قفسه سنجابي) سرعت هاي پمپ تقريباً به قرار زير هستند .

در عمل موتورها با سرعت اندكي بيشتر از آنچه كه ذكر شد كار مي كنند و اين مساله را در مرحلة طراحي سيستم مي توان در نظر گرفت . از سرعتهاي ديگر نيز مي توان استفاده كرد و اينكار به وسيلة جعبه دنده يا تسمه عملي مي‌شود .

 

تغيير دادن سرعت دوراني

يك پمپ سانتريفوژ در دورهاي مختلف منحني هاي مختلف دارد . اين منحني‌ها توسط قانون تشابه به همديگر مربوط مي شوند . اگر مقادير  و  ‌  در دور  معلوم باشند در در دور  مقادير فوق عبارت خواهند بود از :

تغيير دور پمپ نقطة كار (ر.ك به بخش 4-3) آنرا نيز تغيير مي دهد . شكل
5-3 منحني QH مختلف را به ازاي دورهاي  و  نشان مي دهد كه هر منحني با منحني مشخصات لوله كشي HA در نقاط  و  قطع شده است.

 

كم كردن قطر پروانه (تراش پروانه)

كم كردن قطر پروانة پمپ هاي سانتريفوژ ، مشخصات پمپ (Q     H و P) را براي هميشه كاهش مي دهد . منحني مشخصات پمپ را به ازاي قطر پروانه هاي مختلف نشان مي دهد .

در تراش پروانه روابط زير بين قطر پروانه D ، ارتفاع و دبي حاكم است :

 

 

 

پمپاژ مايعات با وسيكوزيتة زياد

در دور ثابت ، پمپاژ اينگونه مايعات ، دبي ، ارتفاع كلي و راندمان پمپ را نسبت به آب كاهش مي دهد در حاليكه به توان مصرفي پمپ افزوده مي شود و بهترين نقطه راندمان با دبي كمتر بدست مي آيد .

نقطة كار پمپ براي آب  با مشخصات  و  و  را مي توان با احتساب ضرايب  ،  و  به نقطة كار پمپ براي مايعات با ويسكوزيتة زياد و با مشخصات  ،  و  تبديل كرد .

اين ضرايب تبديل را مي توان در مورد پمپ يك طبقه حلزوني شكل با پروانه راديال ، با سرعت مخصوص  بين 6 تا 45 دور در دقيقه و ويسكوزيتة سينماتيك 1 تا  مورد استفاده قرار داد (ويسكوزيته سينماتيك كمتر از  را مي توان جزو مايعات با ويسكوزيتة كم تلقي كرد و مانند آب با آن رفتار نمود)‌.

 

 

 

روش استفاده از تسمه و پولي براي تغيير دادن مشخصات پمپ

استفاده از تسمه و پولي V شكل ، محدوديتهائي از لحاظ سرعت دوراني پمپ‌ها بوجود ميآورد .

مثال در مورد محاسبات انتخاب تسمه و پولي V شكل :

مشخصات نقطه كار پمپ

موتور

  موتور

الف : محاسبه و انتخاب پمپ با در نظر گرفتن ماكزيمم سرعت دوراني مجاز براي تسمه و پولي V شكل

انتخاب پمپ از روي منحني هاي مشخصات

پمپ اتانرم

ولي استفاده از اين پمپ غيرممكن است چون براي بدست آوردن ارتفاع 53 متر با دوره 2400 از اين پمپ قطر پروانه بايد بيشتر از ماكزيمم قطر پروانة پمپ باشد :‌

بنابراين نمي توان از پمپ فوق استفاده كرد .

پمپ اتانرم

چون دور پمپ  مي باشد و منحني هاي رسم شده براي  مي‌باشند بايد ارتفاع ، دبي و ساير مشخصات را با در نظر گرفتن اين تفاوت دور محاسبه كرد .

بنابراين مي توان از اين پمپ استفاده نمود .

با مراجعه به منحني مشخصات پمپ قطر پروانه 242 ميليمتر خواهد بود و راندمان پمپ  مي شود . توان مصرفي پمپ عبارتست از :

ب: تعيين قطر پولي ها و استفاده از پولي هاي استاندارد .

نسبت انتقال تسمه و پولي عبارتست از :

پولي پمپ :

از پولي با قطر 160 ميليمتر نمي توان استفاده كرد  چون اگر پولي موتور 140 ميليمتر (نزديكترين قطر استاندارد به 160 براي نسبت انتقال فوق) انتخاب شود سرعت پمپ از ماكزيمم سرعت مجاز بيشتر خواهد شد و اگر پولي موتور 125 ميليمتري انتخاب شود دور موتور 2260 خواهد بود كه در آنصورت براي بدست آوردن ارتفاع ودبي موردنظر بايد پروانة پمپ بزرگتر از پروانه استاندارد باشد .

از پولي با قطر 180 ميليمتر روي پمپ بنا به دلايل مشابه فوق نمي توان استفاده كرد (با در نظر گرفتن پولي موتور 140 و 160 ميليمتري) .

پولي با قطر 200 ميليمتر مي تواند مورد استفاده قرار گيرد . براي اينكه با پولي 160 ميليمتري روي موتور ، مشخصات پمپ در محدودة منحني مشخصات باقي خواهد ماند بنابراين :

قطر پولي پمپ

و با در نظر گرفتن نسبت انتقال 1016 : 1 پولي موتور  مي‌شود نزديكترين پولي موتور استاندارد عبارتست از  نسبت انتقال با پولي استاندارد عبارتست از :

دور پمپ با پولي استاندارد  

دور موتور با پولي استاندارد :

 ج : اصلاح كردن مشخصات كار نسبت به شرايط جديد :

چون  بنابراين كاويتاسيون بوجود نمي آيد .

قطر پروانه

راندمان

توان مصرفي

با احتساب 15 درصد ضريب اطمينان

د : محاسبة تعداد تسمه هاي مورد نياز و نيروي قابل استفاده با يك عدد تسمه.

نقطة (1) بر روي شكل                          

نقاط (2) و (3) مربوط به قطر پولي كوچكتر                  

نقطه (4) توان قابل استفاده بوسيلة يك عدد تسمه         

تعداد تسمه هاي مورد نياز        

بنابراين دو عدد تسمة نوع SPA انتخاب مي گردد .

تركيب پمپ ها

تركيب موازي :

هر گاه ظرفيت‌ آبدهي يك پمپ كافي نباشد ، يا آب تاسيسات نسبت به  زمان نياز به تغيير داشته باشد ، مثلاً ، آب مصرفي در عرض روز دو و يا چند برابر شب شود از دو يا چند پمپ بطور موازي استفاده مي شود .

در تركيب موازي پمپ ظرفيت آبدهي آنها در منحني مشخصه با هم جمع مي شود .

وقتي يك پمپ به تنهائي قادر به تامين دبي لازم نيست مي توان از دو يا چند پمپ بطور موازي استفاده كرد . اين پمپ ها ترجيحاً بايد مشابه باشند ( بخاطر تامين راندمان بهتر و كاركرد اقتصاديتر) در شكل هر پمپ با ارتفاع ثابت ، نصف دبي را تامين مي كند .

روش ديگري براي حل اين مساله:

دو عدد پمپ با ارتفاع دبي صفر  مساوي ولي دبي هاي مختلف  كه در نقطه كار B به يك لوله آب مي فرستند .

مجموع  پمپ 1 و  پمپ 11 در ارتفاع كلي H دبي كلي را بدست مي دهد.

تركيب سري :

هر گاه ، ارتفاع آبدهي يك پمپ كافي نباشد ، بجاي يك پمپ از دو يا چند پمپ بطور سري استفاده مي شود . شكل (23-3) تركيب دو پمپ سري را نشان مي‌دهد . در تركيب سري پمپ ها ارتفاع ابدهي آنها در منحني مشخصه با هم جمع مي‌شود.

 

انتخاب و كاربرد پمپهاي سانتريفوژ

 

مقدمه :

اصولاً پنج مرحله در انتخاب هر پمپ وجود دارد . اين مراحل عبارتند از :

1-رسم طرح شماتيك تاسيسات  ، 2-مطالعة خواص سيال ، 3-تعيين ظرفيت پمپاژ ، 4-تعيين ارتفاع كلي ، 5-انتخاب پمپ مناسب .

1-رسم طرح شماتيك تاسيسات :

بمنظور برآورد طول كلي لوله ها ، تعداد خم ها و زانوئي ها ، شيرآلات و تجهيزات ديگر طرح شماتيك تاسيسات رسم مي شود . طول و قطر هر يك از لوله ها روي نقشه نوشته شده و اختلاف ارتفاع نقاط مختلف مشخص مي‌گردد . در موارديكه لوله كشي درهمي مانند ديگ خانه وجود داشته باشد طرح شماتيك بطور ايزومتريك رسم مي گردد .

2-مطالعه خواص سيال :

در اين مرحله وزن مخصوص ، دما ، فشار بخار ، ويسكوزيته ، خواص شيميايي و ساير خواص فيزيكي سيال مورد مطالعه قرار مي گيرد .

سيال مورد انتقال بوسيلة پمپ در 1-ارتفاع بالابري و ظرفيت دستگاه ، 2-توان مورد نياز ، 3-مواد ساختماني آن اثر دارد . چهار طبقه از مايعات مورد انتقال غير از آب در مسايل پمپاژ وجود دارد :

1-سيالات لزج ، 2-سيالات فرار ، 3-مواد شيميايي و 4-سيالات حامل مواد جامد شناور . سيالات لزج بطرق سه گانة زير در پمپ هاي سانتريفوژ اثر دارند . 1-پمپ ارتفاع بالابري كمتري نسبت به آب پيدا مي كند . 2-ظرفيت آبدهي پمپ نسبت به آب كاهش مي يابد . 3-توان مورد نياز بالا مي رود . توان اضافي لازم ناشي از افزايش اصطكاك در پره هاي پمپ است .

مايعات فرار : بنزين ، نفت ، مبردها و مايعات مشابه معمولاً بعلت اينكه در فشار و دماي معمولي بسهولت تبخير مي شوند مايعات فرار ناميده مي شوند . مسئله اساسي در انتقال اينگونه موادكاهش حداكثر ارتفاع مكش است .

مواد شيميائي : اكثر اسيدها و بازها بوسيلة پمپ هاي سانتريوفوژ منتقل مي‌شوند . انتقال اين مواد به مراتب مشكل تر از انتقال آب است ، زيرا در اثر خوردن قطعات پمپ عمر آن را كاهش مي دهند .براي مقابله با اين خاصيت مواد شيميايي قطعات پمپ را از مواد مخصوصي مي سازند و يا روكش ضدخوردگي به آنها مي دهند . عموماً هشت عامل بصورت زير باعث انتخاب جنس قطعات پمپ مي گردد . دماي سيال ، فشار در هر طبقه ، فشار خروجي ، ضريب بار پمپ ، سايندگي مواد معلق در سيال . خاصيت زنگ زدگي سيال ، عمل الكتروشيميايي ، ملاحظات ساختماني پمپ ، مواد ساختماني پمپ هاي شيميايي براي انتقال مواد مختلف بصورت زير پيشنهاد مي گردد .

PH مايع جنس پمپ

4-0      فولاد ضدزنگ

6-4      تمام برنز

9-6      فلزات معمول

14-9         تمام آهن

در برخي موارد خاص نظير انتقال مواد غذايي و غيره پمپ هائي از جنس سفال ، شيشه و مواد سنتزي مخصوص استفاده مي شود .

سيالات حامل مواد جامد شناور : اين مايعات ممكن است داراي مواد كاغذي ، شن و ماسه ، تكه هاي غذائي از انوع مختلف باشند و شايد مشكل ترين مواد مورد انتقال بمشار آيند . پمپ هاي مورد استفاده در انتقال اينگونه مايعات بستگي به نوع مواد معلق دارد و از نقطه نظر سايندگي و چسبندگي و انسداد و غيره مورد مطالعه قرار گيرد .

 

انتخاب و كاربرد پمپ

دبي پمپ

دبي پمپ عبارتست از مقدار مايعي كه در واحد زمان از آن خارج مي شود و واحدهاي آن مترمكعب در ثانيه ، ليتر در ثانيه و يا مترمكعب در ساعت هستند.

ارتفاع پمپ

ارتفاع پمپ عبارتست از انرژي مكانيكي مفيدي كه در رابطه با وزن مايع توسط پمپ به مايع منتقل مي شود به متربيان مي گردد .ارتفاع پمپ به دانسيتة مايع بستگي ندارد بطور مثال يك پمپ سانتريفوژ براي همة مايعات به يك اندازه ارتفاع توليد خواهد كرد كه به دانسيتة آنها بستگي نخواهد داشت . دانسيتة مايع فشار داخل پمپ را سبب مي شود و بخشي از توان مصرفي پمپ را بخود اختصاص مي دهد .

 

ارتفاع كلي سيستم

ارتفاع كلي سيستم  از عوامل زير تشكيل شده است .

  ·   يا ارتفاع استاتيك = اختلاف ارتفاع بين سطح ورودي و خروجي مايع . اگر لولة خروجي بالاتر از سطح مايع در قسمت خروجي قرار داشته باشد در آن صورت اختلاف ارتفاع از مركز لوله خروجي محاسبه مي‌شود.

      ·         اختلاف فشار بين قسمت ورودي و خروجي در سيستم هاي بسته .

      ·         مجموع افت فشارها (اصطكاك در لوله ها و اتصالات و غيره) .

      ·         اختلاف در ارتفاع ناشي ار سرعت در قسمت ورودي و خروجي.

 

بنابراين ارتفاع كلي سيستم عبارتست از :

عملاً مي توان از اختلاف در ارتفاع ناشي از سرعت صرفنظر كرد كه فرمول بالا به اينصورت نوشته مي شود .

براي سيستم هاي بسته

براي سيستم هاي باز     

ظرفيت يا اندازة پمپ

در بازار و بازرگاني و صنعت اغلب اندازه و مشخصات پمپ را به اينچ بيان مي كنند . (پمپ 2 اينچي ، 3 اينچي و غيره) و آن عبارت است از قطر دهنة خروجي (رانش) پمپ بر حسب اينچ . حال رابطة آنرا با مقدار آبدهي يا ظرفيت پمپ بيان مي كنيم .

ظرفيت پمپ عبارت است از حاصلضرب سطح مقطه لولة رانش در سرعت فرضي جريان‌اب در اين مقطع كه معمولاً در حدود 10 فوت بر ثانيه ( )در نظر گرفته مي شود :

(1)                                         

كه در آن      دبي يا ظرفيت

          قطر لولة رانش

          سرعت جريان مفروض

اندازه ، ظرفيت و راندمان پمپ هاي سانتريفوژ موجود در بازار بر اساس سرعت جريان 10 فوت بر ثانيه داده شده است .

 

ارتفاع پمپ

در رابطه با ارتفاع يك پمپ سه نوع ارتفاع را مورد بررسي قرار مي دهيم :

الف-ارتفاع استاتيك  

ب-ارتفاع مانومتري  

ج-ارتفاع كلي يا ارتفاع مؤثر

 

الف-ارتفاع استاتيك يا ارتفاع هندسي : شامل دو عمق مكش و عمق رانش است.

1-عمق مكش a : عبارتست از طول قائم بين دو خط محور پمپ و سطح مايع پاياب . در عمل تعيين عمق مكش اهميت زيادي دارد زيرا پمپ وقتي كار خواهد كرد كه عمق مكش از مقدار معيني (كه بستگي به عوامل مختلفي دارد )زيادتر نباشد .

بزرگترين عمقي كه پمپ قادر به مكش سيال است . بستگي به فشار هواي محيط ، فشار جزئي بخار ، اتلافات اصطكاك در لولة مكش و ارتفاع نظير سرعت در لولة مكش دارد . حداكثر عمق مكش مجاز بصورت فرمول زير مشخص مي شود :

(2)                                   

كه در آن :

 فشار هوا ،

 = فشار بخار آب

 = اتلافات ارتفاع اصطكاكي در لولة مكش

 ارتفاع نظير سرعت ، كه در آن V سرعت سيال در لولة مكش و g شتاب ثقل زمين است .

بطوركلي براي محاسبة حداكثر عمق مكش در پمپ هاي سانتريفوژ ، براي جلوگيري از خوردگي جدار مي توان در كارهاي عملي  فشار آتمسفر در محل را بعنوان عمق مكش پمپ انتخاب نمود . براي مثال ، عمق مكش در كنار دريا برابر :

خواهد بود . همچنين مي توان با توجه به ارتفاع محل از سطح دريا و درجه حرارت محيط حداكثر عمق مكش پمپ را بطور تقريبي مستقيماً بدست آورد .

2-عمق رانش d : عبارت است از طول قائم بين خط محور پمپ و نقطه خروجي . اگر ارتفاع استاتيك را به  نمايش دهيم خواهيم داشت :

(3)                                       

ارتفاع استاتيك را گاهي ارتفاع هندسي نيز مي گويند .

ب-ارتفاع مانومتري : عبارت است از اختلاف انرژي نظير ارتفاعي كه در ابتدا و انتهاي لولة انتقال اندازه گيري مي شود . ارتفاع مانومتري نمايانگر افزايش فشار واحد وزن سيال مورد انتقال در پروانة پمپ است .

(4)            

بنابراين ارتفاع مانومتري عبارت است از اختلاف ارتفاع نظير فشاري كه در ابتدا و انتهاي لوله بوسيلة مانومتر اندازه گيري مي شود به اضافة طول قائم بين نقطة ورودي و خروجي . ارتفاع مانومتري شامل كلية اتلافات مسير به استثناي ارتفاع نظير سرعت در لوله مي گردد .

(5)                                  

كه در آن  جمع اتلافات ارتفاع در خطوط لوله وشيرآلات و اتصالات در مسير پمپاژ است .

 

ج-ارتفاع كلي يا مؤثر : ارتفاع كلي يا مؤثر ارتفاع واقعي‌اي است كه پمپ در مقابل آن كار مي كند . و آن عبارت است از ارتفاع استاتيك به اضافة كلية اتلافات ارتفاع قبل ، بعد و هنگام عبور از پروانه پمپ .

ارتفاع كلي برابر است با افزايش انرژي كل سيال بين دو نقطة ورودي و خروجي پمپاژ :

(6)                         

كه در آن      ارتفاع كلي يا مؤثر به متر ستون مايع ،

          = سرعت مايع در لولة رانش ،

          سرعت مايع در لوله مكش .

ملاحظه مي شود كه تفاوت بين ارتفاع كلي و ارتفاع مانومتري عبارت است از اختلاف ارتفاع نظير سرعت بين دو نقطة ورودي و خروجي پمپاژ .اين اختلاف ارتفاع بمقدار قابل ملاحظه اي كوچك است بطوريكه در مسائل عملي مي توان ارتفاع مانومتري را مساوي ارتفاع كلي در نظر گرفت . هر سه نوع ارتفاع پيش گفته مستقل از دانسيتة سيال مورد انتقال مي باشند . اين بدان معني است كه يك پمپ سانتريفوژ در سرعت معيني ارتفاع بالابري يكساني براي مايعات مختلف مثلاً آب . روغن و جيوه دارد . ولي توان لازم همچنين فشار حاصله به  در هر مورد متفاوت خواهد بود . بدينصورت بيان ارتفاع به ستون مايع مورد انتقال توجيه پذير مي شود .

 

4-4-تعيين اتلاف ارتفاع در خطوط لوله ، شيرآلات و اتصالات

اين اتلافات را بطور عمده مي توان به صورت زير طبقه بندي نمود :

1-اتلاف ارتفاع در لوله ها ، 2-اتلافات ناشي از گشاد شدن لوله ها ، 3-اتلافات ناشي از تنگ شدن مقطع لوله ها ، 4-اتلافات ناشي از خم ها در مسير پمپاژ ، 5-اتلافات ارتفاع در شيرآلات و اتصالات زانوئي ها ، صافي و غيره .

كل اتلافات ارتفاع از سوپاپ ورودي پايان تا خروجي لولة رانش را در معادلة زير مي توان خلاصه نمود :

(7)                     

كه در آن :

 = كل اتلافات ارتفاع در لوله ها و شيرآلات و اتصالات و غيره ،

 = اتلافات ارتفاع ناشي از اصطكاك در لولة مكش ،

 = اتلافات ارتفاع ناشي از اصطكاك در لولة رانش ،

 = مجموع اتلافات ارتفاع در شيرآلات و اتصالات ،

 = اتلاف ارتفاع نظير سرعت در خروج سيال .

شير آلات و اتصالات شامل منبع . شير ورودي پاياب ، صافي ، كلية خم ها و زانوئي ها ، كليه شيرهاي تنظيم و يكطرفه و كلية تبديل ها است .

عموماً تعيين اين اتلافات بطور تحليلي مشكل است . بدين منظور از روابط تجربي حاصله از آزمايشات استفاده مي شود . اغلب اين نتايج آزمايشگاهي بصورت نمودار داده مي شود .

 

اتلافات ارتفاع در لوله ها :

اتلاف ارتفاع در لوله هاي بصورت رابطة زير مشخص مي شود .

(8)                                   

كه در آن :

 ضريب اصطكاك كه تابعي از عدد رينولدز  است .

 طول لوله

 قطر لوله

 سرعت سيال

 شتاب ثقل زمين

بمنظور احتراز از محاسبات طولاني ، اتلافات ارتفاع در خطوط لوله عموماً بصورت جدول يا نمودار داده مي شود . اتلاف ارتفاع اصطكاكي در لوله‌هاي با ناصافي داخلي  را بر حسب متر آب در 1000 متر در ازاي دبي به ليتر در ثانيه و قطرهاي مختلف لوله به mm نشان مي دهد .

براي استفاده از اين دياگرام ، دبي مفروض ، را روي محورهاي قائم انتخاب كرده ، خطي افقي رسم مي كنند تا خط مربوط به قطر مفروض لوله را قطع كنند . از نقطه تقاطع خط قائمي رسم مي كنند تا محور را قطع كند . مثلاً افت ارتفاع در يك كيلومتر از لوله اي بقطر  با دبي  برابر 3 متر آب خواهد بود . همچنين سرعت در لوله بين  و  متر بر ثانيه قرار دارد و با ميان‌يا‌بي برابر  متر بر ثانيه بدست مي آيد . براي مقاديري خارج از اين حدود براي لوله هائي با ناصافي داخلي متفاوت از مقدار فوق بايد به جداول ديگري مراجعه نمود .

افت فشار در لوله هاي مستقيم

شكل (9-4)- افت فشار را به ازاي 100 متر لولة مستقيم بدست مي دهد . افت

فشار در اين شكل از فرمول  محاسبه شده است . مقادير داده شده در شكل (9-4) در مورد آب تميز با درجة حرارت 20 درجة سانتيگراد صدق مي كند . با فرض اينكه خط لوله كاملاً پر بوده و جنس لوله از چدن خاكستري كار نكرده با روكش bitumen lininq باشد . ضرايب زير در شرايط متفاوت بكار مي رود عدد بدست آمده از شكل (9-4) بايد به آنها ضرب گردد.

 براي لوله هاي فولادي تازه .

 براي لوله هاي زنگ زده ، با در نظر گرفتن اينكه مقدار زنگ زدگي زياد باشد.

 براي لوله هاي كهنه و اندكي زنگ زدة فولادي .

قطر اقتصادي در لوله ها :

قطر اقتصادي عبارت است از قطر لوله اي كه هنگام عبور آب از لولة رانش براي دبي معيني مخارج ساليانه پمپاژ مينيمم باشد . مخارج ساليانه شامل كلية هزينه هاي بهره برداري و استهلاك مي‌گردد.

بعضي ممكن است به اشتباه فكر كنند كه هر چه ارزش لوله گذاري كم باشد اقتصادي ترين اندازة لوله را در بر دارد ولي براي دبي معين و ثابت قطر كمتر باعث افزايش اتلافات ارتفاع اصطكاكي شده و هزينة پمپاژ را بالا مي برد . فرمول تجربي اقتصادي ترين قطر لوله بصورت زير است :

(9)                              

كه در آن :

 قطر اقتصادي به m

 دبي آب به

قطر اقتصادي لوله ها را از شكل (4-4) ، با فرض افت ارتفاعي بين  در لوله هاي با ناصافي  نيز مي توان بدست آورد .

لازم به يادآوري است كه قطر تعيين شدة لولة بوسيلة هر يك از روشهاي فوق ممكن است خارج از استاندارد بوده و لوله اي با قطر محاسبه شده در بازار موجود نباشد . در اين صورت نزديكترين قطر استاندارد را اختيار مي‌كنيم . در اينجا بجاست متذكر شويم كه طبق فرمول 4 سرعت جريان و دبي بر حسب قطر لوله تفكيك ناپذيرند . يعني ، به ازاي قطر معيني تكراري از لوله هر چه دبي زيادتر باشد سرعت جريان نيز بهمان نسبت زيادتر خواهد گرديد . ولي از نظر فني مثلاً بعلت ايجاد سر وصدا و يا تركيدن لوله ها در اثر نيروي ناشي از تغيير مقدار حركت در خم ها و انشعاب ها و توليد سايش بيشتر در سرعتهاي زياد و تشكيل رسوبات در جدار لوله در سرعت هاي خيلي كم ، و از نظر اقتصادي بعلت بالا رفتن افت ارتفاع در مسير لوله ها و يا افزايش قيمت اولية لوله گذاري و غيره محدوديت هائي در سرعت جريان قائل مي شوند . اين محدوديت بسته به نوع تاسيسات متفاوت است ، مثلاً در تاسيسات آبگرم :

سرعت تقريبي جريان آب بين  است كه در تاسيسات صنعتي تا  نيز مي توان در نظر گرفت .

 

در تاسيسات لوله كشي شهري :

سرعت آب در لوله ها بسته به قطر آنها داراي حدود زير مي باشد :

ماكزيمم سرعت در لوله هاي كوچكتر از قطر  در حالت آتش نشاني :

ماكزيمم سرعت در لوله هاي كوچكتر از قطر  در حالت معمولي :

ماكزيمم سرعت در لوله هاي بزرگتر يا مساوي با قطر  :

حداقل سرعت در تمام لوله ها‌ :

 

اقتصادي ترين سرعت براي لوله هاي با قطر  تا  برابر است با:

بنابراين هنگام انتخاب قطر لوله ها بايد توجه داشت كه حدود سرعتهاي مجاز نيز مراعات شده باشد .

 

c-4-4-اتلافات ارتفاع ناشي از انبساط تدريجي مقطع لوله (تبديل افزايشي)

اين اتلاف ارتفاع بصورت زير داده مي شود :

(10)                                

كه بوسيلة كار نو با فرضياتي بطور تحليلي بدست آمده است .  و  عبارتند از سرعت جريان به ترتيب قبل و بعد از تبديل ، ضريب  بستگي به زاوية انبساط داشته.

 

اتلافات ارتفاعي ناشي از انقباض ناگهاني مقطع لوله ها

اين اتلافات ارتفاع بطور كلي با رابطة زير مشخص مي شود :

(11)                          

كه در آن

 = سرعت سيال بعد از انقباض و مقادير ضريب  را از شكل (6-4) بر حسب نسبت انقباض  مي توان بدست‌آورد .

افت فشار مايعات با ويسكوزيتة زياد در لوله هاي مستقيم

افت فشار با ويسكوزيتة زياد  را مي توان با استفاده از شكل (13-4) بدست آورد . بعد از بدست آوردن افت فشار براي آب  (20 سانتيگراد ويسكوزيتة سينماتيك  از شكل (9-4) ، از فرمول زير استفاده مي شود .

مثال : مايعي با ويسكوزيتة  و دبي 100 متر مكعب در ساعت از لوله‌هاي بقطر 250 ميليمتر و بطول 1000 متر انتقال مي يابد . افت فشار در لوله را محاسبه كنيد .

(شكل9-4)

 (شكل 13-4)

اتلاف ارتفاعي ناشي از زانوئي 90درجه:

اين اتلاف ارتفاع بصورت زير است :

(12)

ضريب  بستگي به نسبت  و عدد رينولدز  دارد . رابطة فوق در منحني شكل (7-4) داده شده است .

براي زانوئي هاي غير از 90 درجه ، رابطة‌مشابهي را با در نظر گرفتن ضريب تصحيح  كه از شكل (8-4) بدست مي آيد بايد بكار برد .در اين صورت ضريب تصحيح  در  ضرب مي شود .

  اتلاف ارتفاع در شير آلات و اتصالات

اين اتلاف ارتفاع را مي توان بصورت زير بيان نمود :

(13)                                     

كه مقادير ضريب از نتايج تجربي بدست مي آيد .

اتلاف ارتفاع اصطكاكي انواع شيرآلات و اتصالات بر حسب معادل آن به طول لوله را بطور تقريب بدست مي دهد .

مثلاً اتلاف ارتفاع در ورودي معمولي بقطر  را به ترتيب زير بدست مي‌آوريم‌ :

روي خط قائم دست چپ نقطة مربوط به ورودي معمولي را انتخاب و به نقطة  در روي خط قائم دست راست (قطر داخلي لوله) وصل مي كنيم . خط رابط اين دو نقطه خط قائم وسطي (طول معادل لولة مستقيم) را در نقطة  قطع مي كند . يعني افت ارتفاع در ورودي معمولي به قطر برابر است با افت ارتفاع در لوله اي بطول  متر با همان قطر و در همان سرعت .

پمپاژ مايعات با ويسكوزيتة زياد :

محاسبه ی نقطه كار پمپ

مايع مورد نظر روغني با ويسكوزيتة سينماتيك  و دانسيتة  مي باشد . ما در وحلة اول از منحني پمپ  كه براي آب مي باشد استفاده خواهيم كرد .

ارتفاع براي آب

براي بدست آوردن مشخصات جديد براي روغن مذبور ، مشخصات پمپ دربهترين نقطة راندمان آن بايد محاسبه گردد . با استفاده از منحني مشخصات پمپ  ارقام جديد زير بدست مي آيند :

انتخاب تيپ پمپ

مايع مورد پمپاژ روغن با مشخصات ذكر شده در بالا مي باشد و هدف ما انتخاب تيپ پمپي است كه بتواند با مشخصات كار كند :

پمپ را با مشخصات  و  انتخاب نمائيد :

با استفاده از منحني هاي پمپ هاي  تيپ 250-80 با تراش پروانه انتخاب مي گردد و راندمان كار آن  خواهد بود .

توان مصرفي پمپ  براي نقطة كار :  و  عبارتست از :

فهرست منابع :

1.Dr.Jagdish Lal , Hydraulic Machines , Metropolitan Book Co. , Delhi-6, 1974 .

2.Harold . Babbitt , Plumbing , McGraw-Hill Book Co. , 1960 .

3.Carrier air conditioning Co.,Handbook of air conditioning system design , McGraw - Hill Book Co.,1976 .

4.Ernest W.Steel , Water Supply and sewerage , McGraw - Hill Book Co. 1960 .

5.A.K. Chatterjee , Water Supply and Sanitary Engineering , Khanna Publishers , Delhi-6 , 1979 .

6.A.Chernov,N.Bessere Brennikov , Fundamentals of Heat Engineering and Hydraulics , Mir Publishers Moscow 1969 .

7.B.Nekrasov , Hydraulics , Mir Publishers Moscow 1969 .

8.Igor J.Karassik (edited by) , Pump Handbook , McGraw-Hill Book Co. , 1976 .

9.Theodors Baumeister , Editor , Standard Handbook for Mechanical Engineers vols . 1&2.McGraw Hill Book Co. , 1967 .

10.R.Kinasoshuivli, Strength of Materials , Mir Publishers Moscow , 1972 .

11.V.DoBrovolsky and Others , Machine Elements , Mir Publishers , Moscow , 1968.

12.Tyler G.Hicks and Theodore W. Edwards , Pump Application Eng . , McGraw - Hill , 1971 .

13-حرارت مركزي و تهوية مطلوع ، تبريد . دكتر بهمن خستو ، دانشكده صنعتي پلي تكنيك 1355 .

14-جزوة كارهاي آبي ، دكتر منزوي ، دانشكده فني تبريز ، 1354 .

15-جزوة ماشين هاي آبي ، مهندس هاشمي نژاد ، دانشكدة فني تبريز ، 1353.

16-روش انتخاب موتور پمپ در چاههاي آب ، محمد حسين رشيدي ، پرويز بيرقي ، غلامعلي خلخالي ، وزارت نيرو ، امور‌ آب ، 1359 .

17-طراحي آبرساني شهري ، مهندس جلال آشفته ، ناشر سيد ابوالفضل حسينيان ، تاريخ انتشار ، 1359 .

 جمع آوری و منبع در وب: foodind.blogfa.com

 

الکل بنوشیم یا ننوشیم(الکل از دیدگاه تغذیه نه صنایع غذایی)

(جناب امینی مطلبی رو که درخواست داده بودید واستون به طور کامل میل کردم و قسمتی از اون رو واسه آگاهی بیشتر عزیزان اینجا قرار دادم)

الکل بنوشیم یا ننوشیم مسئله این است

---

این پست تنها مقدمه ای کوتاه اما دقیق برای آشنایی بیشتر خوانندگان عزیز بوده و به هیچ وجه نمیخوام نتیجه گیری کرده باشم.نتیجه گیری نهایی رو به خودتون واگذار میکنم ...

-الکل ایجاد کالری میکند، اما واقعیت این است که نمیتواند ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را تأمین نماید علاوه بر اینکه مشروبات الکلی عقل انسان را به مرور زمان رو به کهولت میبرد و به این دلیل یک غذای ضد غذا نامیده میشود. به علاوه با مصرف الکل، مصرف غذاهای کالری زا کاهش یافته، بدن از چندین ماده مغذی خالی شده ونیاز اضافی به سائر مواد مغذی پدید می آید.
برخلاف سائر مواد مغذی انرزی زا (پروتئین، قند و چربی) الکل فقط به عنوان یک ماده سوختنی توسط سلولهای کبدی بکار میرود. به طور طبیعی کبد چربیها را میسوزاند. وقتی الکل مصرف میشود چربیها نمیسوزند بلکه در کبد ذخره شده و یا وارد خون میگردد. در تیجه چربیهای بالقوه زیان آور در دستگاه گردش خون افزایش می یابد یا احتمال آسیب کبدی وجود دارد. مصرف الکل میتواند موجب بالا رفتن فشار خون، وارد شدن آسیب به عضلات قلب و سیروز و هپاتیت کبدی گردد. الکل میتواند خطر ابتلا به سرطان دهان، حلق و مری را افزایش داده و باعث آسیب زدن به دیواره معده و روده گردد. آسیب وارده به معده و روده میتواند در نهایت موجب تضعیف جذب قدرت مواد مغذی توسط بدن شود.
اگر به دلیل کالری زایی الکل مصرف غذا کاهش یابد، سوء تغذیه نتیجه خواهد شد. مصرف الکل نوعی سرحالی و نشاط در فرد ایجاد میکند که اشتها و میل به غذا را در فرد کاهش میدهد.
با تداوم مصرف الکل سلولها کبد دیگر قادر به استفاده از ویتامین d نیستند در حالی که این ویتامین برای سلامتی استخوانها، دندانها و برای تولید چندین هورمون ضروری میباشد. لذا مصرف لکل بر فرآیندهای داخلی بدن تأثیر سوء میگذارد.
مصرف الکل بر بینایی تآثیر میگذارد. سلولهای چشم به طور طبیعی برای حفظ بینایی نیاز به ویتامین a دارند. با نوشیدن الکل این ویتامین برای تبدیل الکل به انرژی مصرف میشود و در اثر کمبود آن، هنگام شب، دید چشم دچار اختلال شده و تار میگردد.
یکی از عوارض تجزیه الکل در بدن تخریب ویتامین b6 میباشد. در نتیجه این تخریب فرد ممکن است دچار کم خونی، خستگی، تمرکز ضعیف، سستی و بیحالی گردد.
الکل یک ماده ادرار آور است و میتواند سبب کم آبی سلولهای بدن شود. با دفع ادرار، همراه با آب، ویتامینها و مواد معدنی از جمله ویتامینهای b، c، منیزیم، کلسیم، روی و پتاسیم از بدن خارج میشوند. با مختل شدن عمل جذب اسید فولیک، به علت مداخله الکل در سوخت و ساز ویتامینها، از دریافت این ویتامین توسط بافتهای بدن جلوگیری میشود. کمبود اید فولیک میتواند موجب کم خونی، سستی و بیحالی و ضعف جسمی و روحی گردد.


اثرات كوتاه مدت الكل بر بدنـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــ
ارتـباطهای بین سلولهای عصبی تداخل كرده و فــعـالـیـت
گـذرگاه های مـحـرك عـصبـی را ســركـوب و گـذرگاه هـای
بازدارنده عصبی را افزایش می دهـد. در كـل یك سركوبگر
دستگاه عصبی می باشد. اتساع مردمك چشم، افزایش
ضـربان قـلب، بـی خـوابـی، تـهـوع و اسـتفراق، سرگیجه،
احـساس بـی قـراری، خستـگی و اضطراب، جـریـان خـون
ســطحی افزایش یافته كه موجب تعریق بدن میـشود امـا
جریان خون عضلانی را كاهش داده و موجب درد عضلانی
میـگردد. اعتـماد بنفس و شجاعت فرد افزایش می یـابـد.
كنترل رفتاری كاهش یافـتـه و مـمـكن اسـت فرد دست به
عملی زده و یا حرفی بزند كه بعدا پشیمان گردد. فرد اجتماعی تر می شود. تـعادل بدن كاهش می یابد، قوه تشخیص فرد كاهش می یابد، واكنش های كند به محركات. چـون سبب دفع آب بدن میگردد، ایجاد تشنگی و نیاز به دفع ادرار افزایش مییابد. مـیـدان دیـد فرد كاهش یافته و گویی دچار نزدیك بینی می گـردد و تنـها اشـیـاء و افراد نزدیك بخود را دیده و به آنها توجه میكند.


اثرات بلند مدت(افراد الكلی)ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــ
از دست دادن حافظه، تغییر شخصیت، اختلال در سیستم عصبی،مشكلات پوسـتـــی، اسهال، سوء تـغـذیـه، مشـكـلات مـالی و خـانـوادگـی، رفتـار خـشونت آمـیــز، اضـطـراب و افسردگی شدید، آسیب به مخاط بینی، آسیب دائمی به كبد و مغز، سرطان سیـنه، حنجره، لب و مری، سقط جنین، ناباروری، بی میلی جنسی، زخم معده، فشـار خــون بالا و سكته قلبی، كم خونی، تورم كبد، اختلال در سیستم ایمنی بدن،خود كشی.


نكته: در صورت مصمومیت فرد به الـكل، نه نـوشیـدن قـهـوه و یـا دوش آب سـرد و دیــگر اعمال كارساز نمی بـاشد. تـنها زمان نیاز است تا الكل بطور كامل از بدنشان دفع گردد. این زمان معمولا 10 ساعت بطول می انجامد. در صورت مصمومیت شدید حتما بیمار را به بیمارستان منتقل كنید.


الكل یك سم میباشد و نه یك نوشیدنی نشاط آور.

در کارخانه ومرتبط با نوشابه(برای کارآموزان رشته صنایع غذایی)

تعریف

نوشابه، نوعی نوشیدنی شیرین گازکربنیک دار است که به عنوان نوعی نوشیدنی خنک و معمولاً برای برطرف نمودن تشنگی و یا به همراه غذا، مورد استفاده قرار می گیرد. اغلب نوشابه ها حاوی کافئین هستند. در برخی مناطق به دلیل گاز موجود در نوشابه مثل کالیفرنیا و فلوریدا، به آن سودا (بی کربنات دو سود) می گویند. در اکثر مناطق کانادا، به نوشابه پاپ می گویند. معمولاً پاپ، نوشابه ایست که درون بطری قرار دارد؛ در حالی که سودا درون قوطی می باشد. البته در بیشتر نقاط دنیا به این نوع نوشیدنی، همان نوشابه می گویند.

mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%A8%D8%A7%D8%AA

آیا میدونید که همین نوشابه که هر شب بدون اون شام نمیخوریدن چقدر ضرر برای شما بخصوص خانم ها داره ؟

پوکی استخوان در خانم ها :
وجود گاز نوشابه باعث میشه که مواد غذایی خاصی از جمله کلسیم در معده و روده جذب نشن و کمبود این مواد غذایی باعث برور پوکی استخوان بخصوص در خانم ها میشه. اسید فسفریك (یا فسفات) كه می ‌توانید نام آن ‌را روی بسیاری از بطری‌های نوشابه ببینید، وقتی وارد بدن می ‌شود باعث خروج كلسیم از استخوان و در نتیجه پوكی استخوان می‌ گردد .

بی اشتهایی:
همچنین وجود کافئین در نوشابه باعث ایجاد نوعی اعتیاد به مصرف نوشابه میشه که باعث میشه مصرف نوشابه فرد زیاد بشه و باعث بروز سوء تغذیه در فرد میشه .همچنین وجود کالری زیاد نوشابه باعث میشه که فرد دچار سیری زودرس بشه ومیل به غذای کمتری داشته باشه و سوء تغذیه فرد بدون اینکه خودش حس کنه افزایش پیدا میکند.

بالا بردن فشارخون:
یکی دیگه از بدی های نوشابه آوردن فشار خون است. فشار خون که اکثر مردم فکر میکنند فقط از طریق قهوه و چای بالا میره ، با نوشابه چند برابر بیش از چای و قهوه بالا میره و برای خانم ها هم بیش از آقایون خطر داره.

تخریب دندان ها:
نوشابه به دلیل داشتن كربوهیدرات (همان قند خودمان!) و اسید (به ویژه اسید فسفریك) روی مینای دندان ها خیلی تاثیر بدی میذاره و باعث خردگی اونا میشه. برای اینکه تا جای ممکن این یکی رو کنترل کنید نوشابه رو بهتره با نی و همراه غذا بنوشید و زیاد در دهان نگه ندارید . در ضمن نوشابه روی دندان بچه ها تاثیرات خیلی زیاد تری داره . پس بچه ها رو به نوشابه عادت ندین.

قند خونتان بالا میرود:
یک مطالعه که روی 50 هزار زن انجام شد، نشان داد که مصرف روزانه یک بطری یا بیشتر نوشابه، خطر ابتلا به دیابت را در مقایسه با کسانی که کمتر از یک بطری در ماه نوشابه مصرف می ‌کنند، 80 درصد افزایش می ‌دهد.

چاقی:
هر بطری نوشابه به طور متوسط 20 قاشق چای خوری شکر دارد. مصرف این مقدار شکر باعث افزایش کالری دریافتی و در نتیجه ایجاد چاقی می‌ شود. تحقیقات نشان داده است که مصرف 355میلی ‌لیتر نوشابه در روز خطر چاقی را در کودکان تا 60 درصد افزایش می ‌دهد و حتماً شما هم می‌ دانید، افرادی که از کودکی چاق می ‌شوند، در آینده خیلی سخت ‌تر می ‌توانند خود را لاغر کنند

   صنعت نوشابه سازی از سالیان دور و دراز در ایران اسلامی وجود داشته است. اما در چند سال اخیر مخصوصاً در دهه گذشته بسیار این صنعت رشد کرده میتوان آنرا یک رقیب جدی برای رقبای طراز اول جهان نام برد.

نوشابه مضررات و فایدههای زیادی دارد که به نظر من مضرات و فایدههای زیادی دارد که به نظر من مضرات این ماده بیشتر از فایدههای آن است. مخصوصاً برای افرادی که استعداد چاقی دارند و همچنین افرادی که مرض قند دارند نیز بسیار مضرر است. البته برای رفع تشنگی و ایجاد کالری ماده بسیار خوبی است ولی در مقایسه با مضرات آن میتوان مضرات را بیشتر فایدههای آن نام برد.

^{روی ادامه مطلب کلیک کنید >>>>>}

البته در چند سال اخیر نوشابههای جدیدی وارد بازار شدهاند که نام آنها نوشابههای رژیمی است و برای افرادی که استعدادهای چاقی دارند و همچنین مرض قند دارند ضرر کمتری دارد.

اگر صنعت نوشابه سازی با همین روند پیش برود میتوان پیشبینی کرد که در سالیان نزدیک شاهد موفقیتهای چشمگیر و جهانی این صنعت در کشور عزیز اسلامی خود شویم.

گزارش از خط تولید نوشابه ی شیشه ایدر مرحله اول شیشهها وارد دستگاه انکستر میشوند و بوسیله کف و صابون شسته میشوند. سپس شیشهها وارد دستگاه شستشو میشوندکه هفت حوضچه دارد و هر شیشه هفت بار شسته میشود و درآخر آب با فشار وارد شیشه میشود و با وارونه کردن شیشهها آبهای داخل شیشه به بیرون شیشه رانده میشوند. از مرحله اول تا مرحله بیرون آمدن شیشه از دستگاه حدود چهل دقیقه طول میکشد. قبل از اینکه شیشه وارد دستگاه فیلر شود از یک مرحله به نام آینهخوانی اول میگذرد که دراین مرحله بوسیله نور و شیشه و آینه داخل شیشهها دیده میشوند تا جسم خارجی داخل شیشهها نباشند. بعد از این مرحله شیشهها وارد دستگاه فلومیکس میشوند که کار این دستگاه تنظیم آب و عصاره داخل شیشه است که این عصاره توسط تسکین های آزمایشگاه بدست میآید. هر یک واحد عصاره 4 واحد آب مصرف میکند. بعد از این مرحله شیشه وارد مرحله چشم الکتریکی میگویند که این واحد حدود 2 الی 3 ماه است به کارخانه ها وارد شده است. کار این مرحله این است که اگر داخل یک شیشه جسم خارجی باشد و از مرحله آینه خوانی گذشته باشد این اجسام را شناسایی میکند. دستگاه فیلر 72 سوپاپ دارد که هر دوری که میزند 72 شیشه را پر کرده و تشتک آنها را بر روی آنها قرار میدهند. البته بستگی به سرعت دور فیلتر دارد که کم و زیاد میکنند که این تعداد بستگی به فروش کارخانه دارد بعد از این مرحله شیشههای پر از دستگاه کد زن عبور میکنند که این دستگاه بوسیله جوهر، تاریخ تولید و انقضا و ساعت تولید و قیمت را بر روی تشتک ها درج میکند. بعد از این مرحله شیشه ها وارد مرحله دو راهی آینه میشوند که در این مرحله مانند مرحله آینه خوانی از نور و شیشه و آینه برای پیدا کردن اجسام داخلی درون شیشه استفاده میکنند فوق این مرحله با مرحله آینه خوانی این است که در مرحله آینه خوانی شیشه ها خالی است و ضریب اشتباه بالا ولی در این مرحله شیشه ها پر است و ضریب اشتباه تقریبا در حد صفر است. در کل ماسه مرحله کنترل شیشه داریم: آینه خوانی چشم الکترونیکی دو راهی آینه پر، بعد از این مرحله شیشهها وارد دستگاه کیبستر میشوند (جعبه پر کن) که بوسیله فیگرها دهانه آن باز میشود حدود 24 شیشه را بلند کرده و وارد جعبه میکند. بعد از این مرحله این شیشهها وارد انبار میشوند که بعد از آن به مصرف عموم برسند.

گزارش از آزمایشگاه کارخانهعصارههای شرکت زمزم ایران عبارتند از: کولا، پرتقالی، لمون لایم، ورزشی، انبه و انواع دایوتهای بدون قند است که البته تمام شرکتها ایران همین انواع را میزنند.

نوشابه از چه چیزهایی درست شده است؟

آب، شکر، مواد نگهدارنده، گاز کربنیک، عصاره

آب مصرفی این شرکت آب چاه است که عمق این چاه حدود 140 متر است که از 45 سال پیش که این کارخانه تاسیس گردیده است آب کارخانه را تامین میکند. آب از چاه وارد آب انبار میشود و از آنجا وارد تصفیه خانه میشود و به روش لایم سودا تصفیه میشود.

شکر مصرفی این شرکت داخلی است وهمان شکر معمولی است که از داخل کشور تامین میشود. نوشابههای رژیمی به جای شکر از شیرین کننده های مصنوعی به نام آسپارتان استفاده میشود که شیرین کنندگی این ماده مصنوعی حدود 200 برابر شکر است.عصاره: پرتقالی الف- که از رنگهای مجاز خوراکی استفاده میشود مانند سانسویل نو- کالمهگزین

پرتقالی ب: صمغ عربی

کولا الف: شامل آنتی فوم (ضر کف)- کارامل (قند سوخته) کافئین

کولا ب: اسید فسفریک خوراکی

ورزشی، لمون لایم، انبه، عصاره آنها از آلمان خریداری شده و دیگر فرمولاسیون روی آنها انجام نمیدهیم.

نوشابههای کولا و پرتقال فرمولاسیون روی آنها انجام میگیرد کارخانه آن دریافت آباد است ولی نوشابههای ورزشی، لمون لایم، انبه عصاره آنها مستقیماً از آلمان وارد شده و با شربت و آب گازدار مخلوط میکنیم.

با دو شرکت آلمانی هم قرارداد داریم به نامهای H & R و DOHLER که کارهای خود را از آنجا خریداری میکنیم.

افرادی که مرض قند دارند داخل بدنشان انسولین به مقدار نیاز تولید نمیشود که بتوانند شکر را سوخت و ساز کنند برای همین از آسیارتام تهیه اسید آمینه است که به اصطلاح منشا فنیل آلانین دارد.

مواد نگهدارنده از رشد کپکپها و مخمرها جلوگیری میکند. بنزوات سدیم برای نگهداری در در نوشابه استفاده میشود که مقدار خیلی جزئی آن که اداره استاندارد به ما اجازه داده است استفاده میکنیم.

گاز کربنیک ماده ای است که در ترکیب نوشابه استفاده میشود. گازوئیل را میسوزاند از گرمای آن برای گرم کردن آب و از دود آن که حاوی گاز CO2 و مونواکسیدکربن است استفاده میکنیم. طی یکسری فرایندها آنرا به تبدیل به%9/99 Co2 تبدیل میکنند و در صنعت نوشابه سازی مصرف میشود. روی نوشابه ها آزمایشاتی انجام میگیرد. عصارهای که آنها میسازند عصاره اولیه را با شربت مخلوط میکنند که میشود عصاره نهائین و یکسری آزمایشاتی را روی آن انجام میدهیم از قبیل: اندازه گیری pH ، اندازه گیری غلظت و در آزمایشگاه، آزمایشات دیگری روی محصول انجام میدهیم از قبیل: اندازه گیری فشار یا مقدار گاز کربنیک، اندازه گیری بریکس یا غلظت یا مواد جامد حل شود درآب، اندازه گیری چگالی نوشابه، اندازه گیری اسیدیته نوشابه، این آزمایشات را روی نوشابه انجام میدهند. هر نیم ساعت یکبار یک نمونه برداشته و این آزمایشات را روی آن انجام میدهیم. تا پی ببریم که آیا این موادی که به آن افزوده کردهاند خوب و موثر بوده یا غیر و یا محصول آیا استاندارد است یا نه؟

تاریخ انقضا: آنها با استانداردهای بین المللی پیش میروند. آنها میبینند که نوشابهای که دارای چه موادی است به چه مقدار وقت برای استفاده نیازمند است. البته باز هم ممکن است نوشابهای بعد از یک ماه خراب شود و تخمیر شود ولی نوشابهای دیگر در شرایطی دیگر چندین سال باقی بماند.

بنزوات سدیم باعث میشود که نوشابه مدت طولانی تری برای استفاده پیدا کند.

مضرات و فایدههای نوشابه: فایدههای نوشابه این است که این قند و شکری که داخل نوشابه است ایجاد کالری میکند و بقیه مواد شیمیایی است و برای بدن ضرر دارد مثلاً بنزوات سدیم سرطان زا است.

برای تعیین مقدار گاز حجمی در یک نوشابه، یک نوشابه را آورده وارد دستگاه مخصوص قرار داده و با سوزنهای مخصوص درب آنرا سوراخ کرده و همین فشار گاز کربنیک نوشابه باعث حرکت دادن عقربه میشود این دما و این درجه را بر روی جدول میبرند و مقدار گاز حجمی را در یک نوشابه تعیین میکنند. که بر اساس آن در صد وزن گاز را هم میتوانند اندازه گیری کنند.

در صد وزنی گاز در نوشابههای کولا 7/0 گرم در صد سی سی

در صد وزنی گاز در نوشابههای پرتقالی 6/0 گرم در صد سی سی

برای اندازه گیری غلظت از بریک سنج استفاده میشود. نوشابه را که گازش را خارج کردهاند داخل مزو ریخته و این بریک سنج را در آن شناور میکنند و در روی یک عدد میایستد و آن عدد را میخوانند مثلا:

بریکس نوشابه کولا 10

بریکس نوشابه پرتقالی 11 غلظت بیشتری دارد.

بریکس نوشابه لمون لایم 10

برای اندازه گیری وزن حجمی از هیدرومتر استفاده میشود که داخل دانشگاهها و دبیرستانها از پیکرومتر استفاده میکنند. وزن حجمی را مانند غلظت حساب میکنند. عدد بدست آمده را بر روی جدول میبرند تا ببینند که این عدد به دست آمده (وزن حجمی) استاندارد است یا خیر؟

بومه سنج هم همین طور عمل میکند که متوسط آن 1/30 یا 2/30 است.

برای اندازه گیری اسیدیته یک تیتراسیون حجمی را انجام میدهند. یعنی مقداری نوشابه ریخته معرف فنیل فتالین را میریزند و بعد با اسید و با سود آنرا تیتر میکنند که به این عمل یک تیتراسیون حجمی میگویند.

نحوه شستشوی بطریها در دستگاه شستشو

به منظور داشتن ظرفهای پاک تمیز بطریها را به مدت پنج دقیقه در یک محلول شستشو که حاوی 8/1 تا 3 درصد سود محرق در یک درجه حرارتی که پائینتر از 130 فارنهایت نباشد قرار میدهند. در بعضی موارد مشاهده شده بطریهایی که بطور رضایت بخشی شسته شدهاند دوباره با آبی که برای آب کشیدن آنها بکار میبرند آلوده شدهاند. آزمایش نشان داده که این آب، آبکشی شامل مقادیر زیادی از میکرو اورگانیسمها بوده است و لذا برای جلوگیری از آلودگی بطوریکه در کارخانههای نوشابهسازی ایران خصوصاً کانادا در این ملاحظه گردید ابتدا بطریها را در مخزن شماره 1 با آب معمولی و آب گرم که حاوی 3 درصد سود محرق میباشد شست و شو میدهند و بعد شیشههارا بطور اتوماتیک وارد مخزن شماره 3 مینمایند و با آب گرمی که حاوی یک درصد سود محرق است میشویند و برای بار چهارم بطریها را وارد مخزن شماره 4 نموده و فقط با آب نیمگرم شستشو مینمایند و بالاخره با فرچههای مخصوص به طور اتوماتیک داخل بطریها را میشویند و پس از چهار مرتبه با فشار 20 پوند شیشهها را با آب سرد آب میکشتد و پس از این مرحله برای شفاف نمودن شیشهها از پود میرکس (My rex) استفاده میشود و در این موقع شیشهها آماده پر شدن میباشد.

تهیه و تصفیه شربت ساده و اختلاط آن با آب و کشف

مقدار قند موجود در مشروبات گازدارلوازم شربت و شربت سازی- به مراتب مقادیر زیاد فساد را در شربت و شربت سازی میتوان دید. حداقل در حدود 80-75 درد تمام فسادها مایهای از شربت سرچشمه میگیرند. نگهداری شربتهای از راه سرد تهیه شده بخصوص شربتهای رقیق کار غلطی است به طور کلی شربتهای رقیق تر از 32 تا 30 درجه بومه را اصلاً نبایستی نگاهداری کرد زیرا مایهها بسرعت در چنین محلولی رشد خواهد کرد. شربتهای بسیار غلیظ (42 تا 36 درجه بومه) به آسانی تخمیر نشده لذا اگر لازم باشد میتوان نگاهداری کرد.

اگر شربتهای سترون شده نگاهداری میشوند بایستی تمام ظروف و اسبابها سترون شوند و باید دیگهای ذخیره سرپوشیده و در مقابل آلودگی محافظت گردند.

ظرفهای شربت- این ظروف شامل مخلوط کردن و ظروف و تانکهای تهیه و نگاهداری هستند و ممکن است از شیشه- فلزهای مقاوم در برابر اسیدها یا سنگ ساخته بشوند ولی از آهن لعاب داده شده نبایستی انتخاب کرد. شربتها را به همین وجه نباید در مقابل گرد و غبار قرار داد. ظروف بایستی با درهای مناسبی پوشیده شوند. استعمال پارچه (غالبا در گذشته مشاهده شده) به عنوان پوشاننده عمل نادرستی است. سرپوشهای پارچهای همیشه دارای مقدار کافی رطوبت هستند و برای رشد مایهها- باکتریها و کپکها که طبیعتا روی آنها یافته میشود مساعدند. در موقع برداشتن این پارچه کثیف و آلوده خواه ناخواه بعضی از میکرو اورگانیسمها داخل شربت افتاده و رشد میکند.

دستگاه مخلوط کننده شربت- شربتها بایستی با بهم زنهای مکانیکی مخلوط شوند ومیتوان نیز از همزن اورهه (I) در موقعی که بهم زن شیردار و یک پوشش محکمی برای دستگاه انتخاب شده باشد استفاده کرد. پاروهای دستی فلزی یا چوبی احتیاج به برداشتن پوشش تانکهای مخلوط کننده دارد و مسلما آلوده شده و مناسب نیستند. نه تنها چنین پاروهائی در هنگامیکه آویزان یا به دیوار تکیه داده شدهاند گرد وغبار و آلودگیهای دیگر را جمع میکنند بلکه احتیاج به تکیه دادن شخص مخلوط کننده در هنگام مخلوط کردن به تانک دارد.

یک علت دیگری که موجب آلودگی شربت میشود گرد و غبار با کثافات دیگر از لباس شخص مخلوط کن بیرون افتاده سرخورده و وارد تانک شربت خنک شده میشوند.

ناقلین شربت- برای انتقال شربت (چه ساده و چه چاشنی دار) به مخازن یا پر کنندهها همیشه از لوله باید استفاده کرد. استعمال دلو- ملاقه= چمچه- کوزه یا بعضی دستگاههای رو باز دیگر برای شربت یک عمل مخاطره آمیز است. شربتهائی که بدین ترتیب منتقل میشوند نه تنها موقع انتقال در معرض آلودگی و غبار قرار میگیرند بلکه باقیماندههای شربت بخصوص با پاک کردن نامناسب ته ظرف رقیق شده و در نتیجه دستمال کردن بعدی شربت آلوده شده و یک محل خوبی برای تولید مثل مایهها خواهد بود. چنین دستگاههائی ممکن است علتی برای تشکیل فساد باشند. کارخانه دار کوچک اغلب خیال میکند که استطاعت خریدن لوله یا پمپ را ندارد اما میتواند از کیفیت جاری شدن در نتیجه وزن را مورد استفاده قرار دهد . قیمت لوله هاگران نیست. سازنده کوچک به علت کوچک بودن لوازم شربت سازیش میتواند خمره های مخلوط کننده را بلند کرده تا تمام محتویات خمرهای که داری چاشنی هستند به طرف پر کننده جریان پیدا کند. این طریقه نه تنها از امکان آلوده شدن لاینفک درموقع است علل دلوهای روباز جلوگیری میکند بلکه از نظر اقتصادی خیلی بهتر و نیز به طور قابل ملاحظهای از صرف وقت جلوگیری میکند.

صافی ها و پارچههای شربت- انتخاب صافی های کیسهای شکل (از بالای دانه خمره آویزان میکنند) برای صاف کردن شربت موجب همان خطرات لاینفک در ظرفهای رو باز در موقع انتقال شربتها است. صافی های مکانیکی اگر خوب و محافظت شده باشند مناسب ترین و سریعترین وسائل عاری از خطر آلودگی هستند.

تهیه و تصفیه شربت ساده- شکر و آب گرم را وارد تانکرهای در بسته فولادی مینمایند. در این تانکرها یک همزن الکتریکی وجود دارد که دائماً آب گرم را با شکر مخلوط نمود. آنرا به شربت تبدیل مینماید. شربتی که به این طریق تهیه میشود چون کثیف و اغلب دارای مواد خارجی از قبیل الیاف گونی و غیره میباشد. بناچار از فیلتر پرس میگذرانند تا کاملا تصفیه و زلال شود و سپس شربت را وارد یک تانکر دو جداره مینمایند. در بین دو جدار تانکر جریان آب گرم برقرار است و شربت در این تانکر 160 درجه فارنهایت حرارت میبیند و بعد شربت داغ را با رد دستگاه مخصوصی که بوسیله آب سرد خنک نگاهداشته شده وارد میکنند و شربت یکدفعه سرد میشود و بدین ترتیب و حقیقت یک عمل پاستوریزاسیون برای سترون کردن شربت به عملمیآید. شربت پاستوریزه شده را وارد تانکرهای مخصوص نمود و در سردخانهای که به وسیله کولرهای قوی سرد نگاهداشته شده نگاهداری میکنند غلظت متوسط قندی که در موارد مختلف موجود است در جدول زیر نشان داده شده ارقام بدست آمده بر اثر امتحاناتی است که در روی 2200 نمونه درآزمایشگاه آ.ب.ث.ب به عمل آمده است.

طرز تهیه گازکربنیک و حجم آن در مشروبات گازدار

طرز تهیه گاز کربنیک- در کارخانههای نوشابه سازی غیر الکلی گازدار ایران به تبعیت از دستور کلی موسسات نوشابه سازی غیر الکلی گازدار امریکا گازکربنیک را از سوزاندن گازوئیل بدست میآورند. به این ترتیب که در اثر سوختن گازوئیل گازهائی از قبیل اکسید دو کربن- انیدرید کربنیک- انیدرید سولفور- گاز ازت- و مقدار کمی گاز اکسیژن به دست میاید و چون از بین گازهای بالا انیدرید کربنیک مورد توجه کارخانه میباشد از این رو گازهای بالا را به وسیله جریان آب سرد خنک کرده و انیدرید کربنیک موجود را با استفاده از یک محلول قلیائی به نام «مونواتانول آمین» ^{1 جذب مینمایند و بعد گازها را با آب میشویند تا اگر ذرات کربن در آن وجود داشته باشد بوسیله شستشو از بین برود. در این موقع برای جدا کردن انیدرید کربنیک از محلول قلیائی بالا حرارت غیر مستقیم میدهند و در نتیجه انیدریدکربنیک جدا میشود. این نکته نیز قابل ذکر است که محلول قلیائی مونواتانول آمین تنها انیدریدکربنیک را جذب نمینمایند بلکه مقداری هم گاز انیدرید سولفور را جذب مینماید و برای تصفیه گاز انیدرید کربنیک و خلوص آن گازهای متصاعد شده از مونواتانول آمین را که شامل انیدرید کربنیک و انیدرید سولفور میباشد از محلول پرمنگنات عبور میدهند و در نتیجه گاز انیدرید سولفور مجذوب پرمنگنات شده و اکسیده میگردد و در نتیجه انیدرید کربنیک به طور خالص بدست میآید. انیدرید کربنیک حاصل را تحت فشار و برودت آب سرد قرار میدهند تا به مایع سپس به برف کربنیک 2 تبدیل شود. برف کربنیک حاصل را تحت فشار در داخل کپسولهای 20 تا 22 کیلوئی ذخیره مینماید و موقع مصرف با باز نمودن شیر این کپسولها چون فشار از بین میرود برف کربنیک به صورت گاز خارج میشود. در جدول زیر حجم گازی که در مشروبات گازدار موجود است نشان میدهد این ارقام نتیجه تجزیه 2700 نمونه از مشروبات گازدار است که در آزمایشگاه «آ . ب . ث . ب» بررسی شده.}

^{جدول 4 حجم گاز موجود در مشروبات گازدار}

^حجم گاز	^طعم	^حجم گاز	^طعم
^4/3	^لیمو	^2/3	^انواع کولا
^4	^لیمو ترش	^8/2	^کرم
^3/2	^پرتقالی	^2/1	^انگور
^6/3	^هلو	^2/2	^توت فرنگی
^3	^توت	^3/3	^لیمو و لیمو ترش

^{1 OH- C2 – HY – NH2}

^{2 Neige charbonique}

^{مواد خوش طعم کننده نوشابههای غیر الکلی (چاشنیها)}

^{برای با مزه کردن نوشابههای غیر الکلی از عصارههای گیاهی استفاده میشود و همیشه سعی میگردد از چاشنیهائی که بیشتر مورد پسند همگان استفاده شود.}

^{انواع چاشنیهای، منشأ اصلی محصولات چاشنیدار از عصارههای چاشنی دارد تأمین میشود. این چاشنیها را با استخراج به طریقه پرتولاسیون و استفاده از الکل از میوهها بدست میآورند و روش فوق روش بسیار خوبی است برای تهیه چاشنیها مربوط به جینجرایل.}

^{حضور الکل در چاشنیها فقط برای محلول نگاه داشتن اسانسها است و این محلول حاوی 20% ماده مؤثر میباشد و همچنین الکل به عنوان محافظ (اسانس) چاشنیها مصرف شده است و علت استفاده از الکل برای این است که تعداد زیادی از اسانها در آب حل نمیشوند ولی در الکل حل میشوند.}

^{اسانسها را با الکل و آب مخلوط و خوب هم میزنند تا الکل قسمتهای قابل حل آنرا جدا نماید و پس از مدتی آرامش میگذارند تا قسمتهای نامحلول در سطح محلول بایستد و بعداً آنرا سیفونه میکنند. بهترین مثال لیمو و پرتقال است و حداکثر غلظت این اسانسها 2/1 تا 2 اونس در هرگالن از شربت است. چون مواد چربی درآب غیر محلول است والکل را هم به عللی نمیتوان مصرف نمود از این رو نمیتوان محلول شفافی بدست آوردند لذا مواد ترکیب شده را از راه امولسیون تهیه میکنند و سازنده میتواند چاشنیهارا بوسیله آب و یک صمغ به صورت امولسیون درآورد و سعی شود که این امولسیون به صورت یکنواخت باشد. صمغ ذرات چاشنی را پراکنده نمود و مانع تهنشین شدن آن میشود و این حالت را سوسیانسیون مواد چرب درآب میگویند. سرمای زیاد سبب جدا شدن امولسیون میشود و میگویند امولسیون شکسته شده است و برای مثال پرتقالی تیره، لمون و غیره را میتوان ذکر کرد و معمولاً قدرت امولسیونها 2 اونس یا کمتر در هرگالن از شربت است.}

^{بعضی اوقات این مواد اسانس دارد در آب حل میشوند و پایدار میمانند. در این حالت این نوع محصول بنام محصول آبی مرسوم است.}

^{طریقه ساده دیگر، حل کردن مواد اسانس در گلیسیرین و با محصولات مشابه است. این روش برای اسانسهائی است برای قدرتهای مختلف که شامل رنگ و اسید میباشد ساخته میشود.}

^{اسانسها (چاشنیهای مصنوعی) اسانسها یا چاشنیهای مصنوعی هم مانند اسانسهای طبیعی میباشد و خواص آنها (از نظر مزه، عطر و سایر خواص) به هم شبیه است این مواد استرهای سنتتیک هستند که بطور طبیعی در میوهها وجود دارند.}

^{این محصولات به مقادیر زیان در احتیاجات داروئی و غذایی مصرف میشوند.}

^{بعضی چاشنیها (اسانسها) مانند لمون، لایم و انگو بطور سنتتیک تهیه نمیشوند.}

^{مواد متشکله اسانسها = 1- کولا، شامل اسانس پسته به اضافه چاشنیهای مختلف و معمولاً مقدار کمی از آب لیمو که بوسیله کارامل رنگ زده شده و بوسیله اسید فسفریک اسیدی گردیده و در بعضی اوقات شامل مقدار کمی کافئین است.}

^{2- پرتقالب، لیمویی، لیموترش و انگور از اسانس خلال آنها و آب میوه غلیظ شده آنها است بعضی اوقات امولسیون اسید و همچنین رنگ و محافظ نیز اضافه شده.}

^{نوشابههایی که بوسیله امولسیون اسانسهای طبیعی چاشنی زده شدهاند تقریباً نیمه تیره هستند و شامل روغنهای (اسنسها) گیاهی سنگین میباشند.}

^{در مورد افزودن چاشنیها نوشابههای غیر الکلی گازدار باید دقت نمود که کربناسیون زیادتر از حدی که توصیه شده شود چه ممکن است زیاد شدن گار کزبنیک باعث از بین رفتن مزه نوشابه میشود.}

^{در جدول زیر حجمهای متفاوت از گاز کربنیک برای چاشنیهای مختلف توصیه میشود.}

^{نوع نوشابه گاز کربنیک}

^{کولا 3}

^{پرتقالی، لیموترش، لمون 1}

^{مقدار اسیدی که برای مصرف در نوشابهها پیشنهاد شده پنجاه درصد اسید تارتویک یا سپتریک و یا فسفریک بای هرگالن از شربت است.}

^{کولا 5/1 اونس اسید فسفریک}

^{پرتقالی 2/1 اونس اسید سیتریک}

^{کافئین، بصورت کریستال و اکثراً در نوشابههای کولا مصرف میشود. در محلول پایدار نسبت و برای این منظور باید مقادیر معینی استثنا شود. کافئین را نباید در جینجرایل و کرم سودا مصرف شود.}

^{املاح لیتیم، به مقدار کم مصرف میشود و چون کلرور آن سمی است بنابراین استعمال آن باید با اجازه مقامات مربوطه باشد.}

^{منابع اولیه اورگانیسمهای فاسدآب- عملاً در تمام شهرهای درجه اول عاری از مایههاست. البته همانطوریکه همیشه یادآوری شده آب ممکن است در نتیجه وجود باکتریها منبع بزرگی برای تشکیل فساد در نوشابههای کم اسید باشد.}

^{تشتکها- تشتکها کپکها را در خود نگاه میدارند بنابراین لازم است تشتکها را در مقابل جذب رطوبت و قرار گرفتن در معرض گرد و غبار محفوظ داشت و چون آلودگی کپکی اهمیت زیادی درنوشابههای بدون کف دارند لذا استعمال تشتکهای با چوب پنبه خالدار تاکید شده است.}

^{بطریهای خالی- بطریهای خالی برگشته پس از مصرف مصرف همیشه آلوده به مایعها، باکتریها و کپکها هستند. بهتر است که بطریهای خالی را در اطاق مجزا از اطاق پر کردن و اطاق شربت قرار داد و هرگز بطریهای کثیف را نگاه ندارد بلکه تمام بطریها را قبل از انبار کردن بشویند.}

^{منابع اولیه اورگانیسمهای فساد معمولیترین طرقی که اورگانیسم وارد کارخانه میشود عبارتند از گرد و غبار، شکر، آب، تشتک و بطریهای خالی اولین قدم در یک کارخانه تمیز کردن است که بایستی غبار جمع شده را با شستن با لوله آب یا پاک کردن با پارچه مرطوب خارج کرد. تهویه اطاق شربت بوسیله صاف کردن هوای وارد شونده نیز یک روش علمی با ارزش است.}

^{منابع ثانویه اورگانیسمهای فسادمنابع ثانویه اورگانیسمهای فساد معمولا از عدم دقت در اعمال نوشابهسازی پدید میآید. منابع مهمتر تشکیل اورگانیسمهای فساد شامل: طرز عمل آب، شستشوی بطریها، لوازم شربتسازی، محلولهای رنگی و چاشنی، دستگاههای لابراتوار، اطاق شربت و لوازم پر کن.}

^{اختلاط شربت با سایر موادموقعی که درجه حرارت شربت ساده بین 40 تا 45 درجه میباشد رنگها – مواد خوش طعم کننده و مواد ترش کننده و پرزرواتیوها را به آن میزنند و پنج دقیقه به وسیله همزن اتوماتیک آن را هم میزنند تا کاملا شربت و مواد دیگر مخلوط شود. این مخلوط بعد از 24 ساعت آماده استفاده است و سپس مخلوط بالا را به وسیله گاز انیدریدکربنیک گازدار نموده و به وسیله آب تصفیه شده رقیق مینمایند.}

^{آب تصفیه شده چون حاوی مقداری هوا میباشد با استفاده از دستگاه دیآراتور1 هوای آن را میگیرند (چون آب هوادار وقتی با شربت مخلوط شود ایجاد کف مینماید و بعد در یک ناحیهای که به نام تقسیم معروف است شربت اسانسدار و سایر مخلوطهای آنرا از طرفی و از طرف دیگر اب تصفیه شده و گاز انیدرید کربنیک را وارد یک تانکر سرد نموده و مخلوط مینماید شربتی که به این ترتیب رقیق و گازدار شده وارد شیشهها میکنند.}

^{درجه حرارت نوشابه غیر الکلی گاز دار در این موقع 35 درجه فارنهایت میباشد. برای سرد کردن تانکری که شربت اسانسدار و آب تصفیه شده و گاز انیدرید کربنیک درآن مخلوط میشوند ازآمونیاک استفاده، میگردد و برای اطمینان از ورود آمونیاک به داخل تانکر از نوار مسی استفاده میشود.}

^{نتیجهموجودات زنده به طور کلی برای انجام اعمال حیاتی خود احتیاج به آب دارند.}

^{بشر از بدو خلقت به حکم غریزه احتیاجاتهای خود را از آبهای مختلفهای که طبیعت در اختیار او گذاشته و یا دسترسی آسانتری بدانها داشته است برآورده مینمود.}

^{به تدریج قسمتی از این احتیاجات را نیز بوسیله آب میوهجات مانند آب انگور آب انار و غیره و یا جوشاندههایی مانند چائی و قهوه وتیول دفع میکرد.}

^{تا اینکه با پیشرفتهای روزافزون اخیر نوشابههای مختلفه مصنوعی نیز بر آشامیدنیهای بالا اضافه شد. گرچه همانطوریکه هیچ شیری جایگزین شیر مادر نیست هیچ نوشابهای نیز نمیتواند جای آب طبیعی آشامیدنی را بگیرد ولی با این حال این نوشابههای غیر الکلی در بعضی از اماکن و یا در برخی از فصول که دسترسی نزدیک یا آسان یا کافی به آبهای طبیعی میسر نیست کمک ذیقیمتی مینماید.}

^{امروزه تعداد نوشابههای غیر الکلی که در دنیا تهیه میشوند اعم از قنددار و بدون قند- گازدار و بدون گاز و غیره زیادند.}

^{اینجانب چهار نوع نوشابه غیر الکلی و گازدار را که کم و بیش معروفیت زیاد ومصرف جهانی دارند و عبارتند از کانادادرای- کوکاکولا- پپسی کولا واسو مورد مطالعه و تجزیه قرار داده است و کتاب زیر1 نیز راهنمای کلی اینجانب در این رساله بوده است.}

^{به طور کلی فسادهایی که در این قبیل مشروبات دیده میشوند از چند عامل و منابع مختلفه سرچشمه میگیرند:}

^{الف- فسادهائی که در نتیجه اجرام ذره بینی در این قبیل مشروبات پیدا میشوند.}

^{1- فسادهائی که منابع آنها عبارتند از گرد و غبار- شکر- آب تشتک و بطریهای خالی.}

^{ب- فسادهائی که عوامل آنها منابع ثانویه میباشند این عوامل عبارتند از: عدم توجه و دقت کافی در طرز تهیه و شستشوی بطریها- لوازم شربتسازی- محلولهای رنگی- چاشنیها- دستگاههای مختلفه و لوازم پرکنی.}

^{بطور کلی اجرام ذره بینی که فسادهای نوشابههای غیر الکلی گازدار را باعث میشوند شامل مخمرها- قارچها و باکتریها میباشند.}

^{مهمترین عامل این قبیل فسادها در درجه اول مخمرها هستند که موجب رسوبهای پنیری شکل- تکهای یا نخ مانند را در ته شیشهها باعث میشوند.}

^{در مورد قارچها باید قارچهای قندی یا ساگارومیسیسها را که یکی از بدترین دشمنهای نوشابههاست به شمار آورد. این قارچها به مقدار زیاد در طبیعت در روی میوههای رسیده- روی حبوبات- در خاک و گرد و غبار یافت میشوند.}

^{معمولا در مشروبات غیر الکلی گازدار کمتر باکتری دیده میشود ولی گاهی این باکتریها به هم چسبیده یک ماده ژلهای را در این قبیل نوشابهها باعث میشوند.}

^{این تغییرها و فسادها اغلب در ابتدای کار یعنی در بهار و یا در اواخر کار یعنی در پائیز که موقع نقصان تهیه استحصالات است پیدا میشوند.}

^{برای جلوگیری از این قبیل فسادها باید پیش بینیفهای لازمه زیر را رعایت نمود:}

^{شست وشوی بطریهای نوشابهها در محلهای حاوی 8/1 تا سه درصد سود محرق در حرارتی معادل حداقل 130 درجه فارنهایت و از طرفی چون در تهیه نوشابهها رنگهای مختلفه چاشنیها و اسیدها بکار میروند باید در موقع تهیه این مواد نیز از نظر خلوص و عدم آلودگی دست کافی نمود.}

^{بطور کلی رنگها چاشنیها و اسیدهائی که در این قبیل موارد بکار میروند بر حسب ممالک و گاهی کارخانجات تهیه کننده متغیر است.}

^{در تهیه این قبیل نوشابهها اغلب از رنگهای مصنوعی که بیشتر از رنگهای حیوانی یا گیاهی ثبات دارند استفاده میشود. همچنین در تهیه این نوشابهها اسید لاکتیک- اسید فسفریک- اسید سیتریک و اسید تارتریک به کار میبرند که شرح مفصل آنها در متن پایاننامه درج است و ذیلا فقط به ذکر مقدار آنها اکتفا میشود.}

^{محلول اسید فسفریک 50% به مقدار 50/1 اونس برای هر گالون شربت در تهیه کوکاکولا و پپسی کولا محلول اسید سیتریک 50% به مقدار 2/1 اونس برای هر گالون شربت در تهیه کانادادرای واسو مصرف میشوند.}

^{برای گازدار کردن نوشابهها معمولا از انیدرید کربنیک استفاده مینمایند.}

^{انیدریدکربنیک مورد احتیاج را از سوزاندن گازوئیل و جذب آن به وسیله یک جسم آلی قلیائی موسوم به اتانول امین به دست می آورند سپس با حرارت دادن غیر مستقیم جیم اخیر انیدریدکربنیک را به صورت برف کربنیک1 درآورد و با ذخیره آن در کپسولهای 20-22 کیلوئی هنگام لزوم به مصرف میرسانند.}

^{اینجانب شخصاً چهار نوع نوشابه غیر الکلی گازدار کانادادرای- پپسی کولا- کوکاکولا واسو را در آزمایشگاه کرسی ماد خوراکی مورد آزمایش قرار داده که شرح مفصل آنها در متن پایان نامه منعکس و مختصراً آن را دیلا از نظر میگذراند}

کارخانه روغن در صنایع غذایی

تاریخچه کارخانه:

کارخا نه کشت وصنعت۰۰۰ با بیش از 30 سال سا بقه کار یکی از بزرگترین تولید کنندگان روغن می باشد که در شمال کشور در کیلو متر 15 جاده ساری – نکا واقع که بیش از 40 هکتار از اراضی این منطقه را به خود اختصاص داده است.تاسیس این

750 تن در روز می رسد.محصولات این کارخانه به صورت روغن های نبا تی هیدروژ نه در ظرف فلزی و پی ای تی با ظر ف های 450،900،1250،. . . و به صورت روغن های مایع و ا فتا بگردان و سویا و کلزا در احجام 750، 900و . . . سی سی تولید میشود . از تولیدات ان روغن جامد هیدروژنه جهت مصرف قنادی و مصارف خاص و تولید کره گیاهی مارگارین می باشد .نام های تجاری محصولات این کارخا نه با نام غنچه ، گلچه، لتکا و خزر می باشد. محصولات جانبی کارخا نه شامل صا بون ، خمیر صا بون ،اسید چرب و گاز هیدروژن با خلوص بالا است.  از قسمت های مختلفی ( استرکشن . پالایش و ازمایشگاه و. . . ) تشکیل یافته است. حداقل فضای هر قسمت از کارخا نه چشم ا نداز حدود 2000 متر ویا حتی بیشتر می باشد.

ضوا بط و مقررات اداره استا ندارد برای تولید کنندگان روغن:

هدف از تدوین این استا ندارد تعیین مشخصات و بسته بندی و نشا نه گذاری و نمو نه برداری و روش های ازمون روغن های خوراکی مصرف خا نوار است.دامنه کاربرد این استا ندارد برای مصرف در پخت و پز و سایر مصارف خا نگی به غیر از سرخ کردن می باشد .مدارک الزامی زیر حاوی مقررا تی است که در متن این استا ندارد به ا نها ارجا ع داده شده است.بدین ترتیب جزئی از این این استا ندارد محسوب می شود . ا ستفاده از مراجع زیر برای کاربران این استا ندارد الزامی است.

·        استا ندارد ملی ایران 3608: سال 1374 "  ا نتی اکسیدا ن  "

1-                                                                                استا ندارد ملی ایران 1836: سال 1380 " واحد های تولید کننده مواد غذایی – ا ئین کار اصول کلی بهداشت "

·  ا ستا ندارد ملی ایران 1881: سال 1381 " ظروف فلزی غیر قا بل نفوذ برای نگهداری مواد غذایی "

·  ا ستا ندارد ملی ایرا ن 4178:سال 1377"ا ندازه گیری اسیدیته در روغن ها و چربی های خوراکی"

·  ا ستا ندارد ملی ایران 4097: سال 1376"اندازه گیری مواد غیر صا بونی توسط استخراج با هگزان "

·  ا ستا ندارد ملی ایران 3734:سال 1375"روش اندازه گیری پایداری روغن ها و چربی های خوراکی در برابر اکسید شدن"

·        و غیره. . .

                                                                  

 

 

 

 

 

مشخصات روغن خوراکی مصرف خا نوار:

·  اسیدیته ( میزان اسیدیته چرب ازاد بر حسب درصد اسید اولئیک) : بیشینه 1/0

·        عدد پراکسید (میلی اکی والان در کیلو گرم) :

2-                               تا یک ماه پس از تولید ( بیشینه 1)

3-                               در مو قع ترخیص روغن های واردا تی( بیشینه 2)

4-                               حد قا بل مصرف (بیشینه 4)

·        عدد یدی (روش ویجس) : کمینه 75

·        نقطه لغزش(روش لوله موئینه باز ): بیشینه 40

·        کواد غیر صا بونی شدن (درصد وزنی): بیشینه 5/1

·  مزه و بو : روغن خا نوار باید عاری از هر گو نه بو و مزه نامطبوع و تند باشد.

·        . . .

 

افزودنی ها:

نوع و مقدار مواد ضد اکسنده و تقویت کننده افزوده شده به روغن باید مطا بق استا ندارد ملی ایران 3608 سال 1374 باشد.

 

 

 

رنگ ها :

رنگ های مورد مصرف و نوع رنگ مجاز در این صنعت :

·        بتاکاروتن

·  عصاره ا نا تو (بر اساس بیکسین و نور بیکسین کل محاسبه می شود)

·  کورکومین یا تور مریک (بر اساس کورکومین کل محاسبه می شود )

·        کا نتا گزا نتین

·        بتا-ا پو -8 کاروتنال

·        استرمیل و یا اتیل بتا – اپو -8 – اسید کارو تنو ئیک

 

مواد طعم دهنده:

* افزودن مواد طعم دهنده طبیعی یا معادل طبیعی به فراورده ای که میزان اسید چرب ترا نس ا ن بیشینه 7 درصد با شد مجاز است. 

* نوع و مقدار مواد طعم دهنده مجاز باید مطا بق استا ندارد ملی 952: سال 1374 است.

ویتامین های محلول در چربی:

ا فزودن ویتامین ها فقط در مورد فراورده هایی که میزان اسید چرب ترا نس ان ها بیشینه 7 درصد می با شد مجاز است و باید مطا بق نظر و تایید مراجع قا نونی و ذی صلاح کشور ا فزوده شود.

 

آلاینده ها:

حد مجاز آلاینده ها:

·        رطوبت و مواد فرار : بیشینه 1/0

·        ناخالصی های نامحلول : 05/0

·        ا هن :5/1 mg/kg 

·        مس: 1/0 mg / kg

·        ارسینک: 1/0mg/kg 

·        نیکل: 1 mg/kg 

·         صا بون با قیما نده: 20 ppm

روغن خوراکی مصرفی خانوار باید عاری از روغن های معدنی و مواد خارجی باشد.

شرایط تولید روغن خوراکی مصرف خانوار باید با استاندارد ملی  ایران 1836: سال 1380 مربوط به ائین کار اصول کلی بهداشتی واحد های تولید کننده مواد غذایی مطابقت داشته باشد.

 

بسته بندی :

روغن خوراکی مصرف خا نوار باید در ظرف محکم و غیر قا بل نفوذ بسته بندی شود.در بندی باید به نحوی باشد که قبل از رسیدن به دست مصرف کننده امکان دخل و تصرف در ان وجود نداشته باشد.جنس بسته بندی نباید اثر نا مطلوب روی روغن داشته باشد و بسته بندی باید با مشخصات زیر مطا بقت داشته باشد.

·  بسته بندی در ظرف فلزی باید مطا بق با استا ندارد ملی ایران 1881:سال 1381 باشد.

·  بسته بندی در ظروف پلا ستیکی مجاز از نوع غذایی مادامی که استا ندارد ان تدوین نشده است مشروط به این که تولید کننده روغن گواهی لازمه را مبنی بر تایید نوع غذایی از کشور مبدا ارا ئه نماید مجاز می باشد.

·  وزن بسته بندی برای مصرف خا نوار حداکثر تا 5 کیلو گرم مجاز است.

 

یادآوری:

 در صورت استفاده از این روغن برای مصارف عمده وزن تا 18 کیلوگرم مجاز است.

 

نشا نه گذاری:

بر روی هر بسته باید اگا هی های زیر برای مصارف داخلی به زبان فارسی به طور خوا نا بر روی بر چسب ظروف حاوی روغن نوشته شود و برای صادرات علاوه بر زبان فارسی به زبان ا نگلیسی یا زبان کشور خریدار نیز نوشته شود.

 

 

نمونه برداری:

نمو نه برداری از فرا ورده باید مطا بق استا ندارد ملی ایران 493: سال1370 " نمو نه برداری و روش های ازمون روغنها و چربی ها " باشد.

 

روش های آزمون:

1-                               روش ا زمون روغن ها و چربی های خوراکی – استا ندارد ملی 493 – سال 1370

2-                               ا ندازه گیری اسیدیته در روغن ها و چربی های خوراکی – استا ندارد ملی ایران 4178- سال 1377

3-                               اندازه گیری مواد غیر قا بل صا بو نی توسط هگزان –روش سریع – استا ندارد ملی ایران 4887 – سال 1376

4-                               روش ا ندازه گیری رطوبت و مواد فرار در روغن ها و چربی های خوراکی با استفاده از گرمخا نه و صفحه داغ – استا ندارد ملی ایران 4291-سال 1376

5-                               ا ندازه گیری  فلزات( cu,fe,ni) مس ا هن نیکل در روغن هاو چربی ها ی به روش جذب اتمی کوره گرا فیتی- استا ندارد ملی ایران 4088- سال 1376

6-                                                                                                                                                                                                      و . . .

 

نقش اسيد های چرب برای انسان:

متخصصین غذایی ،چربی را مانند کربوهیدرا تها و پروتئین ها ماده ضروری می دانند .چربیها یک منبع انرژی مهم برای انسان می باشد و هر گرم ان معادل 9 کالری انرژی می دهد ، هر گرم کربوهیدرات و پروتئین معادل 4 گرم انرژی است.50 % از ا نرژی شیر مادران از طریق چربی تا مین می شود .چربی ها سبب حمل ویتامین های محلول در روغن نظیر А،D،E،K شده و باعث جذب ا نها در روده می شوند .قسمتی از چربی ها صرف انرژی می شود ولی قسمت اعظم ان در بافت های چربی ذخیره می شود.چربی ها عامل مهمی برای عایق نگهداشتن بدن و تقویت ا ندام بدن می شود .چربیها از کربوهیدراتها یعنی کربن، هیدروژن، اکسیژن تشکیل شده ا ند با این تفاوت که مقدار کربن و هیدروژن چربی ها بیشتر و اکسیژن کمتر است.ترکیبی از سه اسید چرب مختلف و یک مولکول گلیسیرین هستندکه تفاوت روغن ها و چربی ها در نوع ومیزان اسید های چرب تشکیل دهنده است.

اسید های چرب به سه دسته تقسیم می شوند:

·        اسید ها چرب اشباع

·        اسید های چرب غیراشباع با یک پیوند دوگا نه

·        اسید های چرب غیراشباع دو یا بیشتر پیوند دوگا نه

·        اسید های چرب غیر اشباع غیر طبیعی

 

خواص اسید های چرب:

اسید های چرب اشباع با افزایش طول زنجیر اسید چرب نقطه ذوب انها ا فزایش می یابد.اسید های چرب غیر اشباع با ا فزایش پیوند دو گا نه نقطه ذوب انها کاهش می یابد.در نتیجه روغن های حیوا نی به علت دارا بودن اسید های چرب اشباع بالا حالت جامد دارد و اکثر روغن های نباتی به علت دارا بودن اسید های چرب غیر اشباع حالت مایع دارد.

 

 

رابطه اسید های چرب و میزان کلسترول خون:

از دیدگاه عمومی اسید های چرب اشباع باعث افزایش کلسترول می شود اما همه ی اسید های چرب باعث ا فزایش کلسترول نمی شوند .اسید های چرب اشباع با طول زنجیره کوتاه (4:0-6;0) و اسيد هاي چرب اشباع با طول زنجیره متوسط (8:0-10:0) باعث افزایش کلسترول نمی شوند.امروزه مشخص شده که اسید میریستیک با 14 اتم کربن بدترین اسید چرب طبیعی است که از سایر اسید های چرب بیشتر سبب ا فزایش کلسترول می شود.میزان اسید چرب در روغن نارگیل و کره بیش از سایرین است.اسید پالمیتیک با کربن 16در تمام اسید های چرب به مقدار کموزیاد وجود دارد .میزان این اسید در روغن پالم و چربیهای حیوانی بالاست که تاثیر ان بر کلسترول متغیر است.

 

استرکشن( روغن کشی):

دانه ها یی که از کشاورزان خریداری شده را در چاه تخلیه که در زمین وجود دارد خالی کرده ودا نه ها از طریق حطوط ا نتقال از سیلو های مر بوط به وسیله سیستم مار پیچ وارد شبکه بوجاری و اشغالگیر شده تا خاک و خاشاک را داخل دا نه جداسازی کند که تقریبا تمیز می شود و از طریق الواتور به برج که 5 طبقه دارد برده می شود .

کار برج رطوبت گیری دا نه ها است تا  به رطوبت دلخواه دا نه مورد نظر برسیم. رطوبت دا نه ها را  از 20 -25 %  به 10- 15 % می رسا ند که ان هم بستگی به دا نه دارد.این سیستم به وسیله مشعل که به صورت حرارت غیر مستقیم دا نه ها را خشک می کند.برج از 5 طبقه که دارای شبکه های مشبک است تشکیل شده که به صورت افقی و داخلی که دا نه ها از لا به لای ا نها عبور می کند .فضای  بین دا نه ها باز شده و حرارت به دیواره درونی برج بر خورد کرده و ان را گرم می کند و به این ترتیب دا نه ها خشک می شود که به صورت سرکوله می باشد.اگر دا نه خوب رطوبت گیری نشده باشد مسیر مارپیچی را بسته و دوباره وارد ا لواتور می شود تا خشک شود دا نه های خشک شده نیز دوباره وارد بوجاری می شود که در این روش دا نه ها با برخورد به توری به داخل ریخته و اشغال به خارج و داخل سبد  جمع می شود و خاک هم توسط دستگاه مکش که در بالای ان قرار دارد به دستگاه خاک گیری منتقل می شود و دانه ها مسیر سیلو را طی می کند.

سیلو ها:

سیلو ها 3 نوع ا ند . سیلو های حلبی اهنی ماسکوکی  که جنس انها بستگی به نوع دا نه دارد .اگر دا نه ها از نظر ازمایشگاه خشک باشد و نیازی به خشک کن نباشد از سیلو های ماسکوکی استفاده می شود (بیشتر برای تخم پنبه از این سیلو ها استفاده می شود) .مساحت تقریبی سیلو در حدود 2000 متر و با ظرفیت 18000 تن می با شد.دارای دو فن  در ورودی و خروجی در سمت شمال شرقی و در جنوب غربی می باشد .گردش هوا و مکش هوا از طریق فن صورت می گیرد واین مکش هوا را به سمت  بیرون هدایت می کند در این مسیر دو دریچه تهویه هوا وجود دارد که ا نشعا بات ان در دو قسمت سیلو ایجاد دریچه هایی کرده که حدود 45 دریچه در سمت چپ و 45دریچه در سمت راست. بهداشت این کارخا نه با سم پاشی دارو امکان راه یا بی جا نوران را به سیلو کنترل می کند.سقف این سیلو حلبی و پیچ و مهره شده تا در مواقع ضروری قا بل تعویض باشد .دمای دا نه ها باید 7 درجه کمتر از هوای محیط باشد.

سیلو های حلبی : کف سیلو ها را با میله گرد و سپس تخته و روی تخته را با توری پو شا نده ا ند تا امکان راه یا بی هوا راحت تر با شد.هوا را از پایین گرفته و به بیرون هدایت وی کند .ظرفیت ان 4000 تن است که ممکن است دا نه ها سال ها و یا ماه ها در ان با قی بما نند و روغن کشی شود.

 

سیلو های آهنی :

 6000 تن ظرفیت دارد و ارتفاع ان 15 ورق 1متری و مساحت هر کدام در حدود 1500 متر می با شد و در انتقال هوا بر عکس سیلو کرکره ای است.دارای  دریچه اضطراری هم می باشد تا در مواقعی که دا نه دا نه خراب شد و یا اب به درون ان راه یافت ( اب باعث می شود که دانه ها دچار خود سوزی و در نتیجه اتش سوزی شود) تخلیه شود.دور تا دور سیلو لوله کشی اب گرم است تا دا نه ها را  در مواقع ضروری مایع نگهدارد.

دا نه ها توسط سیستم ا نتقال وارد هالر می شود در دستگاه هالر دا نه شکسته و پو سته از مغزه جدا می گرددو در دستگاه بیتر کلیه پو سته ها از روی روی تور های هالر از طریق سیستم مکنده مکش می شود .در اثر مکش هوا در صدی از ذرات ریز مغز  ودا نه ها به همراه پوسته وارد توری استوا نه ای می شود و مغز های دا نهای ریز دا نه جدا شده  و وارد اسیاب می شود و پو سته از طریق سیستم بلو ئر به بیرون ودر کیسه ها جمع اوری می شود. دانه ها پس از بوجاری وارد دستگاه شن گیر می شود اگر شن گیری به طور درست انجام نشده باشد شن و مواد سنگین باعث اسیب زدن به غلطک های کراکر و  . . . شده ، این دستگاه شامل فیدر خوراک دهنده که هر طبقه از دو غلطک که خلاف جهت هم می چرخند (دانه ها لپه می شوند ). پس از عملیات کواکر وارد کوکر می شوند  دمای کوکر 75 درجه و رطوبت خروجی دا نه باید 8-10 % باشد پس از ان وارد فلیکر می شوند تا به ضخامت 3/0 -25/0 برسد این غلطک ها هم خلاف هم کار می کنند .فاصله بین فلیک کم و زیاد می شود و پس از ان دا نه ها با ضخا مت مشخص اماده برای اکسترکشن می باشد.

 

 

اكستركشن:

 

منظور از اکستراکشن استخراج روغن به روش شیمیا ئی می باشد که در ان حلال (هگزان) طی ان روغن های موجود در کنجاله  را جمع می کند و کنجا له ها به سمت ا نبار کنجا له و حلال حاوی روغن ( فول میسلا) وارد فرا یند می شود. دا نه های مصرفی اغلب سو یا و ا فتا بگردان و کلزا و گلرنگ می باشد .سویا به واحد استر کشن برده می شود و ا فتا بگردان و کلزا و گلر نگ در قسمت پری پرس(60-65%)روغن گیری شده و باقی ما نده روغن موجود در کنجاله به اکستراکشن (روش شیمیائی )برده میشود .کنجاله قا بل روغن گیری به وسیله ردلر عمودی و بعد به وسیله ردلر افقی از با لای اکستراکتور وارد اکستراکتور می شود .اکستراکتور دارای 12 بسکت  می باشد .کنجاله  وارد بسکتها شده ویکی پس از دیگری بار گیری می شود .در زمان بارگیری عبور از فلومتر وارد اوپراتور اول می شود .در اوپراتور حدود 75% از حلال در فول میسلا باز یافت می شود و باقی ما نده وارد اوپراتور دوم می شود که 20% ان باز یافت می شود بعد از اوپراتور وارد اویل استر یپر می شود گه در ان 5% باقی ما نده هگزان باز یافت می شود .روغن به سمت مخازن ذخیره برده می شود و گاز های هگزان ایجاد شده وارد سیستم بازیافت می شود کنجاله نیز وارد طبقات توستر می شود که دارای 6 طبقه که دو نوع بخار در ان جریان دارد ( بخار مستقیم و غیر مستقیم )در طبقات توستر علاوه بر حلال زدا ئی میزان رطوبت کنجاله تنظیم می شود .پس از تنظیم رطو بت کنجاله به حد معمول  (10-12%) کنجاله به سمت انبار کنجاله منتقل می شود.

 

تجهیزات موجود در روغن کشی و استرکشن:

استرکتور:

دستگا هی است که در ان روغنگیری از دا نه فلیک شده سو یا و کلزا و . . . پس از گذشتن از پری پرس روغن کشی توسط حلال که روغن را در خود حل می کند .سیستم این روغن گیر روتوشل است یعنی بسکت ها در ثابتند و ما نی فیلد (سر لوله چند را هه )در بالای بسکت و سکشن در زیر ان حرکت می کند .کا نال های بالای استراکتور ما نی فیلد از زیر به ا نها وصل است و سکشن که در زیر بسکت قرار دارد  به وسیله یک موتور-یک کا هنده سرعت (گیر بکس ) و یک مکا نیسم دور متغیر (فیدر) به حرکت در می اید به وسیله فیدر که گردش استراکتور را تنظیم می کند . چهار کا نال مر بو ط به جمع اوری  ما یع در بالای بسکت قرار دارد که دوار است و ما نی فیلد ها به ا ن وصلمی باشد .ما یع بعد عبور از بسکت ها وارد ا ن می شود .فرق میا ن کا نال های بالا و پا ئین در این است که کا نال های بالا حرکت می کند و پا ئین ثا بت است ودر کا نال پا ئین حلال خالص فول میسلا قرار دارد.بسکت ها ثا بتندکه تعداد ا نها 12 عدد است که محل جمع اوری دا نه های روغنی جهت روغنگیری تو سط حلال می باشد در هنگام کار یکی از بسکتها در حال بار گیری و یکی دیگر در حال خالی کردن بار. یک بسکت خالی و یک بسکت دیگر نیز در ان در حال بسته شدن می باشد. 8 بسکت دیگر مشغول روغنگیری توسط حلال هستند  در ته هر بسکت یک در   فولادی پر سوراخ وجود دارد که بر روی ان توری مناسب نصب شده است.برای  دا نه سویا سوراخ شماره 60 که دارای سوراخ های بزرگتری می باشد و برای ا فتابگردان و کلزا از سوراخ های 100 یعنی از توری با  سوراخ های کوچکتر ا ستفاده می شود ریلی که در زیر در ها قرار دارد و می چرخد در محل تخلیه بسکت به پایا ن می رسد.

برای اینکه در ا ن نقطه در ها به درستی باز و بسته شود در سمت بیرونی هر در یک بازوی چرخ دار است که چرخ در ها با ریل شیب دار درگیر می کند و ان را به وضعی می رسا ند که کاملا بسته شود برای جلوگیری ا ز جرقه زدن به هنگام ا فتادن با یک سطح برنجی بر خورد نما ید این سطح بر نجی یک ضربه گیر است که با دو پیچ و مهره به بد نه داخلی ا کستراکتور در زیر در قرار دارد که باعث می شود جرقه نزند در واقع ضر به گیر باید چو بی و یا یک جسم نر متر باشد تا هم از جرقه زدن جلوگیری کند و هم از شدت سقوط در کم کند و ما نع از ا سیب دیدن در ها شود این ضربه گیر نرمه هایی که به در بسکت توری ها چسبیده از ان جدا می شود .سکشن در زیر بسکت ها دور می زند و محل جمع شدن میسلا می باشد و لوله ها یی که در زیر سکشن قرار دارند مایع هر قسمت سکشن را به کا نال های مربوطه خود منتقل می شوند .

 

 

آژیتاتور:

وسیله ای که با بهم زدن بار را متحرک نگه دارد تا از ته نشین شدن وپل زدن بار جلو گیری میکند این دستگاه با دور ارام درون هاپر می چرخد (پل زدن همان چسبیدن بار است طوری که حرکت بار متوقف میشود در اکستراکشن پل زدن پدیده ای نا مطلوب است و مشکلاتی به همراه دارد )

 

سالوانتراپ (آبگیر):

مخزنی است که حلال قبل از ورود اکستراکتور از سپراتور جداگر وارد ان شده و اگر ابی به همراه حلال خالص وارد ان شود در قسمت کف ان ته نشین میشود و از قسمت زیرین مخزن به وسیله یک لوله به داخل قسمت اب وحلال سپراتور وارد میگردد این لوله در هنگام کار باید باز باشد تا ا بی که بدلیل وزن حجمی زیاد در زیر ان جمع میشود در ان نما ند و تخلیه شود .لوله دیگری نیز وصل میشود که در هنگام توقف جهت تخلیه کردن حلال به سپراتور مورد استفاده قرار میگیرد.حلال خالص نیز از بالای سالوانتراپ وارد کا نال  بالای اکستراکتور میشود سالوانتراپ 1000 لیتری است ورودی و خروجی حلال هردو از بالای سالوانتراپ به ان متصل می باشدو علتش اطمینان از جدا شدن حلال وخروج اب از زیر سالوانتراپ میشود .

 

توستر(ماشین حلال گیر برشته گر):

دستگاهی است استوانه ای شکل که حلال موجود در کنجاله ها را به وسیله تماس با سینی های داغ به طور کامل جدا میکند سینی های ان به وسیله ی بخار اب داغ گرم میشود وکنجاله ها را برشته کمی کند و ان را به رنگ قهوه ای روشن در می اورد هر سینی دو جداره با فضای حلال گیر بالایی خود با یه اتاقک ضما ئم مربوط به یک طبقه ی توستر می باشد و دارای شش طبقه است .سه طبقه اول توستر کارش حلال زدایی می باشد طبقه اول به دلیل اینکه حجم گاز جدا شده زیاد است از طبقات دیگر بزرگتر است.سه طبقه پا یینی ان کار توست کردن وتنظیم رطوبت و رنگ کنجاله ها را به عهده دارد .شامل یک شفت دو تکه می باشد که از طبقه سوم دو تکه میشود .طبقه یک ودو هر کدام دارای شمشیرک هستند که به کانال ویپر وصل هستند ولی شمشیرک ها ی طبقه های دیگر به شفت وصل هستند .

 

چگو نگی تشکیل فول میسلا و میسلا در استرکتور:

بعد از پر شدن مخزن روغن ها از طریق شوت وارد بسکت می شود و حلال خالص از طریق ما نیفیلد با درجه حرارت 53-57 روی ان ریخته شده و بعد از عبور از ا ن مقداری از روغن را جمع می کند بعد از عبور از سکشن وارد کا نال می شود و تشکیل میسلای مر حله اول سپس پمپ ما یع را گرفته  و در قسمت بالای اکسترکتور داخل کا نال می ریزد مایع از از کانال بالا به وسیله مانیفیلد وارد بسکت دیگری میشود و دوباره حلال روی ان ریخته می شود و دو باره روغن گیری می شود و تشکیل فول میسلا دوم می د هد و وارد کا نال بعدی می شود و ان را به داخل اکستراکتور هدایت می کند در انجا بوسیله ی دو عدد ما نیفیلد میسلای مرحله دوم روی همان بسکتی که میسلای مرحله دوم روی ان ریخته بود می ریزد بعد از عبور از لابلای بار عبور کرده و مقدار دیگری روغن تولید میشود  وارد سکشن میشود و وارد کا نال دیگر میشود و تشکیل میسلای مرحله سوم مید هد و سپس توسط پمپ مایع را گرفته و ان را به طرف بالای اکستراکتور هدایت میکند و این روند همین طور ادامه دارد تا اینکه حجم مایع جمع شده در دو کا نال  درزیر  حوضچه جمع شده ولی مایع دو کا نال با هم مخلوط نمی شوند.  بدلیل نیروی گریز از مرکز که ایجاد می شود ذرات ریز کنجاله و املاح سنگین دیگر به همراه مقدار کمی فول میسلا به طرف پا ئین سا یکلون هدایت می شود . بقیه ی فول میسلا با فشار پمپ به طرف فلو متر حرکت کرده و به طرف اوپراتور اول جهت حلال زدائی از روغن هدایت می شود .

 

سپراتور تا نک (جداگر ):

دستگاهی است که مواد مختلف را از هم جدا می کند کار این جدا گر ها بر اساس خواص فیزیکی می باشد که به همین دلیل جداگر ها ا نواع مختلفی دارند که در اینجا کار این مخزن جدا کردن اب و حلال از هم می باشد .به شکل استوا نه است ساختما ن داخلی ان به وسیله ورقه ای به دو قسمت تقسیم شده که یک طرف مربوط به حلال و طرف دیگر ا ن مربوط به اب است هم در مواقع حلال گیری و هم در موقع برگشت حلال ابتدا وارد قسمت اب و حلال می باشد که اب سنگین تر ا ست در پائین جمع شود و حلال که سبک تر است در بالا که با رسید ن به قسمت بالای ورقه وارد قسمت حلال می شود اب اضا فه هم تو سط دو لوله به قسمت وست واتر  برده می شود . اگر در اب دوباره مقداری حلال وجود داشته با شد به وسیله حرارت وست واتر به گاز تبدیل شده و اگر در قسمت حلال هم اب وجود داشته باشد از زیر قسمت حلال به وسیله پمپ سیر کوله وارد قسمت اب حلال سپرا تور شده و اب و حلال از هم جدا می شوند هیچ وقت در حلال اب با قی نمی ما ند .

وست واتر:

استوا نه ای شکل است که در بالای ان اژکتور خلا نصب شده است که خلا مرد نیاز دستگاه را تا مین می کند.که اب های اضا فه سیستم وارد این دستگاه می شود که اب  و حلال بعد از ورود به ان با حرارت اب  وست واتر تبخیر شده و دارای یک قسمت است که مربوط به بخار است تا در مواقعی که حرارت ان افت می کند گرمای دستگاه تا مین شود .

 

اولین مرحله کندانس ( پرایمری کندانس):

دستگاهی است استوا نه ای که حدود 800 لوله در ان قرار دارد که دو سر ان باز می باشد جنس لوله ها استیلی یا مسی است که در انجا استیل بکار رفته است . اب از قسمت پائین دستگاه وارد شده و بعد از دور زدن از 5 مرحله از قسمت بالا به بیرون می رود .طرز کار این دستگاه به این صورت است که گاز و بخارهایی که وارد ان می شود چون تمایل به محیط سرد دار ند با برخورد به لوله هایی که اب سرد جریان دارد پس از برخورد به آب تبدیل شده واز قسمت کف پرایمری وارد سپراتور تا نک می شود. گازهایی که وارد پرایمری می شود :1-توستر، اوپرا تور اول، وکیوم کندا نس و وست واتر.

 

 

اوپراتور اول:

به شکل استوا نه ای به قطر کم و ارتفاع بلند است.تعداد 60 لوله استیل در ان قرار دارد که در مقابل خوردگی و حرارت مقاوم است.دو سر ان از بالا و پا ئین باز است و بخار در پشت این لوله ها جریان دارد و باعث گرم شدن لوله ها می شود در داخل این لوله ها فول میسلا با فشار 18 جریا ن دارد و بر اثر گرمای لوله ها حلال از روغن تبخیر می شود و گاز ان وارد پرایمری شده و با درصدی از حلال وارد اوپراتور دوم می شود.

 

اوپراتور دوم:

ساختمان ان شبیه به اوپراتور اول است فرق ان در این است که تعداد لوله ها در ان 15 عدد است که 20 % حلال در این مرحله جدا می شود. در اینجا مایع توسط خلا از پائین برج به طرف بالا برده می شود و به سایکلون بالای اویل استریپر وارد می شود در اینجا روغن چون سنگین است به طرف پا ئین و داخل اویل استریپر می ریزد و گاز ها و بخار توسط مکش خلا به طرف وکیوم کندا نس می رود و در ا نجا تبدیل به مایع می شود و توسط پمپ وکیوم وارد قسمت سپرا تور ا ب و حلال می شود.

 

وکیوم کندانس:

ساختمان ان شبیه پرایمری ونت است هر دو کا سه بالا ئی و پا ئینی ان به دو دسته تقسیم می شوند که در خلاف جهت هم کار گذاشته شده اند .اب در ان از 3 مرحله عبور میکند اب از پا ئینن وارد شده و از بالا خارج می شود . در قسمت داخلی وکیوم در جا ئی که گاز ها تبخیر می شوند  در پشت لو له های اب گرم خلا نسبی وجود دارد گاز ها ئی که از اویل استریپر و اواپراتور دوم جدا می شوند . گاز ها توسط پمپ وکیوم به طرف قسمت اب و حلال سپراتور هدایت می شوند مقدار کمی گاز وجود دارد که از بالای وکیوم وارد وست واتر می شود و توسط حرارت ان تبدیل به گاز شده.

 

 

سوربوسل ( سیستم باز گیری حلال):

در این سیستم  یک روغن معدنی خوراکی (پارا فین)را برای جذب حلال استفاده می شود .و علت مصرف این نوع روغن این است که مقدار کمی از ان به همراه حلال سمت کندا نسور می رود و چون حلال بعد از جدا شدن به طرف اکستراکتور می رود و با روغن مخلوط می شود و روغن تولید شده هم خوراکی است و نبا ید خطری برای مصرف کننده داشته با شد.

 

سوربوسل ابزرور(باز گیری دفعی ):

به صورت برجی است که مقداری قطعات کوچک سرامیک به شکل مخصوص نیمه حلقوی است.روغن جذ بی که پارافین ما یع باشد در ان از لابه لای سرامیک به طرف پا ئین جریا ن دارد و در همین حین گاز هگزان به همراه با هوا و بخار اب در خلاف جهت از پا ئین به بالا در حرکت است حلال مو جود در بخارات جذب روغن جذ بی یا پارافین شده و بقیه گازها که کم هستند از فلیم ارستر به هوای بیرون را نده می شود.

فیلم ارستر یک شعله گیر است که می توان گفت که این دستگاه به وسیله ان نفس می کشد و گاز ها را بیرون هدایت می کند و ما نع از فشار سیستم می شود.سپس پارا فین که همراه خود هگزان دارد به وسیله پمپ ابزرور از درون مبدل حرارتی سوربوسل عبور می کند و توسط بخار اب داغ گرم می شود و به دمای مناسب می رسد سپس پارافین حلال دار از بالا به پائین از درون استریپر در خلاف جهت بخار اب داغ جریان می یابد گاز هگزان جدا شده همراه با بخار اب به طرف کندا نسور می رود پارافین که از هگزان جدا شده در ته استر یپر جمع می شود و به وسیله پمپ به طرف خشک کن سوربوسل می رود و پس از عبور از دمای 40 درجه به دمای مناسب جذب کردن می رسد.

شستشو در قسمت اکسترکشن فقط شامل اوپراتور اول و دور و وکیوم می باشد که به وسیله سود پرک است که پرک را در اب گرم می ریزند و از محلول ان استفاده می کنند. فاضلاب این قسمت حالت رفت و برگشت دارد و تصفیه می شود.

 

 

خنثی سازی :

روغن از مخازن اصلی روغن خام وارد مخازن 1و2 ذخیره می شود. سپس از طریق پمپ ها روغن وارد خط می شود .هر خط خنثی سازی شامل 1 دستگاه سپراتور خنثی و 2 دستگاه راتور واش یا وست فالیا و 4 دستگاه میکسر و 4 وستگاه انتقال رووغن و 1 دستگاه پمپ  سود و 1 دستگاه پمپ  اب و 2 دستگاه مبدل صفحه ای و دستگاه خشک کن تخت خلا (وکیوم درایر )می باشد.در ضمن 1 سیستم تزریق اسید فسفریک که شامل 4 پمپ دوزینگ که هر کدام مربوط به 1 خط خنثی سازی می شود.روغن خام از طریق عبور از پمپ 1 و پس از عبور از مبل صفحه ای در اثر تماس غیر مستقیم با بخار گرم می شود به طوری که دمای روغن تخم پنبه 65-75 و برای سایر روغن ها 80- 95 باید باشد .به وسیله  پمپ شماره 1 وارد میکسر اسید فسفریک می شود  و اسید با مخلوط شدن با روغن باعث می شود فسفا تید ها و فلزات سنگین می شود .بعد از این روغن وارد میکسر سود می شود و بر طبق فلو ( دبی : مقدار روغنی که از واحد سظح می گذرد) و نوع و اسیدیته روغن تعیین می شود . سپس روغن خنثی شده وارد سپرا تور 1 شده  و در این سپرا تور صابون که در اثر واکنش سود با اسید های چرب ازاد  در روغن واکنش می دهد و به وسیله سپرا تور جدا می شود  و خمیر صا بون به واحد صا بون سازی فرستاده می شودو روغن خنثی شده جهت شستشو با اب گرم از طریق پمپ شماره 2 وارد میکسر می شود و در این میکسر با اب گرم با دمای 80 -90 درجه با نسبت حجمی (10-15 درصد حجم روغن ) که در اینجا 10 درصد است به روغن افزوده می شود و مقدار صابون با قی ما نده در روغن در اب حل می شود سپس جهت جدا سازی وارد سپرا تور واش 1 می شود .در این سپراتور مخلوط اب و صا بون که پساب نا میده می شود جدا و وارد مخزن پساب می شود .در این مر حله صا بون خروجی ا ز سپرا تور به مقدار کمی می رسد و وارد خشک کن تحت خلا (وکیوم درایر) می شود تا رطوبت ان به حداقل برسد .ابتدا با باز کردن بخار اب چرب خلا دستگاه تامین می شود . 

 

 

 

طریقه محاسبه سود مصرفی بر اساس فلو و اسیدیته روغن خام:                        

          F ×( f f a + 0/025 f f a + c×7/33)

---

                     

                             100 × Μ × Ν

 

 

F *:  فلوي روغن خام

C  *: در صد اسید فسفریک تزریقی

N  *: نرماليته

*  Μ: جرم مولوکولی اسید اولئیک

برای مثال:روغن خام فلوی 14000 لیتر بر ساعت با اسید یته 2/1% و سود با بومه 16وطبق رابطه بالا بدست می آید.

 

نرمالیته:                       بومه سود

6/2                               14

057/3                           16

6/3                               18

175/4                          20

7/4                               22

3/5                               24

 

 

 

 

 

برای محاسبه حجم اسید مورد نیاز از فرمول زیر استفاده می کنیم:

 

 

А× В×1000                                

---

 

                                60× d×100

 

А : فلوي روغن بر حسب كيلو گرم

В : در صد اسید فسفریک اسید

D: دانسیته اسید فسفریک وزن حجمی

بي رنگ کننده مداوم (بلیچر):

 

روغن پس از خنثی سازی برای بیرنگ  شدن وارد بلیچر می شود .این واحد شامل سه سیستم بلیچر می با شد که هر سیستم از یک دستگاه بلیچر تحت خلا ، یک مبدل حرارتی روغن با بخار ، یک سیستم خلا ، دو فیلتر صفحه ای، دو پمپ تحت خلا ، یک مخزن سوسپانسیون (تا نک ا سلوری )، دو مبدل سرد کن و تا نک پری کوت تشکیل شده است که پری کوت در سه بلیچر مشترک است.

روغن از قسمت خنثی وارد این مرحله شده که یک سوم از این روغن برای مخلوط شدن با خاک رنگبر (تنسیل) وارد تا نک ا سلوری شده و مقدار خاک رنگبر از طریق کا نوایری که دور آن بر حسب نوع و رنگ روغن قا بل تنظیم می با شد . در بعضی مواقع برای روغن ها مثل کلزا از اسید سیتریک و کربن اکتیو استفاده می شود (در صورت نیاز برای سویا هم استفاده می شود).علت استفاده این است که در روغن های نارس چون کلرفیل ان بالاست، ودر کلزا چون به راحتی رنگ زدایی نمی شود .ما بقی روغن جهت گرم شدن واردمبدل می شود و دمای ان 80-110 درجه است سپس روغن گرم شده وارد بلیچر می شود این دستگاه که تحت خلا عمل می کند رطوبت روغن را خارج می کند در این مدت روغن ، در بلیچر به وسیله خاک رنگبر موادی همچون رنگ، صمغ ها ،صا بون ، فلزات سنگین و محصولات اکسیداسیون روغن جذب خاک رنگبر شده (برای هر فیلتر 3-4 کیسه).بعد از بلیچر روغن وارد فیلترها  که قبلا به وسیله خاک کمک صا فی اماده شده ا ند می گردد.در طی این مرحله روغن پس از عبور از فیلتر صاف شده و مواد اضا فی شده پشت صفحات فیلتر باقی می ما ند.

 

 

فیلتراسیون :

کار این دستگاه ها جدا سا زی مواد معلق است و برای جذب خوب مواد معلق از خاک کمک صا فی استفاده می شود (برای افزایش سطح فیلتراسیون ) که اماده سازی ان در تا نک پری کوت است.

 

هیدروژناسیون:

یک واکنش شیمیا یی است که از طریق ان هیدروژن  به محل پیوند های غیراشباع که به طور طبیعی یک کاتالیست دارد در هیدروژناسیون از کاتالیست نیکل استفاده می شود. هیدروژناسیون بر خلاف سا یر فرا وری چربی ها و روغن های خوراکی  که به منظور خالص سازی انجام می شود.در هیدروژناسیون ما روغن مایع را به جامد تبدیل می کنیم.در هنگام هیدروژناسیون ذرات نیکل به صورت ذرات معلق در روغن مانده و در اخر کار به وسیله فیلتر جدا می شودو به این ترتیب کاتالیست می تواند چندین بار استفاده شود ولی فعالیت کاتا لیست در اثر استفاده کاهش می یابد .در فعلیت هیدروژناسیون سه عامل گاز هیدروژن ، روغن مایع ، کاتالیست جامد نقش دارد که باید با هم تماس پیدا کنند.هیدروژناسیون معمولا در یم راکتور تحت فشار به طریق بچ ا نجام می شود (یک همزن مکانیکی هیدروژن را در روغن حل کرده و ذرات کاتالیست را به حالت معلق در روغن نگه می دارد .توسط عمل همزن مولکول های جدید را به طور مداوم بر روی سطح فعال کاتالیست قرار گرفته و هیدروژن به محل پیوند های غیر اشباع در مولکول تری گلسیرید اضافه می شود .حلالیت هیدروژن با ا فزایش درجه حرارت و فشار ا فزایش می یابد.سرعت هیدروژناسیون به سرعت قرار گرفتن مولکول های غیر اشباع بر سطح کاتالیست بستگی دارد .

مکانیسم هیدروژناسیون معادله شیمیایی ان به صورت زیر است :

 

—CH=CH— +H2→CH2—CH2

 

واکنش وقتی انجام می شود که روغن مایع غیر اشباع ، کاتالیست جامد و هیدروژن  با هم تماس پیدا می کنند این عمل در یک راکتور که مجهز به سیستم گرمایی و همزن است انجام میشود.

 

روش کار:

ابتدا کنورتور را از روغن پر می کنیم که در این واحد 8 کنورتور وجود دارد که کنورتور های 1و2 با ظر فیت 14500لیتر و کنورتورهای 3و4 با ظرفیت 15500لیتر و کنورتور های 5الی 8 با ظرفیت 28000 لیتر می باشد .بعد از این مرحله خلا گذاری را انجام می دهیم  شیر خلا را باز می کنیم و در ضمن دور راکتور لوله های کوئیل وجود دارد که از داخل ان بخار می گذارد زما نی که روغن به اندازه های کافی گرم شد شیر خلا را باز می کنیم و نیکل را وارد می کنیم و پس از ان ورود گاز هیدروژن است که وارد روغن می کنیم که هیدروژن پس از ورود با روغن واکنش داده و ایجاد گرما می کند و دمای ان بالا میرود در این زمان است که با ا ندازه گیری رفراکت (ضریب شکست) به وسیله رفراکتومتر که وقتی به ضریب شکست مورد نظر برسد گاز هیدروژن را قطع کرده (باید توجه شود که نقطه ذوب ان توسط ازمایشگاه گرفته و گزارش داده شود)پایان گاز دادن زمانی است که به رفراکت و نقطه ذوب مورد نظر برسیم.سپس اب سرد را در درون کوئیل جریان داده تا روغن تقریبا خنک شود بعد از ان روغن را از فیلتر عبور داده در اینجا هم برای ا فزایش سطح تماس از خاک کمک صافی استفاده می شود با عبور از فیلتر املاح و نیکل از ان جدا می شود .سپس روغن را وارد قسمت پست بلیچ میکنند.

پست بلیچ:

واحد پست بلیچ یا بیرنگ کننده دوم واحدی است که در ادامه کار هیدروژناسیون نقش جدا کردن نیکل و فلزات سنگین را به طور کامل دارد.روغن در این قسمت پس از اضافه کردن مواد افزودنی (در بعضی مواقع با اضافه کردن خاک رنگبر) به روغن، و تحت شرایط خلا و عمل فیلتراسیون  به تانک واسطه ارسال می شود و پس از عبور از فیلتر پرس به واحد دیگر ارسال می شود.واحد پست بلیچ دارای 6 دستگاه پست بلیچ  که 4 دستگاه با ظرفیت 14 تن و 2 دستگاه با ظرفیت 28 تن می باشد  در ضمن دارای 4 دستگاه فیلتر صفحه ای ( دو دستگاه مربوط به پست بلیچ های 14 تنی و 2 دستگاه مربوط به پست بلیچ های 28 تنی می باشد)که جهت صاف کردن روغن های این قسمت استفاده می شود.

پس از هماهنگی با واحد هیدروژنا سیون روغن وارد این قسمت می شود پس از روغن گیری خلا گذاری انجام می شود و همزن را روشن می کنیم .با اضا فه کردن خاک  رنگبر و اسید سیتریک به مدت 20-30 دقیقه وتحت شرایط خلا مواد رنگی و تیره نیکل جذب ان شده .جهت اماده سازی اسید سیتریک مقدار 2 کیلوگرم اسید را در 5/1 کیلوگرم اب حل کرده و سپس استفاده می کنیم.بعد از این مرحله از فیلتر رد کرده تا باقی مانده مواد رنگی و نیکل جذب فیلتر شده و روغن زلال و شفاف از بیرون اید و روغن پس از عبور از فیلتر پرس وارد مرحله دیگر شده.

 

بی بو:

محلول ا نتی اکسیدا نت از اسید سیتریک (10%)،ا نتی اکسیدا نت (20%)و پروپلین گلیکول خوراکی (70%) توسط ازمایشگاه تهیه شده است.میزان تزریق ا نتی اکسیدا نت بر اساس فلوی روغن در بی بو ها میزان تزریق را محاسبه می کنند و توسط دوزینگ پمپ به روغن اضافه می شود 

روغن جهت بی بو سازی توسط پمپ تغذیه از تانک مخزن روغنگیر به هیت اکستنجر پمپاژ می شود که این هیت اکستنجر توسط روغن خروجی گرم می شود .روغن جهت هواگیری وارد مخزن درایر که تحت خلا کار می کند وارد می شود ، بعد از مبدل نها یی وارد ستون بی بو می شود که با ابعاد و تعداد سینی طراحی شده .هر کدام از این سینی ها برای بدست اوردن تماس بین روغن ها و بخار مستقیم چند پمپ دارند بخار پخش شده و کویل ها گرم می شوندو روغن از قسمت تحتانی بی بو استخراج نموده و که نهایتا به فیلتر های حفاظتی پمپاژ می شوند .قسمتی از اسید های چرب به صورت بخار توسط مکش خلا درایر و اسکرابر می شود و مقدار کمی (اسید چرب سنگین)در

اثر تماس با دیواره فرفول در قسمت پا یین جمع می شود .

در کل عمل تقطیر با بخار در درجه حرارت بالاو تحت خلا است که هدف ان :

1-خارج کردن نا خالصی های فرار معطر از روغن و تولید یک محصول بدون طعم وبو

2-اسید های چرب ازاد و مواد حاصل از اکسیداسیون چربی ها و روغن ها تبخیر و خارج شده و عمر نگه داری روغن افزایش می یابد.

3در درجه حرارت بالا رنگدا نه ها ی کارتنوئیدی نیز تجزیه و در نتیجه روغن کم می شود .

 4-بوی خاص به وجود امده در چربی ها و روغن های هیدروژنه را از بین می برد.

5-خارج کردن بقایای اندک هگزان حلال مورد استفاده در روغن کشی ، حشره کش ها و علف کش ها در روغن.

اساس بی بو کردن اختلاف زیاد موجود بین فراریت روغن تری گلیسرید ها و نا خالصی ها ی فرار معطر در روغن.ترکیباتی که توسط بی بو کردن از روغن جدا می شود : الدئید ها ، الکل ها، استر ها، هیدروکربن ها.توکوفرول یک ماده ضد اکسیداسیون بوده که به طور طبیعی در روغن وجود دارد.تاسیس بی بو بچ به سال 1920 بر می گردد.

 

اصول فرآیندها و بسته بندی اسپتیک

فرآیند استرلیزاسیون اسپتیک از نظر تجاری در یک سیستم بسته و پیوسته امکان بکار بردن مبدل های فوق العاده سودمند و نیز امکان فرآیند های UHT(فرادما)و HTST(دمای بالا-زمان کوتاه) را فراهم می آورد . در فرآیند اسپتیک ،بسته بندی یک محصول غذایی استریل شده (سیستم بسته) که دمای آن تا دمای محیط پایین آمده، در یک محیط کاملاً بهداشتی و استریل درون بسته های استریل شده قرار می گیرد.بسته های پر شده کاملاً مهر و موم می شود و قابلیت نگهداری در دمای اتاق برای مدت طولانی را دارند،بدون اینکه هیچ نگهدارنده ای در تولید آنها مورد استفاده قرار گیرد .
غذاهای مایع تولید شده به روش اسپتیک و نیز نوشیدنی ها خارج از بسته بندی و قبل از این که داخل بشکه ها پر شوند ،توسط فرآیند فرادمایی که شامل حرارت دادن ناگهانی(flash) و نیز سرد کردن می باشد فرآیند می گردند.زمان معمولاً15-3 ثانیه و دما 195 تا 285 درجه فارنهایت اندازه گیری شده است بطوریکه حداقل استرس گرمایی به محصول وارد می شود و در عین حال از لحاظ باکتریولوژیکی نیز کاملاً ایمن می باشد.
غذاهای بسته بندی شده به روش اسپتیک منجر به تولید محصولاتی با بهترین ارزش تغذیه ای و عالیترین کیفیت از نظر حفظ خواص حساس می شود 
دکتر سیروس کاشفی

اسطوره اي براي تمام قرون

میدونم که این بیوگرافی به مبحث صنعت غذا بی ارتباط هستش ولی جداً امیدوارم شما هم بعد از خوندن اون به هم حق بدین: 

اسطوره اي براي تمام قرون

استفان ويليام هاوكينگ 64 ساله اينك به الگويي براي مردمان سياره ما تبديل شده تا نمونه اي افسانه اي از زيستن و اميد به زندگي را ترويج كند. استفاون هاوكينگ يكي از برجسته ترين و نام آور ترين رياضيدانان و كيهان شناسان معاصر ما است. نظريات بنيادي او در حوزه عالم بزرگ مقياس و فرايندهاي مربوط به آشفتگيهاي فضا زمان و پديده هاي اعجاب انگيزي همچون سياهچاله ها باعث شده تا نام وي در عرصه دانش معاصر و براي هميشه ماندگار شود. او اينك داراي درجه لوكسيان پرفسور رياضيات در دانشگاه كمبريج است و بد نيست بدانيد اين مقام ارشد رياضيات زماني در اختيار چهره هاي برجسته اي چون سر ايزاك نيوتون و پاول ديراك بوده است. تحقيقات وسيع هاوكينگ در خصوص سياهچاله ها باعث كشف پديده اي شگفت در حوزه فضا شده است كه با نام  تابش سياهچاله شناخته مي شود. اما جالب اينجا است كه در كنار چنين فعاليتهاي علمي بسيار جدي، اين دانشمند بلند آوازه معاصر گام هاي بلند و بزرگي را براي ترويج علم در جهان برداشته است. وي نويسنده پرفروش ترين كتاب علمي عامه پسند به نام تاريخچه مختصر زمان است كه به مدت 100 هفته توانسته بود در صدر پر فروش ترين كتابهاي عالم قرار گيرد. وي همچنين كتابهايي را براي كوكان نوشته و در برنامه هايي همانند، جهان استفاون هاوكينگ به تشريح مسايل پيچيده علمي به زباني ساده براي مردم پرداخته است. هر يك از اين فعاليتها به تنهايي كافي است كه نام انساني را در تاريخ جاودان كند اما هاوكينگ فراتر از اين افقها را فتح كرده است.                    

آيا مي توان باور كرد تمام اين موفقيتها از آن مردي باشد كه به فلج اعصاب محرك عضلاني مبتلا است و از نظر پزشكي سالها قبل مي بايست در مي گذشت. اين بيماري كشنده زماني به سراغ هاوكينگ آمد كه تنها 21 سال داشت و كم كم تواناييهاي عضلاني او را سلب كرد . به تدريج كار به جايي كشيد كه تمام عضله هاي وي توان تحرك خود را از دست دادند و امروزه به جز عضلات قلب، چشم، ريه و دستگاه گوارشي، وي فاقد هرگونه توانايي حركتي است. به همين دليل ويلچير يا صندلي چرخداري ويژه اي براي وي ساخته شده كه او بتواند با كمك نگاه خود به ان فرمان دهد. آن را جركت دهد و با نگاه كردن به صفحه كليد بصري ويژه اي حروف خود را انتخاب و متن مورد نظر را بيان كند. زندگي كه براي هر كسي مي تواند جهنمي غير قابل تصور باشد براي هاوكينگ همراه با اميد به آينده و كشف تازه ها بوده است. پزشكان زماني كه هاوكينگ به اين بيماري مبتلا شد به وي گفتند كه شايد كمتر از چند سال بعد در اثر رشد اين بيماري در گذرد اما از ان زمان 45 سال مي گذرد و هاوكينگ در مبارزه اي سخت با بيماري خود به موفقيت دست يافته است. وي نشانه و سمبولي براي اميد به آينده است.                                          

چند هفته پيش برجسته ترين چهره رياضيات و كيهان شناس معاصر سفري با گرانش صفر را تجربه كرد. يك بويينگ تغيير فرم يافته از پايگاه كندي عازم سفري كوتاه ولي خاطره انگيز براي استفان هاوكينگ شد. وي در اين سفر براي اولين بار پس از 40 سال توانست از روي صندلي چرخدار برخيزد و شناوري در شرايط بي وزني را تجربه كند. تجربه اي كه شايد بسياري از افراد سالم هم حاضر به انجام آن نباشند اما هاوكينگ گويا قصد دارد ثابت كند كه انسان قادر به انجام هر كاري است. هاوكينگ پس از اين سفر در گفتگويي دشوار با خبرنگاران كه با كمك رايانه متصل به صندلي چرخدارش صورت مي گرفت، گفت: " از اين تجربه بي نهايت راضيم و احساس مي كنم به دروازه هاي فضا نزديك مي شوم. من اين پرواز را براي آمادگي انجام سفر بعديم انجام دادم و قصد دارم سال 2009 به عنوان اولين معلول به سفري به مدار زمين بروم، پس فضا به من خوش آمد بگو كه من در آستانه سفر به سوي تو قرار دارم. " هاوكينگ فضا را آينده بشر توصيف كرد و از احساس خوب خود هنگام رهايي از بند گرانش سخن گفت اما او خود اميد جديدي است براي مردمي كه مبتلا به ناتوانايي هاي گوناگوني هستند يا در درياي مشكلات مي افتدند. هاوكينگ ثابت كرده است كه مي توان با اميد ، مرگ را هم به بازي گرفت. و هاوكينگ نمادي براي عصر جديد ما است.    

ارسال : علي پزشكي

منبع : SpaceScience.ir

کاربردهاي فناوري‌نانو در صنعت مواد غذايي

کاربردهاي فناوري‌نانو در صنعت مواد غذايي

---

خلاصه: برگزاري همايش‌‌هايي با موضوع فناوري‌نانو، راه‌اندازي کنسرسيوم‌هايي براي مواد غذايي بهتر و سالم‌تر، همچنين بالا بردن آگاهي مردم از طريق رسانه‌ها، مؤيد تأثيرگذاري فناوري‌نانو بر صنايع غذايي است. در اين مقاله به ارتقاع سطح کيفيت، هضم و جذب مواد غذايي به کمک فناوري نانو وهمچنين چگونگي بسته بندي و نگهداري آن به کمک اين فناوري اشاره شده است.

مقدمه
برگزاري همايش‌‌هايي با موضوع فناوري‌نانو، راه‌اندازي کنسرسيوم‌هايي براي مواد غذايي بهتر و سالم‌تر، همچنين بالا بردن آگاهي مردم از طريق رسانه‌ها، مؤيد تأثيرگذاري فناوري‌نانو بر صنايع غذايي است. انواع کاربردهاي نانو در اين زمينه شامل بسته‌بندي‌هاي هوشمند، مواد نگهدارنده و مواد خوراکي تعاملي (interactive) است، که به مصرف‌کنندگان اجازه مي‌دهد موادغذايي را با توجه به ذائقه و نيازغذايي مورد نظرشان تغيير دهند.
بيشترغول‌هاي توليد کننده موادغذايي مانند Nestle,Kraft,Heinz و Unilever برنامه‌هاي تحقيقاتي مشخصي در اين زمينه دارند تا بتوانند سهم بازار خود را در دهه‌هاي آينده حفظ کنند. اين بدان معنا نيست که مواد غذايي به‌طور اتمي تغيير پيدا کنند و يا با نانوماشين‌ها توليد شوند، زيرا آرزوي توليد غذاهاي مولکولي با کمک نانو ماشين‌ها فعلاً عملي نيست.
با علم به قابليت‌هاي فناوري‌نانو اميد است، بتوان سيستم‌هاي فعلي فراوري مواد غذايي را تغيير داده، محصولاتي مطابق با فرهنگ تغذيه سالم به بازار عرضه كرد. محققان همچنين اميدوارند بتوانند با استفاده از مواد افزودني، کيفيت مواد غذايي و هضم و جذب غذا را در بدن افزايش دهند. اگر چه بعضي از اين اهداف دور از انتظار به نظر مي‌رسد، اما امروزه صنايع بسته بندي از فناوري‌نانو در محصولات خود کمک مي‌گيرند.

1. بسته‌بندي و سلامت مواد غذايي
پيشرفت در بسته بندي هوشمند براي افزايش عمر مفيد محصولات غذايي، هدف بسياري از شرکت‌هاست. اين سيستم‌هاي بسته‌بندي قادر خواهند بود پارگي‌ها و سوراخ‌هاي کوچک را با توجه به شرايط محيطي (مانند تغييرات دما و رطوبت) ترميم و مصرف کننده را از فساد ماده غذايي آگاه سازند. فناوري‌نانو مي‌تواند در مواردي مانند افزايش مقاومت به نفوذ در پوشش‌ها، افزايش ويژگي‌هاي ديواره (مکانيکي، حرارتي، شيميايي وميکروبي)، افزايش مقاومت در برابر گرما، گسترش ضد ميکروب‌هاي فعال و سطوح ضد قارچ کارساز باشد.
چشم اندازهاي مالي فناوري‌نانو، صنايع بسته‌بندي را پررونق نشان مي‌دهد. سهم بازار اين صنعت در حال حاضر حدود 1.1 ميليارد دلار است و پيش‌بيني‌ مي‌شود تا سال 2010 به 7.3 ميليارد دلار آمريکا برسد. با اين وجود، صنعت بسته‌بندي هوشمند از آنچه پيش‌بيني شده بود جلوتر رفته و نشانه‌هاي تکامل آن به خوبي پيداست. تحقيقات سازمان مالي Frost and Sullivan نشان داد که علاقه مشتريان به مواد غذايي سالم و تازه در بسته‌بندي‌هاي مناسب، موجب پيشرفت اين صنعت شده است. سازمان هاي زيادي وجود دارند که در زمينه سيستم‌هاي بسته‌بندي هوشمند فعاليت مي‌کنند، ازجمله شرکت توليدکننده مواد غذايي Kraft كه با همکاري دانشگاه راتگرز در حال فعاليت روي پروژه زبان الکترونيکي (electronic tongue) است تا آن را به بسته‌بندي‌ها اضافه کند. اين نوع بسته‌بندي شامل رشته‌اي از نانوحسگرهاست که نسبت به گازهايي که از مواد غذايي آزاد و موجب فساد آنها مي‌شوند، به شدت حساس بوده و تغيير رنگ مي‌دهند که اين تغيير رنگ، علامت واضحي از سلامت يا فساد ماده غذايي است.
شرکت Bayer Polymer کيسه‌اي پلاستيکي با نام Durethan KU2-2601 توليد کرده است که از محصولات موجود در بازار سبک تر و محکم تر است، همچنين مقاومت بيشتري در برابر گرما از خود نشان مي‌دهد. هدف اوليه از توليد پلاستيک‌هاي بسته‌بندي مواد غذايي، جلوگيري از خشک شدن محتويات آنها و محافظت در مقابل رطوبت و اکسيژن است. پوشش جديد غني از نانوذرات سيليکات است. اين نانوذرات تا حد زيادي از نفوذ اکسيژن، گازهاي ديگر و رطوبت جلوگيري مي‌کنند و فساد مواد غذايي را به تعويق ‌مي اندازند.
سازمان‌هاي ديگر به کمک فناوري‌نانو در حال يافتن راهي براي تشخيص فساد مواد غذايي هستند. به عنوان مثال شرکت AgroMicron، افشانه تشخيص دهنده نانوبيولومينسانس را ساخته که شامل پروتئين لومينسانت است. در اين طرح، افشانه سطح ميکروب‌هايي مانند Salmonella و E.coli را ‌پوشانده، و از خود نوري ساطع مي‌کند و به اين روش فساد مواد غذايي تشخيص داده مي‌شود. اين شرکت اميدوار است بتواند محصول مورد نظر را با نام BioMark وارد بازار کند. در حال حاضر اين شرکت در حال ساخت افشانه‌‌هايي با روش‌‌هاي جديد است تا بتواند از آنها در حمل و نقل دريايي استفاده کند.
در راهبرد مشابه، براي اطمينان از سلامت مواد غذايي، محققان اتحاديه اروپا در پروژه Good Food از نانوحسگرهاي قابل حمل براي يافتن مواد شيميايي مضر، پاتوژن‌ها و سم‌‌ها در مواد غذايي استفاده مي‌کنند.
با اين کار، ديگر نيازي به فرستادن نمونه‌هاي مواد غذايي به آزمايشگاه براي تشخيص سلامت و کيفيت محصولات در کشتزارها و کشتارگاه‌ها نيست. همچنين اين پروژه، در حال توسعه به کارگيري زيست تراشه‌هاي DNA براي کشف پاتوژن‌هاست. اين روش مي‌تواند در تشخيص باکتري‌هاي مضر و متفاوت موجود در گوشت يا ماهي و يا قارچ‌هاي ميوه مؤثر باشد. اين پروژه در نظر دارد با گسترش ميکروحسگرهاي رشته‌ا‌ي، بتواند آفت‌کش‌هاي ميوه و سبزيجات را به همان خوبي که شرايط محيطي کشتزارها را کنترل مي‌کند تشخيص دهد. اين نوآوري به نام حسگرهاي Good Food ناميده مي‌شود.
پروژه سرمايه‌گذاري شده اتحاديه اروپا به نام BioFinger که هدف آن، ساخت ابزارهاي ارزان با توان تشخيص آسان در سلامت محيط زيست است، فعاليت ديگري در زمينه آناليز مواد غذايي دارد. در ابزارهايي که از حامل (cantilever) استفاده مي‌کنند، روش بدين صورت است که تيرک (Tip) با ماده شيميايي پوشانده شده و در برخورد با مولکول‌هاي خاصي، سيگنال ايجاد مي‌کنند. BioFinger با استفاده از اين حامل‌ها که به يک ميکروتراشه متصل است کوچک‌تر و قابل حمل مي‌شود.
ارتش آمريکا در حال ساخت حسگرهاي فوق‌العاده‌اي‌ است که از آنها در مقابل حمله‌کننده‌ها به مواد غذايي استفاده مي‌شود. در سيستم هاي کنوني چندين روز طول مي‌کشد تا وجود پاتوژن‌ها در مواد غذايي تشخيص داده شود. تشخيص سريع پاتوژن‌ها به وسيله اين حسگرها به زودي باعث فراگير شدن اين فناوري در صنعت مواد غذايي خواهد شد.
محققان دانشگاه بُن در حال ساخت پوشش‌هاي دفع کننده آلودگي براي بسته‌بندي‌ها با استفاده از اثر لوتوس (نيلوفر آبي) (قطره آب از سطح برگ‌هاي نيلوفر آبي مي‌لغزد و در نتيجه هرم‌هاي موم مانند نانومقياس، سطح برگ را مي‌پوشاند) هستند. کشتارگاه‌ها و محل‌هاي فرآوري گوشت نيز مي‌توانند از اين فناوري استفاده کنند. گروه تحقيقاتي دانشگاه انگليسي ليدز دريافتند که نانوذرات اکسيد منيزيم و اکسيد روي باعث از بين بردن ميکروارگانيزم‌ها مي‌شوند. استفاده از اين مواد بسيار ارزان‌تر از نانوذرات نقره است و مي‌توانند کاربرد زيادي در بسته‌بندي مواد غذايي داشته باشند. فناوري شناخت فرکانس‌هاي راديويي (RFID) در بيش از 50 سال پيش توسعه يافت، ولي امروزه اين فناوري راه خود را براي کنترل مواد غذايي در مغازه‌ها پيدا کرده است. در اين فناوري با استفاده از ميکروپردازشگر‌ها مي‌توان داده‌ها را به گيرنده‌هاي بي‌سيم ارسال کرد. امروزه مي‌توان از اين روش براي کنترل اقلام غذايي از انبار تا دست مصرف‌کننده بهره گرفت. برخلاف بارکدها که نياز به اسکن دستي و خواندن يک به يک دارند، برچسب‌هاي RFID نيازي به خوانده شدن خطي نداشته و امکان خواندن تعداد زيادي از آنها در يک ثانيه وجود دارد. فروشگاه‌هاي زنجيره‌اي مانند Wal Mart، Home Depot گروه Metro و Tsco در حال آزمايش اين فناوري هستند. ضعف اصلي اين روش، افزايش هزينه توليد است که نتيجه ساخت سيليکوني آن مي‌باشد. با ترکيب فناوري‌نانو و الکترونيک (نانوترونيک) اين برچسب‌ها ارزان‌تر و کاراتر شده، همچنين پياده‌سازي آنها آسان‌تر مي‌شود.
گروهي از دانشمندان شمال اروپا، کنسرسيوم نانوغذايي را با هدف توسعه کاربردهاي فناوري‌نانو دراين صنعت و با تأکيد بر مواد غذايي سالم و مطمئن تشکيل داده‌اند. اين مجمع، متشکل از شرکت‌هاي Arla Foods, Danisco A/S, Ar hus United A/S, Danish Crown amba و مرکز ميان رشته‌اي نانوعلوم است.
با تأکيد بر فراهم آوردن مواد غذايي سالم براي مشتريان، اولويت‌هاي اين کنسرسيوم عبارت از توسعه حسگرهايي که قادر به تشخيص سريع سم در ترکيبات و يا باکتري‌هاي مضر در نمونه‌هاي غذايي باشند، گسترش سطوح ضد باکتري براي ماشين‌هايي که در توليد مواد غذايي به‌کار مي‌روند، گسترش ساخت پوشش‌هاي محکم‌تر و ارزان‌تر، توليد مواد غذايي با ترکيبات خوراکي سالم‌تر مي‌باشد.
تحقيقات مرکز دانمارک در بخش پژوهش‌هاي پيشرفته غذايي (LMC) که از همبستگي مؤسسات دانمارکي فعال در زمينه علوم غذايي تشکيل شده‌اند، برنامه‌هاي خود را در چارچوب هفتمين برنامه خود به صورت زير اعلام مي‌دارد:
درک پايه‌اي از مواد غذايي و تغذيه حيوانات براي نوآوري هوشمند؛
سيستم‌هاي زيست‌شناسي در تحقيقات غذايي؛
بازنگري زيستي در بخش محصولات غذايي؛
پيشرفت‌هاي فناوري؛
علم مواد خوراکي؛
نوآوري‌هايي بر اساس نياز مشتري و ارتباطات غذايي.
آنها معتقدند تمرکز روي اين برنامه‌ها مي‌تواند موجب دستيابي کامل و چند جانبه در تحقيقات و توسعه مواد غذايي در اروپا شود. همچنين اميدوارند از نانوموادي با ويژگي‌هاي کاربردي به منظور استفاده در نانوحسگرها و فناوري ‌نانوسيالات در صنايع غذايي استفاده کنند. پيشرفت در مواد بسته‌بندي هوشمند، امکان کنترل شرايط محصولات در طول حمل و نقل و استفاده از روش‌هاي بسته‌بندي مبتني بر زيست‌شناسي را براي ما مهيا مي‌سازد.
2. فراوري مواد غذايي
فناوري‌نانو علاوه بر بسته‌بندي، تأثير زيادي روي گسترش مواد غذايي کاربردي و تعاملي دارد؛ موادي که به نيازهاي بدن پاسخ داده، مي‌توانند در رسانش مواد غذايي مؤثر باشند. گروه‌هاي تحقيقاتي مختلفي در حال کار روي ساخت مواد غذايي جديد بر اساس تقاضا هستند. اين مواد به صورت غير فعال در بدن باقي مي‌مانند و مواد غذايي را در صورت نياز به سلول‌ها مي‌رسانند. عنصر کليدي اين بخش، توسعه نانوکپسول‌هايي است که با استفاده از آنها در مواد غذايي مي‌توان کار رسانش را به خوبي انجام داد. از پيشرفت‌هاي ديگر در فرآوري مواد غذايي، افزودن نانوذرات به مواد خوراکي براي افزايش جذب آنها در بدن است.
يکي از بهترين نانوايي‌ها در غرب استراليا در استفاده از نانوکپسول‌هايي که شامل روغن ماهي تن (منبع غني از اسيدهاي چرب امگا 3) بوده‌اند؛ موفق بوده است. اين مرکز از نانوکپسول‌ها در پرفروش‌ترين نوع نان خود به نامtip-top استفاده مي‌کند و اين ذرات فقط هنگامي باز و شکسته مي‌شوند که وارد معده شوند، به اين ترتيب از مزه ناخوشايند روغن ماهي جلوگيري مي‌شود.
شرکت Nutralease در رژيم اشغالگر قدس، از فناوري ساختارهاي مايع خودآراي نانومقياس (NSSL) براي رسانش مواد غذايي استفاده مي‌کند. اين ذرات به شکل مايسل (کره‌هاي توخالي که از چربي ساخته شده و درون آن آب است) با قطر حدود 30 نانومتر هستند. مواد خوراکي يا nutraceuticals داراي آب دروني هستند و مي‌توانند براي حمل موادي مانند ليکوپن، بتا-کاروتن، لوتين، فيتوسترول ها، CoQ10 و DHA/EPA مورد استفاده قرار بگيرند. اين ذرات به ترکيبات اجازه مي‌دهند که به راحتي از طريق معده وارد رگ‌هاي خوني شوند. بنابراين دسترسي زيستي آنها افزايش مي‌يابد. اين فناوري را در حال حاضر کارخانجات Shemen براي رسانش روغن فعال Canola وارد بازار كرده‌اند. اين شرکت ادعا مي‌کند مي‌تواند جذب کلسترول را در کيسه صفرا تا 14 درصد کاهش ‌دهد.
تعدادي از شرکت‌هاي شيميايي در حال تحقيق روي افزودني‌هايي هستند که بدن به راحتي قادر به جذب آنهاست و مي‌توانند عمر مفيد محصولات را افزايش دهند. سازمان بين‌المللي علوم رسانش زيستي در حال توسعه نانوحلزون‌هايي با ذرات پيچشي 50 نانومتري است که مي‌تواند در رسانش موادي مانند ويتامين‌ها، ليکوپن و اسيدهاي چرب امگا3 به سلول‌ها به کار گرفته شود، بدون اينکه در مزه و رنگ مواد غذايي تأثير داشته باشد.
صنايع غذايي Kraft، گروهي محقق از 15 دانشگاه مختلف را تشکيل داده است تا با کمک فناوري‌نانو در مورد غذاها تحقيق کند. اين مورد به مصرف‌کنندگان اجازه مي‌دهد تا بين رنگ‌ها و طعم‌هاي مختلف انتخاب کنند. اين مجمع همچنين روي توسعه مواد غذايي هوشمند با کمک نانوحسگرها، که باعث آزاد سازي تدريجي موادغذايي مي‌شود فعاليت مي‌کند. اين نانوکپسول‌ها با مواد غذايي ترکيب مي‌شوند ولي تا زمان مناسب، غير فعال باقي مي‌مانند. تمامي پيشرفت‌هاي جديد موجب مي‌شود مفهوم موادغذايي کامل به واقعيت نزديک شود و انتظار مي‌رود تا فوايد ديگري در زمينه انرژي، عملکردهاي تشخيصي، کاربردهاي ايمني بهتر و توسعه محصولات ضد پيري براي مصرف‌کنندگان وجود داشته باشد.
امروزه از فناوري‌نانو در صنايع آرايشي مانند ساخت کرم‌هاي شفاف استفاده مي‌شود. شرکت Royal BodyCare، که از فناوري‌نانو علوم غذايي استفاده مي‌کند محصول جديدي با نام NanoCeuticals را وارد بازار کرده، که امولسيوني از ذرات با قطر کمتر از 5 نانومتر است. اين شرکت ادعا مي‌کند اين محصول، راديکال‌هاي آزاد را جمع آوري کرده، آب رساني را بالا برده و pH بدن را تنظيم مي‌کند. اين شرکت همچنين در حال توسعه نانوخوشه‌‌ها و پودرهاي نانومقياسي است که با مکمل‌هاي غذايي ترکيب مي‌شوند و هنگام مصرف، قدرت جذب مواد غذايي را در بدن افزايش مي‌دهند.
شرکت‌هاي مواد غذايي و آرايشي در همکاري با يکديگر به دنبال سازوكاري جديد براي رسانش ويتامين‌ها و جذب مستقيم آنها از پوست هستند. به عنوان مثال شرکت Nestle که 49 درصد از سهام شرکت LOreal را داراست در حال ساخت کرم ضدآفتاب شفافي است که ويتامين E را مستقيم به پوست مي‌رساند. هدف، ساخت کرمي است که به وسيله پوست جذب شده و ويتامين E را به آرامي آزاد کند، به‌علاوه داراي ماده محافظ UV نيز باشد. در حال حاضرکرم‌هاي شفاف ضد UV در بازار موجود است و LOreal انتظار دارد اين کرم با کاربردهاي بيشتري بازار را در برگيرد.
رقيبان ديگر مانند Estee Lauder در حال ساخت فرمول‌هاي ضد پيري هستند که از نانوذرات تشکيل شده‌است. شرکت آمريکايي Oilfresh محصول نانوسراميکي جديدي وارد بازار کرده که مصرف روغن را در رستوران‌ها و غذاهاي آماده به نصف کاهش مي‌دهد. در نتيجه اين تغيير بزرگ، از اکسيد شدن محصولات به دليل چربي‌هاي درون روغن جلوگيري مي‌شود. مورد ديگر اين است که روغن سريع‌تر داغ شده و انرژي مورد نياز براي پخت کاهش مي‌يابد.
اخيراً دانشگاه واخنينگن در هلند مرکز تحقيقاتي را تأسيس کرده که در حال کار روي کاربرد فناوري‌نانو در صنايع غذايي است. مرکز بيوفناوري واخنينگن روي موضوعات مختلفي ازجمله تشخيص کيفيت و سلامت غذا، پوشش‌دار کردن و رسانش مواد غذايي، ميکرو و نانو ابزارهايي براي پردازش‌هاي شيميايي و فيزيکي، زيست شناسي شيميايي، نانو سم شناسي؛ بررسي فناوري و علم مشتري متمرکز شده است.
شرکت آلماني Aquanova در حال توسعه فناوري جديدي است که در آن دو ماده فعال را با هم ترکيب کرده و در کاهش چربي از طريق نانوحامل‌ها (کره‌هاي تو خالي با قطر 30 نانومتر) استفاده مي‌کند. اين نوآوري مي‌تواند دستيابي جديدي در کنترل وزن باشد. شرکت NovaSOL Sustain از CoQ10 براي کاهش چربي اسيدهاي alpha-lipoic براي رفع گرسنگي استفاده مي‌کند. همچنين اين فناوري براي توليد ويتامين‌هايي مانند SoluE که از دسته ويتامين‌هاي E است و همچنين SoluC که از دسته ويتامين‌هاي C است استفاده مي‌شود.
در يک راهبرد متفاوت، شرکت Unilever در حال توليد بستني‌هاي کم چرب با کاهش ذرات امولسيون است. با اين عمل اميد است که استفاده از اين ذرات، ميزان چربي را تا 16 درصد کاهش دهد. مرکز بين‌المللي Woodrow Wilson، مؤسسه بورس تحصيلي در آمريکا، پايگاه داده‌اي از مشتريان بازار فناوري‌نانو تشکيل داده و به‌زودي 15 مورد را که ارتباط مستقيم با صنايع غذايي دارند اعلام مي‌کند. اين فهرست شامل nanocetical هاي توليدي شرکت RBC، Life Science و روغن فعال Canola ي صنايع Shemen و نانوذرات نقره استفاده شده در يخچال‌هاي شرکتLG مي باشد.
3. جمع بندي
امروزه بسياري از کشورهاي جهان به توانايي فناوري‌نانو در صنايع غذايي پي برده‌اند‌‌و در حال سرمايه‌گذاري قابل‌توجهي در اين راه هستند. مؤسسه استاندارد مواد‌غذايي انگلستان (FSA) تحقيقاتي براي دستيابي به توانايي استفاده از فناوري‌نانو در غذا و مشخصاً بسته‌بندي موادغذايي ترتيب داده‌است. همزمان دولت اين کشور نيز بودجه بيشتري براي تحقيق و توسعه در زمينه غذاهاي کاربردي، سيستم‌هاي رسانش موادغذايي و شيوه‌هاي بهينه‌سازي ظاهر غذا مانند رنگ، مزه و غلظت در نظرگرفته است.
با افزايش تأثيرات فناوري‌نانو بر صنايع‌غذايي و ورود اين محصولات به بازار مصرف، اهميت سلامت اين دسته از مواد‌غذايي بيشتر مطرح مي‌شود. اين نياز، پذيرش فناوري‌نانو را در کاربردهاي حسي، قوي‌تر خواهد کرد، و از همين راه مي‌توان به سلامت مواد‌غذايي پي برد. مانند نوعي فناوري که نزديک بودن تاريخ انقضاي مواد‌غذايي را به خريداران و فروشندگان هشدار مي‌دهد. پوشش‌هاي ضد‌ميکروبي جديد و کيف‌هاي پلاستيکي دفع‌کننده آلودگي، پيشرفت‌ چشمگيري در اطمينان از سلامت و امنيت غذاهاي بسته‌بندي داشته‌اند. اگرچه توجه زيادي به کاربرد فناوري‌نانو در صنايع‌غذايي و محصولات موجود در بازار شده‌است، اما هنوز هم توانايي‌هاي استخراج نشده بسياري مانند آنچه قبلاً در بحث دستکاري ژنتيکي عنوان شد وجود دارد.
مؤسسه علوم و فناوري غذايي انگلستان، در گزارشي نشان داده است كه داده‌هاي مطمئن بيشتري مورد نياز است تا بتوان نانوذرات را به مواد غذايي اضافه کرد. اين گزارش اشاره مي‌کند که قوانين جاري، شرکت‌ها را براي برچسب‌زدن روي اقلامي که شامل نانوذرات است مجبور نمي‌کند، بنابراين بعيد است مشتريان بتوانند از وجود اين مواد در اقلام غذايي مطلع شوند. گفته مي‌شود براي ارزيابي سلامت اين دسته از مواد غذايي بايد به تأثيرات اندازه ذرات در کنار نوع ترکيبات توجه شود.
گروه ETC همچنين برخي شركت‌هاي مهم و دانشگاه‌هاي فعال را به تلاش براي به انحصار درآوردن غذاهاي جديد (از طريق ثبت اختراع) متهم كرده است؛ زيرا اين كار مي‌تواند براي بسياري از شركت‌هاي مبتكر در كشورهاي در حال توسعه، مانع ايجاد كند.
سرانجام روزي خواهد رسيد که موادغذايي را از ترکيبات اتمي و مولکولي بسازيم که در اصطلاح به آن توليد مواد غذايي مولکولي گفته مي‌شود. امروزه برخي گروه‌هاي تحقيقاتي در حال بررسي اين زمينه هستند، ولي هنوز با روش بالا به پايين، استفاده از سلول‌ها بيش از مولکول‌هاست. اگر‌چه استفاده کاربردي از اين فناوري در آينده دور امکان‌پذير است، اما انتظار مي‌رود اين پيشرفت بتواند راه را براي گسترش پردازش محصولات غذايي مؤثرتر و ماندگارتر باز کند که در اين صورت مواد خام کمتري مصرف شده و غذاهايي با کيفيت بالاتر به دست مي‌آيد.

خطرات فن‌آوری نانو در فراورده‌های غذایی
شرکت‌ها و کارخانجات تولید مواد غذایی بی‌صبرانه خواهان بکارگیری گسترده فن‌آوری نانو در تهیه فراورده‌های خوراکی هستند. پس انقلاب صنعتی و به کنار نهادن شیوه‌های سنتی تولید مواد غذایی استفاده از این فن‌آوری در کشاورزی و صنایع غذایی به مثابه جهشی بزرگ قلمداد می‌شود. اما سازمان‌های محیط زیست هشدار می‌دهند که ذرات کوچک و میکروسکوپی سبب بیماری شده و خواهان ممنوعیت استفاده آن در محصولات غذایی می‌باشند.

● مشکل کنترل ذرات نانویی
مواد و ذراتی که در فن‌آوری نانو (به معنای کنترل ماده در ابعاد مولکولی) بکار گرفته می‌شود، از آنجاییکه بسیار کوچک‌اند به سختی نیز قابل رویت‌اند و به کارگیری و کنترل آنان نیز با موانع زیادی همراه است. یک نانو یک هزارم میلی متر است.
ذرات نانویی حتا کوچکتر از باکتری‌ها می‌باشند. میکروسکوپ‌های نوری متداول قادر به رویت این ذرات نیستند و تنها به کمک میکروسکوپ‌های الکترونیکی و آنهم با مهارت زیاد می‌توان این ذرات را دید.
رولف هرتل از انستیتوی آلمانی پژوهش پیرامون خطرات ( BfR ) اعتراف می‌کند که "مشاهده ذرات نانویی به کمک میکروسکوپ امری تصادفی است و پژوهشگر در این مورد نیازمند بخت واقبال فراوان است."
اما تشخیص ذرات نانویی، حداقل در صنایع غذایی، به دلیل دیگری نیز مشکل و پیچیده است. هیچکس به درستی نمی‌داند که ذرات نانویی در چه مواردی و یا در چه محصولاتی تاکنون به کار گرفته شده‌اند. بنا به برخی گمانه زنی‌ها تاکنون به طور تقریبی ??? فراورده غذایی در سراسر جهان همراه با ذرات نانویی به بازار عرضه شده است.
یکی از سازمان‌های محیط زیست در آلمان (BUND ) دلیل این گمانه زنی‌ها را ناشی از آن می‌داند که شرکت‌های مواد غذایی از مشخص کردن محصولاتی که با فناوری نانو تهیه شده اند، سرباز می‌زنند.

● واکنش منفی نسبت فنآوری نانو در صنایع غذایی
"ویلفرید کولینگ" رئیس سازمان محیط زیست "بوند" در گزارشی تخصصی در برلین به برخی از خطرات موجود در این زمینه اشاره کرد. این گزارش بر اساس و با بررسی مقالات و نوشته‌ها علمی تهیه شده و نتایج آزمایشگاهی را در بر نمی‌گیرد.
کار علمی در اینباره به خاطر امتناع صنایع غذایی از دادن اطلاعات مشخص، بسیار مشکل می‌باشد. صاحبان صنایع غذایی بیم از این دارند که موج نارضایتی میان مصرف کنندگان سبب خودداری آنان از خرید محصولات شود.
این اعتراضات در مورد بکارگیری علم ژنتیک در تهیه محصولات غذایی پیش از این نیز دیده شده بود. بنا به آمار موجود (از سوی انستیتوی علمی BfR ) ?? درصد از مصرف کنندگان استفاده از ذرات نانویی در محصولات غذایی را رد می‌کنند. یکی از کاربردهای ذرات نانویی تازه نگاه داشتن فراورده‌های غذایی است.

● خطرات احتمالی
خصوصیات استثنایی و ویژه ذرات نانویی سبب کاربرد گسترده آنان در این زمینه می‌باشد. مواد موثر، نظیر هورمون‌ها، ویتامین‌ها و آنزیم‌ها، در ابعاد نانویی بسیار سریع تر و آسان تر در واکنش‌های شیمیایی و بیولوژیک شرکت می‌جویند.
دلیل این امر سطح خارجی گسترده این ذرات نسبت به حجم کوچک آنان می‌باشد. به نظر کارشناسان، به خاطر همین شرکت گسترده در فعل و انفعلات، ذرات نانویی به راحتی جذب بدن شده و انباشته می‌شوند.
یکی از خطرات ذرات نانویی تولید عفونت و آسیب رسانی به سلول‌ها در بدن می‌باشد. به علت محدودیت اطلاعات، بررسی خطرات احتمالی دیگر تاکنون با مشکلات فراوانی مواجهه بوده است.
به نظر "رولف هرتل" کارشنان مواد سمی و مضر (از انستیتوی BfR ) ابعاد اینگونه خطرات بدرستی روشن نیست وبرغم مشاهده برخی از این موارد ناخوشایند در شرایط آزمایشگاهی هنوز نمی‌توان با قطعیت امکان ورود این ذرات را به سلول‌های بدن اثبات کرد.
صنایع غذایی نیز به نوبه خود وجود خطرات جدی را منتفی دانسته و استفاده از ذرات نانویی در فراورده‌های غذایی را بسیار اندک ذکر می‌کنند.

● موارد مصرف ذرات نانویی
به لحاظ نظری فنآوری نانو امکانات وسیع و چشمگیری را در زمینه تولید، نگهداری و مصرف مواد غذایی عرضه می‌کند.
بطور مثال نانو کپسول‌ها در حفظ طعم، رنگ و تازگی مواد غذایی بسیار کارآ هستند. از گندیدگی و فساد مواد گوشتی و دیگر مواد غذایی به کمک فناوری نانو می‌توان جلوگیری کرد. تهیه نوشابه‌های ورزشی با انواع مختلف ویتامین‌ها و مواد معدنی یکی دیگر از موارد استفاده از این فناوری است. با استفاده از ذرات نانو می‌توان تمام مواد غذایی را ، که در شکل پودر عرضه می‌شوند، آسانتر نگهداری و مصرف کرد. حتا برای خروج راحتر کچاپ (و دیگر انواع سس‌ها) فنآوری نانو به کار گرفته می‌شود.
گرچه در این زمینه هنوز داده و اطلاعات اندک است، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که ذرات مصنوعی نانو در تغذیه روزانه راه یافته است. و بدین خاطر برای مصرف کنندگان نیز آگاهی از بکارگیری فنآوری نانو در فراورده‌های غذایی باید بطور قانونی فراهم شود. در حالیکه بسیاری از سازمان‌های محیط زیست خواستار برچسب "مواد غذایی نانو" بر محصولاتی هستند، که با این روش تولید شده اند، صنایع غذایی این کار غیر ضروری و بی نیتجه می‌دانند.